Liefde op krediet

In The Domino Effect portretteert Paula van der Oest de inventiviteit van mensen die door de kredietcrisis zijn getroffen. En dat over de hele wereld. Voor een prikkie.

Een achtergrondverhaal over de opkomst van nieuwe rijken in China. Of een nieuwsbericht over gemanipuleerde rentetarieven. Het kan ook een reportage zijn over mannen die op internet minderjarige meisjes voor seks ronselen.


Regisseur Paula van der Oest kan geen krant openslaan of actualiteitenrubriek bekijken of ze herkent wel een verhaallijn uit haar mozaïekfilm The Domino Effect. 'Toen ik eraan begon, was de kredietcrisis in volle gang, dus het leek erop alsof we het zo snel mogelijk moesten maken. Maar alles wat ik toen heb geschreven, zie je nog steeds dagelijks terugkomen.'


Het is een persoonlijk geluk bij internationaal ongeluk. Want drie jaar duurde het uiteindelijk, voordat Van der Oests 'kredietcrisisfilm' klaar was voor de bioscoop. Haar Ingrid Jonkerbiopic Black Butterflies 'fietste er even tussendoor', het bleek lastig om The Domino Effect financieel rond te krijgen en de opzet is - voorzichtig uitgedrukt - ambitieus: in het scenario van Van der Oest worden de levens van zes families, wonend in Nederland, Engeland, China, Amerika, India en Zuid-Afrika, op de kop gezet door de neergang van een jonge Britse bankier. Het faillissement van zijn werkgever is direct of indirect de oorzaak van groot en klein drama: het is de reden dat een Chinese zakenman het hoofd niet meer boven water weet te houden, een verliefde man in India zijn gebit niet kan saneren, een Afrikaans meisje in de prostitutie belandt.


Enzovoorts.


Alleen al een monsterklus om te schrijven en te monteren. En dat is een slecht idee voor een project dat snelsnel af moet, erkent Van der Oest lachend. 'Maar telkens als ik ergens aan begin denk ik: dat doe ik wel even'.


Ze kwam op het idee toen haar producent een krantenbericht gaf over de gevolgen van de kredietcrisis voor een klein Engels stadje. Een fabriek aldaar moest sluiten en dat had drastische gevolgen voor ieders leven: dat van de ontslagen werknemers, maar ook van de plaatselijke caféhouder. 'Het was een olievlek die zich verspreidde. En daardoor vroeg ik me af: wat is eigenlijk het mondiale verhaal? Want door het geldverkeer en de economische stromen is alles internationaal met elkaar verbonden. Wat als de crisis flink om zich heen grijpt, wat blijft er dan over? Dan kom je al snel bij de betekenis van familie. Van de liefde.'


Het moet allemaal niet te ingewikkeld gaan klinken, benadrukt ze vlug. Jawel, ze had na de kleine Amsterdamse komedie Tiramisu juist zin om weer films te maken die vol in de wereld staan. Maar met The Domino Effect wil ze niet de definitieve analyse van de kredietcrisis geven. 'Ben ik meteen weer bang dat het te pretentieus wordt. Het zijn stuk voor stuk kleine verhalen.'


Ook de werkwijze was een stuk minder duur en ingewikkeld dan zo'n internationale productie die zich over zes landen uitstrekt doet vermoeden. Van der Oest deed alle research zelf; in de verschillende landen was ze al eens geweest omdat ze er filmfestivals had bezocht. Het draaien moest razendsnel - voor de verhaallijn in India had ze bijvoorbeeld drie draaidagen, het gedeelte in Zuid-Afrika kon ze achter de opnames van Black Butterflies plakken - en op reis nam ze alleen cameraman Guido van Gennep mee; de rest werd geregeld door lokale producenten.


'Het is echt roeien met de riemen die je hebt, maar die energie is eigenlijk heel lekker. In China was ik niet helemaal tevreden over de kleding bijvoorbeeld. Maar de zus van de tolk - die weer de vriendin was van de producent - bleek precies het soort vrouw dat ik in The Domino Effect wilde portretteren. Wij mochten in haar kledingkast snuffelen: alleen maar Chanel, Armani, Louboutin. Daar heb ik vervolgens als een dolle van alles uit de kast gerukt.'


En dan waren er nog de taalbarrières die ze telkens moest slechten. Haar producent in China, René Seegers, had bijvoorbeeld van alle apparatuur foto's gemaakt. 'Dan hoefde Guido alleen maar naar de lampen te wijzen of de lenzen en konden er geen misverstanden ontstaan.' En Van der Oest moest dan nog met een tolk haar internationale cast duidelijk maken dat de gebruikelijke manier van acteren in India en China voor haar film flink moest worden afgezwakt. 'De Indiase acteur was een komiek en mijn regie-aanwijzing was eigenlijk altijd: 'doe het van binnen'. Dat vond hij zo spectaculair, hoe weinig ik eigenlijk wilde zien. Voor mij was het weer een les in acteerstijlen en hoe je daarover kunt communiceren. Ik realiseerde me wat voor bijzondere mensen acteurs eigenlijk zijn. Ze leveren zich echt over, in dit geval zelfs aan iemand uit een ander land die jouw taal niet spreekt.'


Grote vraag blijft natuurlijk of het publiek (nog) zin heeft in een film over financiële ellende, maar daar maakt Van der Oest zich niet druk om. 'Ik denk dat mensen juist toe zijn aan reflectie, stilstaan bij hoe alles zo heeft kunnen ontsporen Kijk, dat de graaicultuur zo algemeen omarmd is en aanvaard, dat blijf ik raar vinden. Maar langzaam begint het toch wel door te dringen dat er grenzen zijn aan wat je als mens, bedrijf of land kunt najagen. En als alles instort, twijfel ik er niet aan of er zal vanzelf een nieuwe orde of ander systeem ontstaan. Mensen zijn, als het erop aankomt, veerkrachtig en inventief.'


CV Paula van der Oest

2012 The Domino Effect

2011Black Butterflies

2008Tiramisu

2008Wijster

2004Madame Jeanette

2004Verborgen Gebreken

2002Moonlight

2001Zus en Zo

1998De trip van Teetje

1996De nieuwe moeder

Momenteel werkt Van der Oest aan een verfilming van het verhaal van Lucia de B.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden