LIEFDESPAREN

Tranen met tuiten of stille ontroering - waaraan laat zich de ware liefdesrelatie kennen? Voor Hummie van der Tonnekreek, hoofdredacteur van Weekend en AvantGarde, kan het maar beter slecht aflopen....

Hummie van der Tonnekreek

Liefde is op zijn mooist tussen heel oude mensen. Oude liefde wordt broos van tederheid en de onzekerheid van hoe lang het nog duren mag en dan bijna weer verliefdheid. Ik heb dat gezien tussen Wim Kan en Corrie Vonk (1). Niet op het toneel, maar gewoon op de Amsterdamse Stadhouderskade. Een statige man die met eindeloos voorzichtige gebaren zijn frêle vrouw hielp uit de auto stappen. Even was het alsof hij haar op wilde tillen over de stoeprand heen. Liefde bestaat dus echt, dacht ik met mijn eigen scheiding in het vooruitzicht en boos omdat ik niet zó met iemand oud zou kunnen worden.

Simone Signoret en Yves Montand (7). Door hen weet ik dat ook liefde met haarscheurtjes mooi is. Prachtig zoals ze hem in haar majesteitelijke moederlijkheid zijn ontrouw en zwakte vergaf, en fascinerend zoals hij haar om haar geest beminde.

Liefde en afscheid, of de angst daarvoor, hebben voor mij een onvermijdelijke samenhang. Wil ik het een mooie liefdesgeschiedenis vinden, dan kan het maar beter slecht aflopen. Wat had ik de pest in toen het in Un homme et une femme (10) toch nog goed kwam. Ik kon het niet aanzien, maar moest wel omdat ik zo gauw niet wist hoe ik 'ik ben misselijk' in het Frans moest zeggen om hals over kop mijn stoel in het midden van rij acht van een Parijse bioscoop te kunnen verlaten.

Ik slaap altijd slecht in op een boek waarin ze elkaar krijgen, of op films met een happy end. Want hoe gaat het verder dan? Wordt haar passie gesmoord onder zijn overhemden op de strijkplank? Raakt zijn liefdesvuur gedoofd onder de hypothecaire lasten van de doorzonwoning? Daar kan ik erg lang over tobben. Zou Madame Butterfly (2) echt gelukkig zijn geworden als Pinkerton haar mee had genomen naar iets wat ik me bij hem voorstel als een winderig Den Helder? Als geisha bij de slager voor een pond sudderlapjes omdat een man toch ook warm moet eten.

En als ze in de tijd van Alexandre Dumas iets hadden gehad tegen tbc, zou het dan echt eeuwige liefde tussen de Dame met de Camelia's (3) en haar minnaar van nette komaf zijn geworden? Door tijdig weg te kwijnen, ontsnapte ze in ieder geval aan het pijnlijk negeren van haar verleden door een man die zich tijdens hun eerste ruzie beslist zou hebben herinnerd waar ze vandaan kwam.

Dood en het afscheid geven de liefde pas echt eeuwigheidsgarantie. Dat is ook het geheim van The Bridges of Madison County (4). Als boek niet om doorheen te komen, van de film weet ik het niet, maar met het gegeven zit het wel goed, vrees ik. Je kunt heel oud worden met het weemoedig overpeinzen van de grote liefde die had kunnen zijn, want doe je wat je hart je ingeeft, dan vraagt de burgerlijke moraal dat je uit wanhoop onder een trein eindigt, zoals Anna Karenina (5).

Liefde die in het geheim moet bloeien, fascineert me toch wel. De kleine intimiteiten die Simon Carmiggelt en Renate Rubenstein (6) uitwisselden, vind ik adembenemend mooi.

Vroeger wilde ik altijd met een zeeman trouwen. Om veel afscheid te kunnen nemen. Mooi toch, dat huilen op de kade bij het uitzwaaien en hunkeren naar het weerzien. De tv-reclame van Fisherman's Friend (9) is daarom voor mij een weerkerend hoogtepunt. Hij met heimwee naar thuis op de brug van zijn schip en zij met kind eenzaam wandelend aan zee. Dat zap ik niet weg.

Edith Piaf en haar kapper (8). Daar voelde ik me toen ik jong was erg ongemakkelijk bij. Nu denk ik dat het zo gek nog niet is wanneer liefde bestaat uit iemand die een vestje voor je haalt en je platte schoenen - voor de zekerheid - achterin de auto gooit, hoewel hij je liever op hoge hakken ziet. Of bezorgd vraagt: heb je nou wel gegeten en moet je niet eens vroeg naar bed. Als je dan toch niet samen met iemand oud kunt worden, is oud mogen worden voor iemand wel een mooi alternatief.

Tel deze tien voorbeelden bij elkaar op, en ik heb mezelf bloot gegeven in de liefde, want ik heb hierbij mijn ideale man geschilderd.

Annelies Penning

Vroeger, toen ik nog werkte als advocaat bij echtscheidingen en later als rechter in familiezaken, werd ik met de slechte afloop en negatieve kanten van liefdesrelaties geconfronteerd. Het werd me duidelijk dat gebrek aan zelfkennis, gemis aan inzicht in de ander of in de andere sekse, of het onvermogen om over gevoelszaken te communiceren relaties doen mislukken of zelfs al in de voorfase tot de verkeerde partnerkeuze leiden.

Nu, als relatie-adviseur en bemiddelaar tracht ik relaties tot stand te brengen waarbij niet alleen verliefdheid ontstaat, maar die ook de mogelijkheid tot duurzaamheid in zich hebben. Het is heerlijk om je positief met de liefde te mogen bezighouden. Ik ben er destijds met veel idealisme aan begonnen. Ook nogal naïef, zoals later bleek. Ik heb een tijdlang echt de illusie gehad dat ik het liefdesproces kon sturen en mijn kennis en ervaring kon aanwenden om mensen inzicht te geven in objectief 'goede' relaties. Het heeft me veel energie gekost, het heeft me veel geleerd; het idealisme is gebleven, maar ik ken inmiddels mijn beperkingen. Want een liefdesrelatie is een strikt persoonlijke aangelegenheid, gebaseerd op subjectiviteit.

Als je verliefd wordt, verlies je je realiteitszin en schat je de eigenschappen van je partner niet altijd overeenkomstig de werkelijkheid in. Juist de projectie van al je idealen in het object van je liefde maakt die persoon extra aantrekkelijk. Je beoordeelt jezelf door de ogen van de ander en, als die eerste verschrikkelijke periode van onzekerheid voorbij is, ontleen je aan die ander goedkeuring en bevestiging.

Geen wonder dus dat beantwoorde liefde mensen aardiger en geïnspireerder kan maken en tot een energieker of hoger niveau kan stuwen. Evenmin verwonderlijk dat er een moment van ontwaken uit de droom komt en dat de partner of de relatie niet blijkt te zijn wat je ervan verwachtte. Soms houdt de relatie stand ook in de realiteit.

Voor mij zijn mooie liefdesrelaties de relaties die standhouden totdat tegen de wens van beide partners in, de band wordt verbroken. Mooie liefdes zijn onvoorwaardelijke liefdes, waarin toch niet alleen het goede maar ook juist het slechte in de mensen zichtbaar wordt. Ik ga er moeiteloos tien noemen. Als je goed kijkt zie je er miljoenen. Maak van je eigen droom de belangrijkste.

1. David en Batseba. Dit bijbelse verhaal beschrijft voortreffelijk dat in liefde en oorlog alles geoorloofd is.

2. Hwll en Akun. Puur, lief, realistisch. Een van de eerste aardse liefdes. De epische bestseller Sarum van Edward Rutherfurd belicht in hoog tempo de mooiste en lelijkste kanten van onze liefdesaard.

3. Pygmalion en het door Aphrodite tot leven gewekte beeld. Deze koning/beeldhouwer werd verliefd op het meisjesbeeld dat hij zelf gehouwen had. Ovidius' vertelling laat zien wat projectie is!

4. Cleopatra en Marcus Antonius. Intrige, macht, tomeloze passie, zelfmoord na het verlies van de geliefde. Alle ingrediënten voor een meeslepende romance. De opgelaaide hartstocht tussen Taylor en Burton die de historie naspeelden, maakte dat je er 'middenin' zat.

5. Bryony Ashley en Rob Granger. Zij kenden elkaar niet, hadden al hun hele leven een sterke telepathische band. Hun zoektocht naar elkaar, hun voorvaderlijke verbondenheid en bijzondere liefdesrelatie hebben mijn spirituele snaren geraakt.

6. Laura en Lee Towers. Voor mij een treffend voorbeeld van een mooie liefdesband. Hoe zij samen zijn gegroeid, een familie hebben gevormd, het succes kunnen delen, er voor elkaar zijn. Ik geloof dat het echt is en het ontroert me.

7. Mary Horton en Tim Melville. Hoofdpersonen uit een roman van Colleen McCullough. Alle vooroordelen moet je overboord zetten, dan kun je geloven in deze waarachtige liefde.

8. George en Gauvain. Zout op mijn huid. Een onbegrensde liefde, volkomen vrijheid en volslagen afhankelijkheid. Bij de dood van Gauvain voelde ik dezelfde leegte als George. Schitterend.

9. Frieda en Arno. Zo heten ze niet echt. Het zijn vrienden van me. Haar ken ik al veel langer. In onze vriendschap hebben we oprecht en terecht zorgen om elkaars relationele zieleheil gehad. Toen ik haar hoop had opgegeven kwam ze van een zonvakantie terug met een bontjas en met hem. Hij en de zon zijn gebleven. In mijn ogen een drieëenheid.

10. Simone Signoret en Yves Montand. Zo verschillend in hun creatieve uitingen. Beiden zo begaafd. Hun binding bepaalde hun evenwicht. Na de dood van Simone hertrouwde Yves met een veel jongere partner. In een later interview vlak voor zijn overlijden dacht ik in zijn ogen het verlangen naar Simone te zien.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden