Liefde op het eerstebericht

Contactadvertenties in kranten bestaan amper meer. Hopeloos ouderwets en ingehaald door de sociaalnetwerksite Facebook, die sinds 2004 mensen bij elkaar brengt. De nieuwste rage: Gespotpagina's. 'We stimuleren het libido van studerend Nederland.'

De afzender was anoniem, de vraag duidelijk. 'Zijn alle vrouwen in de bieb nou zo arrogant, of weten ze hun onzekerheid gewoon goed te verbergen?'


Het was afgelopen week een van de honderden berichten op de 'Gespotpagina' over de Universiteitsbibliotheek (UB) in Groningen. Alles wat het benoemen waard is, wordt op deze Facebookcommunity zonder afzender gepost. De boodschapper brengt vaak op een flirterige of hitsige manier een ode aan een medestudent, maar de berichtjes bevatten ook vaak een humoristische anekdote: 'Voor die pannenkoek die net onderuitging: als je billetjes pijn doen, wil ik je wel verzorgen.' De pagina's zijn de nieuwe hype onder studerend Nederland.


Esmée van der Veen (25), studente Taalwetenschap, reageerde direct op het berichtje waarin werd gevraagd of vrouwen nu arrogant of juist onzeker zijn: 'Sinds deze Gespotpagina bestaat, staan wij vrouwen nou eenmaal een halfuur langer voor de spiegel.' Daniël ten Brink (21, student International Business) reageerde op Esmée: 'Vrouwen die, ondanks deze Facebookpagina, nog steeds in joggingbroek in de UB durven verschijnen, zijn mooier dan die opgemaakte tutjes.'


Toen Esmée dat berichtje las, was ze druk met het schrijven van verslagen voor het vak Afasiologie. 'Ik trek morgen een joggingbroek aan naar de bieb, als jij mij op koffie trakteert', tikte ze terug. Een date met Daniël was geboren.


Voor elf grote UB's in Nederland zijn de Facebookpagina's aangemaakt, onder de noemer 'Gespot'. Ze worden massaal geliked: de Utrechtpagina heeft bijna twaalfduizend likes, de UvA-variant heeft er ruim achtduizend. Studenten tikken berichtjes over hun blokkende buur, die anoniem worden doorgeplaatst. En de inhoud liegt er niet om: 'Wanneer de klok 10 slaat in de grote zaal op de derde zal ik vertrekken, volg me en we gaan een wilde nacht beleven', is een van de ruim drieduizend anonieme berichtjes die de pagina over de UvA binnenkreeg.


De mannen achter het idee zijn oud-studenten van de Universiteit Utrecht, Kevin Vlaanderen (26) en Jaap Kabbedijk (26). Ze startten ruim een maand geleden de elf pagina's op en waren tot 's avonds laat - biertje, zak chips, benen omhoog - in touw om de massale stroom aan berichtjes te posten. Nu hebben ze een team van twintig vrijwilligers.


Het initiatief is afgekeken van een soortgelijke Gespotpagina, maar dan in Ierland. Kevin grijnst. 'Daar postte een student een berichtje waarin hij schreef dat hij heus wel doorhad dat dat meisje met het panterprintje tegenover hem expres met haar voet langs zijn benen wreef. De dame in kwestie besloot in reactie een foto van zichzelf te nemen met een blik die kon doden: ze was ab-so-luut niet geïnteresseerd in de jongen.'


Het berichtje gaf de aanzet zoiets ook in Nederland op te zetten. Kevin en Jaap brachten vroeger zelf honderden uren in de UB door en weten: waar studenten zijn, is seks. 'De raampjes van de studiehokjes op de vierde verdieping,waren eerst geblindeerd', zegt Jaap. Hij wijst naar de bovenste etage van de UB op de Uithof in Utrecht. 'Nu niet meer. Ze zijn bang dat het veredelde sekshokken worden.'


De functie van de Gespotpagina's toont veel overeenkomsten met waar Facebook in 2004 oorspronkelijk voor werd opgericht: studenten op een laagdrempelige manier met elkaar in contact laten komen. In eerste instantie konden alleen studenten van het Harvard College lid worden van de onlinecommunity. Facebook groeide uit tot iets wereldwijds, en Kevin en Jaap hebben het weer teruggebracht binnen de universiteiten. 'Terug naar de roots van Facebook', zegt Jaap.


Vier weken lang was het voor iedereen onbekend wie er achter de Gespotpagina's zaten. Een bewuste keuze, want de drempel om te posten moest laag blijven. Bekenden van de initiatiefnemers moesten ongegeneerd en zonder terughoudendheid hun hart kunnen luchten. 'Onze vrienden hadden het erover in de kroeg, en wij moesten zwijgen.' Tijdens een vervroegd kerstdiner hadden ze hun eerste 'highfivemomentje': de tweehonderdste like voor de Utrechtse pagina was binnen. Tafelgenoten ergerden zich, omdat ze iedere keer op hun telefoons zaten te kijken. 'Dudes, doe eens gezellig.'


De weg naar die honderden likes, kostte vijf euro. Ofwel: één advertentie op Facebook. Dat werd een succes, de pagina ging leven en 'Amsterdam' volgde snel. Nu zijn het er elf, iedere grote stad met een UB heeft er wel een: Groningen, Nijmegen, Leiden, Tilburg, Eindhoven, Delft. Volgens Kevin en Jaap zijn er duidelijke verschillen. Groningen en Utrecht zijn degelijk, Amsterdam is platter en seksistischer, Nijmegen 'haast poëtisch'.


Spotten tijdens het studeren komt dus veel voor, zo blijkt. Tussen de soms megadikke boeken in de UB's hing altijd al een sfeer van stiekem flirten, kijken, glimlachen. Ook wel studieontwijkend gedrag genoemd. Jaap: 'We stimuleren het libido van studerend Nederland. De stiekeme verlangens waren er al en die worden nu uitgesproken.'


Gebruikster Esmée van der Veen: 'Ik zie nu veel vaker rare kledingcombinaties: panty's met luipaardprintjes en daarboven een knalrode trui. Ja, dan val je op. En dat is, denk ik, ook het doel: iedereen wil gezien worden in de bieb. Hoe extravaganter je erbij loopt, hoe meer kans je maakt om in een berichtje omschreven te worden. Dat is goed voor het ego, blijkbaar.'


Esmée noemt het 'de spotcultuur' die nu in de UB's, tussen de hoge boekenkasten en de lange studietafels, rondwaart. 'Die pagina's zijn hot, ze zijn bij veel studenten die in de UB zitten, op het beeldscherm te zien.'


Niet iedereen maakt er een sport van om op te vallen. Integendeel. Veel studenten boezemt de hoge mate van voyeurisme angst in, onder andere door berichten als: 'Probeer je te studeren, zit de schone dame naast me ongegeneerd op te zoeken of een soa-consult in haar verzekering zit.' Eenstudente Nederlands: 'Ik heb het idee dat ik constant word gespot.' Een Eindhovense studente: 'Ik droeg een kanariegele broek met een zwart vestje. Ik kreeg het koud en wilde mijn trui aantrekken.' Probleem: de trui was knalgroen. Uit angst om op de Gespotpagina te komen, trok ze de trui niet aan. 'Ik had het liever een paar uurtjes koud.'


Kevin en Jaap hebben inmiddels wel gedragsregels opgesteld en spraken met hun vrijwilligers af: geen beledigingen en zeer kritisch met het plaatsen van foto's. 'Het moet gezellig blijven.' Laatst werd een foto van een man gepubliceerd die nagels had van wel tien centimeter lang. Het bijschrift: 'Kan iemand deze meneer vertellen dat zijn nagels op het toetsenbord een irritant geluid maken?' Bij nader inzien was deze post op het randje: iemand spotten en vervolgens beledigen mag geen combinatie zijn, vinden de oprichters.


Want de beschrijvingen zijn gedetailleerd. De plekken worden nauwkeurig omschreven - meisje in de Harry Potterkamer (trap op na aquarium) van de UB - en ook de uiterlijke kenmerken van de gespotte persoon ontbreken niet: ellenlange benen, sexy kniekousen, bordeauxrode laarsjes. Meisjes die aan de omschrijvingen voldoen, worden in de reacties getagged door lezers van de pagina. Ze hopen dat er een date ontstaat.


Bij Esmée en Daniël is die date er daadwerkelijk gekomen. Een kopje koffie, half drie, bij een tentje in Groningen. Esmée: 'Het was een beetje stuntelig enzo, we waren gespannen. Maar hij was heel lief en we hebben een uur zitten kletsen.' Een vervolgdate zit er 'helaas' niet in. Daniël verhuist binnen enkele dagen naar Stockholm, weg van de UB, weg van Esmée en dus niet meer te spotten.


HARTSTOCHT IN DE TREIN EN TIJDENS HET SHOPPEN

Het spotvirus houdt niet alleen studenten in zijn greep. Het gros van de pagina's is dan wel voor hen bedoeld, maar de grootste community op dit moment is er voor Nederlandse forenzen.

De teller van 'Hartstocht in de trein' staat op moment van schrijven op meer dan 52 duizend likes. Geen grote verrassing, aangezien de trein vaak wordt gezien als het flirtmekka. Volgens de NS ontstaan er jaarlijks welgeteld 4.376 nieuwe romances in de trein.

Ook op feestjes kun je je niet zomaar volgieten en de meest gênante capriolen uithalen. Voor je het weet sta je bijvoorbeeld op Wappie Techno Liefde, een pagina speciaal bedoeld voor - doorgaans al vrij liefdevolle - dansfeestjes. Veel kleine kroegjes begonnen al een spotpagina en ook na het doen van je dagelijkse boodschappen kun je zomaar online (anoniem!) aanbeden worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden