Liefhebbers-tv

Het kan dus wél. Goeie televisie over popmuziek die de kijker weet te boeien. De serie Classic Albums van de VPRO - vanavond over Herman Broods Shpritsz-is een succes.

Nog maar een jaar geleden viel de moedeloze verzuchting bij bijna alle betrokken muzikanten en programmamakers te horen: popmuziek en televisie, dat gaat in Nederland niet samen. Ja, de festivalverslaggeving (Pinkpop, Lowlands en nog wat meer) en de eindejaarsgezelligheid van de Top 2000, daar wordt naar gekeken en dus kreeg alleen dat echt de ruimte. Maar verder?


Die toon is veranderd. De verrassende, frisse ontmoetingen met Nederlandse popveteranen in Ali B op volle toeren (BNN) worden goed bekeken én hoog gewaardeerd. En dan is er nog het onverwachte succes van de documentaireserie Classic Albums, sinds 15 januari elke week op zaterdagavond te zien, op Nederland 3.


Na acht documentaires over de totstandkoming van beroemde popalbums uit de originele, internationale serie (een co-productie van BBC, VH1, de Nederlandse publieke omroep en nog wat partijen, die sinds de tweede helft van de jaren negentig loopt) zendt de VPRO vanavond de eerste van twee nieuwe, zelfgemaakte afleveringen over Nederlandse klassiekers uit: vanavond Shpritsz (1978) van Herman Brood & His Wild Romance, volgende week Niemand in de stad (1989) van De Dijk.


Even terug naar een jaar geleden. Hoe hing de vlag er toen bij, qua pop op tv? De VPRO probeerde het met de Nederpopshow, maar de kijkcijfers vielen na een succesvolle eerste aflevering (340.000 kijkers) niet mee: het aantal kijkers halveerde gaandeweg. 'Dat viel tegen, ja', zegt Roek Lips, netmanager van Nederland 3. 'De kijkers bleven het niet trouw. Het heeft de doelstellingen niet gehaald.'


In De Wereld Draait Door was het veelbesproken minuutje live-muziek voor tweehonderdduizend van de gemiddeld 1,3 miljoen kijkers reden om weg te zappen. Popdocumentaires bij de publieke omroep? Soms, niet structureel, ging het over pop bij Het uur van de wolf.


'Voor goede popdocumentaires is wel degelijk ruimte', zei Lips een jaar geleden in de Volkskrant. 'Het zou wat meer mogen zijn dan nu, maar we stimuleren de omroepen wel degelijk om iets te maken als de Classic Albums-serie die we ooit hadden.'


Dat was niet aan dovemansoren gericht. De VPRO meldde zich en kreeg ruimte toegewezen voor een reeks afleveringen: acht uit de originele reeks, aangevuld met twee eigen Nederlandse afleveringen.


En warempel: naar de eerste aflevering, over Graceland (1986) van Paul Simon, keken meteen 390.000 mensen. Gemiddeld 300.000 kijkers stemden in de daaropvolgende weken af op de afleveringen over bijvoorbeeld Transformer van Lou Reed (1972) en The Joshua Tree van U2 (1987). Mooie cijfers en het waarderingscijfer is ook hoog: rond de 8,0, gemiddeld.


Eindredacteur David Kleijwegt: 'De afleveringen gaan over bekende, oudere artiesten. Dat scheelt, want een flink deel van het kijkerspubliek weet de weg niet meer zo goed in de popmuziek van nu en beschouwt de popmuziek een beetje als een museum vol beroemde platen van vroeger. Mensen naar nieuwe pop laten kijken en luisteren, is en blijft een ander verhaal.'


De acht internationale afleveringen die tot dusver werden uitgezonden, hadden tot aangename verrassing van de muziekindustrie een gunstige invloed op de verkoop van cd's en downloads. Alle albums scoorden na de uitzending hoger bij online winkel iTunes (Graceland was er na de uitzending even nummer één!), terwijl de 'fysieke' cd's opdoken in de zogeheten Backcatalogue Top 50, de verkooplijst van oude cd-titels: Machinehead (1972) van Deep Purple reikte na de uitzending tot 9, Rumours (1977) van Fleetwood Mac zelfs tot 5.


De huidige reeks behandelt vooral albums uit de jaren zeventig (Deep Purple, Lou Reed, Fleetwood Mac en nu Herman Brood) en in mindere mate tachtig (Paul Simon, U2 en ook De Dijk). Waarom? Logisch: er was in de tweede helft van de jaren negentig al eerder een reeks Classic Albums op de Nederlandse tv. Ook toen werden enkele Nederlandse afleveringen gemaakt, waarbij het accent op de jaren zestig lag: albums van The Outsiders, Q65, Cuby & The Blizzards en Focus kwamen aan bod. De Nederlandse producent Bous de Jong was verbonden aan de originele, internationale reeks. Eindredacteur: Roek Lips, de huidige netmanager van Nederland 3.


'Het concept is heel sterk', zegt Lips. 'Beroemde muzikanten, producers en andere betrokkenen keren terug naar de plek waar hun beroemde album werd gemaakt en vertellen hun verhaal. Het is echte liefhebberstelevisie.' Lips bevestigt dat sprake is van een nieuwe serie Classic Albums in 2012: 'Dat is een serieuze optie, al moeten de gesprekken daarover nog worden gevoerd.'


Kleijwegt denkt in elk geval al na over Nederlandse titels die volgend jaar voor een eigen aflevering in aanmerking komen. 'Eén ding kan ik alvast zeggen: we gaan geen Doe Maar-album doen. Die willen namelijk niet meewerken. Waarom Henny Vrienten dan wel in het programma van Ali B zit weet ik ook niet, maar wij hebben twee keer met nadruk te horen gekregen dat de mannen van Doe Maar hun oude bandje willen laten rusten.'


Wat zou leuk zijn voor 2012?

Golden Earring: Moontan (1973)


Het succesvolste Nederlandse rockalbum in het buitenland. 'Goud' in de VS (met hoes zonder blote vrouw). Moontan bezorgde de Earring kortstondig de status van internationale arena-act. Bevat Radar Love, de enige Nederlandse rockhit die de hele wereld kent.


Urban Dance Squad: Mental Floss For The Globe (1989)


Beste Nederlandse popalbum volgens de Nederlandse muziekpers. De crossover van rock en rap op het 'Squad'-debuut was internationaal invloedrijk: zo zou Rage Against The Machine ernaar verwijzen. Verkocht goed in Amerika, waar de Squad als live-act even een geziene gast was.


Ivy Green: Ivy Green (1978)


Beste Nederlandse punkplaat. Rauw, snel, maar (dankzij de begaafde songschrijver Tim Mullens) ook melodieus. Daardoor als vuige rock & roll-plaat nauwelijks gedateerd.


Quazar: Seven Stars (1991)


In de housewereld is men vooral geneigd over losse tracks te spreken, maar het sfeervolle en minutieus opgebouwde Seven Stars van Quazar is ook als album een vroege Nederlandse houseklassieker.


Klassiekers van dienst

Herman Brood & His Wild Romance: Shpritsz (1978)


Na de verschijning van debuutalbum Street (1977) maakte Herman Brood kennis met de Belgische gitarist Dany Lademacher, die toetrad tot Broods band. Het bleek een gouden zet op Shpritsz (1978), de 'drugsplaat' die Brood een doorbraak bezorgde. Broods bekendste songs staan erop: met Lademacher schreef hij Saturday Night en Doreen. De kinky hoes van Dick van der Meijden droeg bij aan het succes, maar mocht niet in de VS. De kuise Amerikaanse hoes gaf Shpritsz de uitstraling van een discoplaat, met een flop als gevolg.


Vanavond, Nederland 3, 20.55 uur.


De Dijk: Niemand In De Stad (1989)


Twaalf albums van De Dijk haalden de toptien van de Nederlandse albumlijsten. Niemand in de stad opvallend genoeg niet (plaats 11), maar toch geldt het doorbraakalbum uit 1989 als het beste van de Zaans/Amsterdamse rockband. Dat blijkt tijdens elk Dijk-optreden: van de tien liedjes op het album speelt de band er 22 jaar later nog elke avond een stuk of vijf, waaronder Ik kan het niet alleen en Nergens goed voor. De muzikale ingrediënten zijn Amerikaans (soul, blues en rock), maar de teksten van Huub van der Lubbe maken het De Dijk-geluid onmiskenbaar Hollands.


Zaterdag 2 april, Ned 3, 20.55 uur.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden