Column

Lidy Nicolasen: 'Wie heeft ooit bedacht dat de wc een bril hoort te hebben?'

Uitgerekend de bril, zo is hardnekkig beweerd, zou een bron van bacteriën zijn, zegt Lidy Nicolasen. 'Toch gek dat in geen enkel ander Europees land dan Frankrijk de bril van de openbare pot is verbannen.'

Een wc-bril.Beeld anp

Toen ik van de week voor de zoveelste keer dankzij de loszittende wc-bril naast de pot werd gelanceerd, vroeg ik me af wie ooit heeft bedacht dat de wc een bril hoort te hebben. Het is een onnozel onderwerp om over na te denken, maar ook dankbaar, al was het maar om even de met bloed besmeurde handen van het netvlies te wissen.

Ik zette de bril dus omhoog, keek nog eens goed naar de haperende aanhechting aan de pot, toen naar de bril die volgens mij geheel ten onrechte 'bril' wordt genoemd en zei, opgelucht handenwrijvend: 'zo, jou hoef ik niet meer'. Een probleem minder, met welk besluit de allereerste vraag overigens geenszins was beantwoord.

Op Wikipedia staat te lezen dat een wc-bril een ovale plaat is met een gat erin. Zoiets dus. Een plaat met een gat. Een bril zit lekkerder dan de porseleinen pot, zo heeft de ervaring ieder van ons geleerd. De houten of plastic bril voegt zich naar de billen en naar de eigen lichaamstemperatuur, terwijl de pot het moet doen met een akelige en koude smalle kraag.

Ik vermoed dat er maar één reden is waarom die kraag zelf niet veel royaler wordt uitgevoerd: de mannelijke plasser. Hij doet dat onverdroten staand en hij kan - eeuwenlange oefening daargelaten - niet goed richten. Je kunt eisen dat hij gaat zitten, maar ja, ook mannen hebben recht op hun eigenaardigheden.

Pot
In feite was de bril er veel eerder dan de pot. De wc was in den beginne niet veel meer dan een stuk hout boven een gat of een poel. In kastelen zie je wel van die hokjes met een gat boven de slotgracht. Daar deden de edelen hun behoefte. Het gewone volk ging achter een boom zitten of in een steeg of op de mestvaalt, allemaal zonder pot en zonder bril.

Van inkijk hadden ze geen last, iedereen deed het zo. Op drukbevolkte schilderijen uit vroeger eeuwen zit er altijd wel iemand ergens een drol te draaien. De Fransen hebben ons die hurkhouding gaandeweg op hun campings en benzinepompen opgedrongen, omdat die brilloze wc het meest hygiënisch zou zijn.

Want uitgerekend de bril, zo is hardnekkig beweerd, zou een bron van bacteriën zijn. Toch gek dat in geen enkel ander Europees land dan Frankrijk de bril van de openbare pot is verbannen. Integendeel. Er zijn mensen die zich sterk maken voor de bril in al zijn gedaanten - bont, verwarmd, bloemen, plastic, veren, brillen met de afdruk van beroemde billen.

Op internet wemelt het daarnaast van de types die beweren dat de openbare wc-bril minder bacteriën bevat dan de barbecue. Vast barbecuehaters zult u zeggen? Misschien. Kan ook komen uit de tijd dat de goegemeente beweerde dat je besmet raakt met het aids virus als je plaatsnam op de openbare bril.

Orkaan
Parijs trakteert zijn toeristen en inwoners tegenwoordig op futuristische hokjes als openbaar toilet. Na elke beurt spoelt er een orkaan door het hokje. De bril zit vast aan de pot. Heel anders dan in Nederland waar openbare toiletten schaars zijn en festivalgangers of bezoekers van andere oploopjes het moeten doen met plastic poepdozen, die nooit een orkaan zien.

Bij mijn tante vroeger op de boerderij hadden ze een houten poepdoos, een hok met van muur tot muur een soort kist. In het middel sloot een deksel het gat af en ernaast lag een stapel kranten. Je hoefde alleen het zware deksel op te tillen, het opzij te leggen en op de doos te klimmen. Niet in het gat kijken maar erop gaan zitten.

Ik kan me niets herinneren van een rondje of iets dat leek op de huidige bril. Hoefde ook niet, het hout was comfortabel en breed genoeg en nu ik eraan terugdenk, de mannen gingen toen vast niet naar de poepdoos om te plassen. Wild plassen was toen nog heel gewoon, bijna net zo gewoon als een lange, hete zomer.

Terug naar de vraag van het begin: wie zou de uitvinder zijn van de wc-bril? Het is een uitvinding als de paperclip of de wasknijper, minder onontbeerlijk misschien, hoewel we daarover van mening kunnen verschillen. Het kan zijn dat we samen door de eeuwen heen de bril op de pot hebben gezet, stukje bij beetje, want zo gaan die dingen.

Lidy Nicolasen is verslaggeefster van de Volkskrant. Ze schrijft wekelijks een column voor Volkskrant.nl.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden