Liefde voor vogels begint met tellen

Nederlanders tellen dit weekend massaal de vogels in hun tuin tijdens de Nationale Tuinvogeltelling. Welk doel dient het als u er een half uurtje voor gaat zitten?

Vogeltelling in de duinen.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Wat gebeurt er?

Vogelbescherming Nederland en SOVON Vogelonderzoek Nederland organiseren het burgeronderzoek Nationale Tuinvogeltelling voor het dertiende achtereenvolgende jaar. Het is het grootste natuuronderzoek van Nederland. Gedurende een half uur tellen tienduizenden mensen de vogels in hun tuinen en op hun balkons. Vorig jaar deden 52 duizend mensen mee. Zij telden in totaal 764 duizend vogels.

Waartoe dient het?

Volgens de organisatoren ontstaat er door de massaliteit van de telling, en door de herhaling, een betrouwbaar beeld van de trends in aantallen tuinvogels op de lange termijn. Zo bevestigde de tuinvogeltelling vermoedens dat het slecht gaat met de spreeuw. Jarenlang was de spreeuw een middenmoter in de top tien van meest getelde tuinvogels, vorig jaar haalde de spreeuw die top tien ternauwernood.

Ook het verdwijnen van de huismus uit de grote stad valt goed af te lezen uit de data. De huismus is weliswaar de meest getelde vogel, maar hij kwam vorig jaar nog maar in de helft van de tuinen voor. Omdat hij in groepjes leeft werd hij toch veel geteld. De koolmees en de merel komen in 81 procent van de tuinen voor.

Uit de data blijkt ook de opmars van de halsbandparkiet in de grote steden, en de voorkeur van kauwen voor laag Nederland en in het bijzonder middelgrote steden als Alkmaar, Leiden en Breda.

Een ander doel van de tellingen: de populariteit van vogels stimuleren. Interesse voor vogels begint voor veel mensen, zo is de redenering, met het herkennen van de vogels in hun eigen tuin.

Het derde doel: promotie voor de organisatoren: Vogelbescherming Nederland en SOVON Vogelonderzoek.

Zijn de tellingen betrouwbaar?

Ja en nee. Iedereen kan meedoen, vogelkenner of niet. Op de site Tuinvogeltelling.nl staan telinstructies en afbeeldingen van de verschillende soorten tuinvogels, op de gratis app Tuinvogels staan omschrijvingen, afbeeldingen en geluiden. Desondanks is het voor beginners vaak niet eenvoudig om de heggemus te onderscheiden van de huismus, de koolmees van de pimpelmees of de zwarte mees, de houtduif van de stadsduif.

Dubbeltellingen kunnen voorkomen en simpelweg waarnemingen verzinnen is ook mogelijk. Toch zijn de data redelijk betrouwbaar. Vanwege de massaliteit van de tellingen blijft de foutmarge beperkt. Omdat de tellingen ieder jaar worden herhaald, worden ze op lange termijn betrouwbaarder. Daarnaast worden vreemde meldingen opgemerkt door het verwerkingssysteem.

Hoe en wanneer kan ik zoveel mogelijk vogels tellen?

's Ochtends als het net licht wordt of 's avonds even voordat de schemering invalt zijn de beste momenten. Tel niet bij regen. Manipuleren kan door bijvoeren met zaden, pinda's, rotte appels en rozijnen. Dat geldt niet als vervalsing, het stimuleert de vogels slechts om tevoorschijn te komen. Het inrichten van een vogelvriendelijke tuin helpt op de lange termijn.

Worden er records of grote verschuivingen verwacht?

Vanwege de zachte winter is er voor veel vogels voldoende voedsel in het buitengebied, waardoor de noodzaak om naar de stad te komen minder groot is dan in recordjaar 2013, toen er meer dan een miljoen vogels werden geteld. Een deelnemersrecord behoort wel tot de mogelijkheden. Het voorspelde telweer (tamelijk veel zon) is gunstig. Significante verschuivingen in de top tien worden niet verwacht. Grote vraag is of de spreeuw uit de top tien wordt verdrongen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden