Liefde tussen Minsk en Moskou is een beetje bekoeld

De Wit-Russische president Loekasjenko, vandaag gastheer voor het treffen van Poetin en Porosjenko, is niet meer Moskous grootste vriend. Ook in het Westen is voor hem iets te halen.

Beeld Foto EPA

Op papier zit er een stevige Euraziatische Economische Unie (EEU) aan tafel in Minsk om met de Europese Unie (EU) te praten over handel en wat daarbij komt kijken in de moeilijke tijden van de Oekraïne-crisis. Maar zo eensgezind zit het economische blok dat Rusland heeft gevormd met Wit-Rusland en Kazachstan niet in elkaar. De gastheer van de Europees-Russische top die vandaag begint, de Wit-Russische president Aleksandr Loekasjenko, voelt zich ongemakkelijk bij de nieuwe geopolitieke koers van Rusland.

De documenten voor de EEU zijn getekend, dus in principe kan de unie vanaf 1 januari 2015 van start. Maar één land ontbreekt: Oekraïne. Na felle protesten en politieke revolutie tekende Oekraïne in de winter een handels- en associatieverdrag met Europa, niet met Rusland. Het langetermijnspel van Vladimir Poetin verliest daarmee slagkracht. Kazachstan en Wit-Rusland zijn wel EEU-lid, maar ook daar groeit het ongenoegen. Noch president Noersoeltan Nazerbajev van Kazachstan, noch president Aleksandr Loekasjenko van Wit-Rusland volgden Poetin in een ronde tegensancties waarbij vlees, vis, groente en fruit uit de Europese Unie werden geweerd. De eensgezindheid is weg. 'Als wij Poolse appels nodig hebben, dan kopen we die gewoon', liet Loekasjenko botweg weten.

Stille overeenkomst

Toch zit de gastheer in een lastig pakket. Wit-Rusland is altijd de belangrijkste internationale partner van Rusland geweest, een vazalstaat min of meer, waar de autoriteiten altijd konden terugvallen op Moskou, als tenminste het buitenlands beleid van het grote buurland maar gesteund werd. Aan die stille overeenkomst is de afgelopen maanden een einde gekomen. Wit-Rusland erkende de Russische annexatie van de Krim niet, feliciteerde de Oekraïense president Porosjenko wel met zijn verkiezingszege, bezocht zelfs de inauguratie in Kiev en gaf eerder al garanties dat Russische troepen niet over Wit-Russisch grondgebied richting Oekraïne zouden trekken.

De beweegredenen van Loekasjenko, nu al ruim twintig jaar in het zadel als president, zijn daarbij overigens eerder opportunistisch dan ideologisch. Het land maakt zich niet zozeer zorgen om de toenemende Russische expansiedrift, maar wil juist na het succesvolle WK ijshockey in Minsk de relatie met het Westen voorzichtig herstarten. En Europa trok zich terug uit Wit-Rusland, maar ziet weer kansen nu het de greep op Rusland zelf verliest. Bijkomend voordeel: in het licht van de huidige Russische politiek valt de strakke hand van dictator Loekasjenko best mee.

Handelskansen

Terwijl de geïmporteerde kaas en groenten in Rusland uit de schappen verdwijnen, is het in het kleine buurland allemaal nog volop verkrijgbaar. Handelaren en smokkelaars zien kansen. In Moskou zijn Wit-Russische oesters (het land ligt niet aan zee) een begrip geworden voor smokkelwaar.

Bovendien ziet Wit-Rusland handelskansen. Oekraïne krijgt in de aanloop naar de winter problemen met de aan- en doorvoer van aardgas. Minsk heeft al laten weten dat het ook daarin een rol wil spelen en bemiddelt nu al bij olieleveranties.

Nu dus zelfs Ruslands belangrijkste partner een slag om de arm houdt, zou het dinsdag aan de onderhandelingstafel zomaar eens kunnen dat Vladimir Poetin minder vrienden heeft dan hij aanvankelijk dacht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden