Liefhebbers van de sterke man en vooral van zichzelf

Zoals Louis van Gaal openlijk en zelfverzekerd naar de functie van bondscoach solliciteerde, zo past de evenmin door eigen zwaktes geplaagde Pim Fortuyn dezelfde tactiek toe....

Van onze verslaggever Marcel van Lieshout

Vermoedelijk zal bondscoach Van Gaal wel eens in een interview hebben geroepen: 'Ik ga Oranje wereldkampioen maken.' Dat gebeurt voorlopig even niet, na het verlies tegen Ierland.

Dat de mogelijke lijsttrekker van Leefbaar Nederland er wél in slaagt zijn ambitie waar te maken is hoogst onwaarschijnlijk. Dat maakt Fortuyn kennelijk niets uit, zo laat hij in Elsevier weten: 'Ook al word ik geen premier dan ben ik het toch.'

Het wachten is nu op Van Gaal: 'Ook al gaat Oranje niet naar het WK dan ben en blijf ik toch nog een wereldkampioencoach.'

Zelfverzekerden als hij en Fortuyn voelen zich verplicht - alleen al tegenover zichzelf - duidelijke uitspraken te doen. Dat verzekert hen bovendien van de aandacht van de media: wie als Van Gaal of Fortuyn vrijwel altijd gelijk heeft en zelden fouten maakt - vinden ze althans zelf - móet worden gehoord.

Louis van Gaal (50) en Pim Fortuyn (53) zijn liefhebbers van de sterke man en hebben het mitsdien erg met zichzelf getroffen. De twee willen graag het land van de ondergang redden: de ene met een voetbal-Masterplan, de ander met het afschaffen van de regentencultuur.

Dat ze met hun boude uitspraken en hun gebrek aan twijfels weerstand oproepen deert ze niet. Fortuyn suggereert in Elsevier dat hij veel van zijn stelligheid min of meer acteert, ten behoeve van de goede zaak: 'Politiek is ook een toneelstuk. De mensen willen een verhaal horen en dan gaan slapen.'

Van Gaal gaf velen vooraf het gevoel dat het zaterdag in Dublin allemaal wel goed zou komen met het Nederlands elftal. Nederland heeft zondermeer een van de sterkste voetbalploegen ter wereld, zei (acteerde?) Van Gaal, en Ierland niet. De mensen hoorden zijn verhaal en konden rustig gaan slapen.

Om zondagochtend met een kater wakker te worden.

Voor het eerst sinds 1986 plaatst Nederland zich niet voor het grootste voetbalevenement ter wereld. En dat terwijl Van Gaal over zoveel beweerde wereldvoetballers beschikte die in de op één na zwakste kwalificatiepoule (groep 7 van koploper Spanje is de zwakste) mochten uitkomen.

Heeft Van Gaal gefaald? Heeft hij fouten gemaakt? Kán Van Gaal fouten maken?

Generatiegenoot Fortuyn heeft het maar makkelijk want hij staat 'bijna taoïstisch' in het leven 'en dus geloof ik niet in schuld en spijt'.

In welke leer gelooft Van Gaal? Vooral in die van hemzelf. Uit de Volkskrant van afgelopen zaterdag: 'Het gaat erom wat ik er zelf van vind en wat de mensen er van vinden die mij hebben aangesteld.' Wat het volk ervan vindt laat Van Gaal vooralsnog koud. Zo het volk zijn stem al kan laten horen.

Het lijkt niet al te gewaagd te veronderstellen dat én Van Gaal én Fortuyn de mening is toegedaan dat democratie betekent dat de meerderheid van het volk tegen zichzelf in bescherming moet worden genomen. 98 Procent van de Nederlanders kan vinden dat Van Gaal tijdens de kwalificatiereeks voor het WK fouten heeft gemaakt, het zijn pas fouten als Van Gaal (en de mensen die hem hebben aangesteld) ze als fouten beschouwt.

Van Gaal en Fortuyn hebben beiden grote prestaties verricht: de eerste 'maakte' van Ajax in 1995 een Europees kampioen (wie zagen er in Reiziger en Bogarde mogelijkheden?), de tweede ontwierp de ov-jaarkaart voor studenten. Die successen hebben er toe bijgedragen dat de twee de eigen feilbaarheid enigszins uit het oog zijn verloren.

Van Gaal maakte fouten tijdens de WK-kwalificatiereeks. In de thuiswedstrijd tegen Portugal bijvoorbeeld. Door Reiziger tot linksback te bombarderen. Dat diezelfde Reiziger een cruciale afspeelfout maakte viel Van Gaal niet letterlijk aan te rekenen maar het risico wél. Dat Hasselbaink geen voorzet kan geven en door zijn collega's voortdurend daartoe werd gedwongen valt Van Gaal niet aan te rekenen, dat Hasselbaink überhaupt als rechtsbuiten inviel tegen Ierland wél.

Mogelijk dat Van Gaal na zijn eventuele psychologiestudie (zaterdag in deze krant: 'Psychologie studeren. Om te kijken of ik het allemaal wel goed heb gedaan') nog eens publiekelijk wil terugkijken op die twee wedstrijden.

Maar voorlopig moet hij maar bondscoach blijven. In de vacature-Kok gaat Fortuyn al voorzien en die andere kandidaat voor én het redden van het land én het redden van Nederland voetballand doet het toch niet. Hoezeer De Telegraaf die kandidaat (Johan Cruijff) ook promoot.

Cruijff (53) heeft overigens veel gemeen met zijn generatiegenoten Van Gaal en Fortuyn. Men kan de uitschakeling van Oranje een ramp vinden, men kan Wim Kok een ramp vinden, voor de aanpak van werkelijke, feitelijke rampen heeft Cruijff pasklare antwoorden.

Toen Limburg en de Betuwe in februari 1995 door een watersnood werden getroffen gaf toenmalig Barcelona-trainer Johan Cruijff vanuit stadion Camp Nou belangrijke waterloopkundige adviezen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden