Liefdesverklaring aan de lelijkste stad ter wereld

Charleroi volgens Vanfleteren

De lelijkste stad ter wereld, noemen ze Charleroi tot zijn ontzetting. Fotograaf Stephan Vanfleteren keerde er terug en bracht een liefdesverklaring uit.

Beeld Stephan Vanfleteren

Het liefst zit hij er op de top van een van de terrils, bergen van steenafval uit de kolenmijnen. Dan kijkt hij uit over de stad die nog nasist aan de Samber, een bleek golvend lint in le Pays Noir, het zwarte land. Uit enkele fabrieksschoorstenen walmt het nog, bij miezerregen slaat er damp uit de flanken van de Waalse vulkanen, waarbinnen nog temperaturen tot voorbij het kookpunt heersen. Maar daarbuiten is het vuur en de gloed van de kolen en het staal nagenoeg gedoofd. Het is, zegt hij, een pruttelende koffiemachine geworden.

Beeld Stephan Vanfleteren

Als hij zich maar een beetje keert, ziet hij de weerslag: in nattigheid glimmende daken van rijen arbeiderswoninkjes, waartussen heel wat Carolo's hun monotone dagen slijten. 's Middags op café, 's avonds al vroeg in lichte duizeling op de bank.

Hij kwam er vroeger al geregeld, vooral als fotograaf voor de krant. Dan stond hij aan de Rue de Philippeville in de randgemeente Marcinelle, waar Marc Dutroux zijn gruwelkelder had ingericht. Of hij begaf zich in 2000 tussen rellende Britse en Duitse voetbalsupporters. Maar nu kreeg hij van het Musée de la Photographie de mogelijkheid zich enkele maanden aaneen in de wijken te begeven.

Beeld Stephan Vanfleteren

De stad, tot zijn ontzetting en woede ooit uitgeroepen tot de lelijkste ter wereld, is zijn muze geworden, het boek dat hij heeft gemaakt, is zijn liefdesverklaring. Was hij jonger geweest, 18, 19, 24, zou hij nog zonder kinderen zijn en nog niet de liefde van zijn leven hebben ontmoet, dan zou hij er gaan wonen. De stad zet zijn zintuigen op scherp. Er hangt nog altijd de zweem van cokes in de lucht, uit roestige leidingen ontsnapt stoom, de cafébazin bemoedert met zachte en geduldige stem de wankel op zijn benen staande stamgast. De stad choqueert. De armoede weerspiegelt zich hier in de rotte gebitten van twintigers. Nergens zag hij meer rokers. De stad ontroert ook. Spelende kinderen met zelfgemaakte vliegers op de terriltoppen. De wijkdokter die zijn patiënten niet thuis bezoekt, maar raadpleegt in het achterkamertje van het café.

Beeld Stephan Vanfleteren

Als fotograaf ontmoette hij nergens achterdocht. Niemand vroeg wat hij aan het doen was of voor wie hij werkte. Hij zei het soms zelf maar, omdat het anders ongemakkelijk voelde. Is het onverschilligheid? Gelatenheid? Tolerantie, misschien? De meesten vonden het wel leuk, een babbeltje slaan met een Vlaming. Zoveel komen er niet.

Hij gelooft dat het goed komt, op termijn. Hij is in fabrieken geweest waar zeer hoogwaardige staalproducten worden gemaakt. Die zullen het heus wel redden. In leegstaande panden zullen eerst de kunstenaars komen. Het is Amsterdam-Noord, maar dan in grootte maal twintig en veertig keer zo goedkoop. Daarna volgen de koffiehuizen, de sandwichbars en de podia. De Rockerill is er al. Op het terrein van het omgevallen staalbedrijf Carsid zit nu een muziektempel voor techno en verwante elektronische muziek. Als dat geen teken is: het stampt, beukt en ratelt weer aan de Samber.

Beeld Stephan Vanfleteren

Stephan Vanfleteren: Charleroi - Il est clair que le gris est noir. Uitgeverij Hannibal, 35 euro. Expositie in Musée de la Photographie Charleroi, tot 6/12.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.