nieuwsUtrecht

Liefst twee spoeddebatten binnen een week over ‘verdwenen miljoenen’ Utrechtse Uithoflijn

Zijn er miljoenen euro’s verdwenen bij de aanleg voor de Uithoflijn? Of is het zoveelste drama rond de Utrechtse tramlijn veroorzaakt door onjuiste uitlatingen van een rancuneuze klokkenluider, zoals het provinciebestuur suggereert? Dat is het onderwerp van twee spoeddebatten over de tramlijn, maandagavond bij Provinciale Staten en donderdag in de Utrechtse gemeenteraad.

Testrijtuigen voor de Utrechtse Uithoflijn staan in remise aan het einde van het tracé. Beeld Erik van 't Woud / Hollandse Hoogte

Het tracé van nog geen tien kilometer, van het Utrechtse stationsgebied naar de Utrechtse universiteitswijk De Uithof, is al een jaar het hoofdpijndossier van gemeente en provincie Utrecht. In februari vorig jaar trad gedeputeerde Jacqueline Verbeek (VVD) af, vanwege kostenoverschrijdingen. Sindsdien blijven er lijken uit de kast rollen. De lijn wordt zeker 102 miljoen euro duurder dan begroot, meer dan de 84 miljoen euro overschrijding die vorig jaar al bekend werd gemaakt.

Een voormalig manager van de Uithoflijn, in 2016 ontslagen door de provincie, vertelde twee weken geleden in het AD/UN dat er onduidelijkheid is over de onderbouwing van 10 miljoen euro die aan aannemer BAM is betaald voor de aanleg van de tramlijn. Deze onduidelijkheid zou er de oorzaak van zijn dat de jaarrekening van de provincie Utrecht nog niet is goedgekeurd.

Dit weekend werd bekend dat deze klokkenluider vorig jaar 95 duizend euro heeft geëist van de provincie; bij betaling zou hij de zaak verder laten rusten. Volgens De Telegraaf werd deze eis ervaren binnen de provincie als ‘oneigenlijke druk, grenzend aan afpersing’. Het provinciebestuur heeft inmiddels aangifte gedaan van lekken van vertrouwelijke informatie naar de media.

‘Kwaadsprekerij’

De Utrechtse wethouder Lot van Hooijdonk (GL) zegt zich niet te herkennen in ‘de gedane beweringen’ over de verdwenen miljoenen. ‘Van alle middelen kunnen we aangeven waar die aan besteed zijn en hoe die bijdragen aan de realisatie van een werkend tramvervoersysteem’, antwoordt zij op vragen uit de raad. ‘Over alle middelen die zijn besteed, wordt verantwoording afgelegd en vinden de gebruikelijke interne en externe controles plaats. Er is in alle afgeronde onderzoeken niets gebleken van oneigenlijke betalingen of verdwenen miljoenen.’

Gedeputeerde Dennis Straat (VVD) noemt de aantijgingen over verdwenen miljoenen ‘kwaadsprekerij’. Maar critici vinden het vreemd dat hij kiest voor een aangifte tegen de klokkenluider, in plaats van openheid van zaken te geven: bijvoorbeeld door een rapport van Integis openbaar te maken. Volgens de provincie kan dat niet vanwege ‘wettelijke privacyregels’. Het is een onderzoek naar de mogelijke belangenverstrengeling van ambtenaren van de provincie Utrecht en aannemer BAM; de vraag was of een verantwoordelijke provinciale projectleider mogelijk te nauwe banden zouden hebben gehad met de aannemer.

Van dit onderzoek is eind vorig jaar alleen de samenvatting openbaar gemaakt. Daarin staat dat de onderzoekers kritisch zijn over de financiële afspraken van de projectorganisatie met de aannemer. Maar zij vonden geen aanwijzingen dat een provinciale projectleider zich had laten leiden door de belangen van de aannemer.

Samenwerking

De Randstedelijke Rekenkamer publiceerde eind vorig jaar een ander vernietigend rapport over de gang van zaken rondom de Utrechtse Uithoflijn. Het gaat over de moeizame samenwerking tussen gemeente en provincie, hun onervarenheid met grote ov-projecten, ramingen waarin niet alle kosten zijn opgenomen en gebrekkige informatievoorziening aan Provinciale Staten.

De ambtelijke en bestuurlijke aansturing van het project Uithoflijn vertoonde vanaf de start van het project belangrijke tekortkomingen. Ook de informatievoorziening van de projectorganisatie aan de verantwoordelijke bestuurders was lange tijd gebrekkig. De gemeente en provincie Utrecht hebben daarnaast te weinig samen sturing gegeven aan het project. Onduidelijk was wie, waarvoor verantwoordelijk was.

Daarbij verliep de samenwerking tussen de gemeente, provincie, projectorganisatie en andere direct betrokkenen, waaronder de hoofdaannemer BAM, moeizaam. De informatie over de voortgang van de Uithoflijn aan ambtelijk en bestuurlijk verantwoordelijken was lange tijd gebrekkig. Mede hierdoor vertoonde ook de informatievoorziening aan de gemeenteraad en Provinciale Staten belangrijke tekortkomingen, wat hun controlerende rol heeft bemoeilijkt.

De tramlijn zou in juli 2018 gaan rijden. Aanvankelijk waren de kosten geraamd op 320 miljoen euro. Eind 2017 werd bekend dat de exploitatie van de Uithoflijn met ruim anderhalf jaar is vertraagd tot eind 2019. Toen werd ook duidelijk dat de kosten van de Uithoflijn 84 tot 102 miljoen euro hoger zijn dan geraamd. Dit komt niet alleen door de vertraging, maar ook doordat niet alle kosten van de tramlijn bij de start zijn meegerekend. Zo zijn de kosten voor de voorbereiding van de exploitatie en het beheer van de nieuwe tramlijn pas eind 2017 bij de gemeenteraad en Provinciale Staten bekend geworden. Het gaat om 34 miljoen euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden