nieuwslichtvervuiling Nederland

Lichtvervuiling in Nederland beter onder controle

Beleid om de lichtvervuiling terug te dringen lijkt aan te slaan, blijkt uit nieuw onderzoek. Belangrijk want al die buitenverlichting kan het bioritme van dieren verstoren en ontneemt het zicht op de sterrenhemel waar de mensheid zich duizenden jaren aan kon vergapen. 

Langs de snelweg A4 brand er licht in de kassen. Dit veroorzaakt veel lichtvervuiling.Beeld Najib Nafid

Nederland is een van de landen met de meeste lichtvervuiling. Hoewel de totale hoeveelheid licht van alle lampen die ‘s nachts buiten aan staan nog steeds groeit, is er hier wel een kentering gaande blijkt uit nieuw onderzoek. Het gebruik van kunstlicht groeit de afgelopen jaren met ongeveer 0,6 procent per jaar, terwijl dat in eerdere decennia soms wel 5 procent per jaar was.

Dat de groei van lichtgebruik stagneert, is onder andere te verklaren door de toenemende bewustwording. Steeds meer gemeenten hebben het tegengaan van lichtvervuiling op de agenda staan. Dat uit zich bijvoorbeeld in de inzet van slimme verlichting, zoals bewegingsgevoelig licht op treinstations en het dimmen van lantaarnpalen in de kleine uurtjes.

Lichtvervuiling heeft onder meer een impact op het welzijn van dieren. Veel dieren oriënteren zich ’s nachts aan de hand van het natuurlijke licht van de maan en de sterren, dat door kunstlicht vaak slecht te zien is. Zo raken trekvogels de weg kwijt en wordt de helft van de nachtvlindersoorten in Nederland bedreigd door de aantasting van hun habitat: de duisternis. Ook bij mensen kan het bioritme verstoord raken door teveel blootstelling aan kunstlicht in de avond en nacht. In grote delen van Nederland is een van de mooiste blikvangers aan de hemel - de Melkweg - amper meer te zien vanwege het concurrerende kunstlicht.

Dat het lichtgebruik minder hard groeit dan voorheen, blijkt uit een rapport van het onderzoeksbureau NachtMeetnet. Het onderzoek, gefinancierd door Staatsbosbeheer en de provincies Utrecht en Groningen,  maakt gebruik van metingen vanaf de grond en van satellieten. Dit gebeurt wanneer zon en maan achter de horizon zijn verdwenen, zodat alleen het kunstlicht meetelt in de resultaten.

‘We vergeten het soms’, zegt uitvoerder van het onderzoek Wim Schmidt, ‘maar de helft van de tijd is het nacht. Door al het licht dat we ’s nachts gebruiken is de nacht een bedreigde soort geworden.’

Volgens Schmidt is Nederland een van de meest verlichte landen ter wereld en zal dat voorlopig niet veranderen. ‘Wij wonen in een land dat licht als een oplossing voor alle veiligheidsproblemen ziet. Lantarenpaal hier, tuinverlichting daar, en we wanen ons weer veilig.’ Schmidt benadrukt dat licht vooral het gevoel van veiligheid - niet noodzakelijk de veiligheid zelf - vergroot. Daarnaast wijt hij ons overmatige lichtgebruik aan het feit dat we verlichting mooi en gezellig vinden. ‘Je kunt geen vijver meer kopen zonder dat er een lampje aan zit. Bomen in parken worden belicht van onder zodat ze er mooi uit zien.’

Bouwkundige Mariëlle Aarts van de TU Eindhoven, gespecialiseerd in de rol van licht in onze omgeving, vindt de nieuwe cijfers uit het rapport verrassend laag. ‘Als we op deze manier door blijven gaan dan zou het zomaar kunnen dat binnen vijf à tien jaar de krimp inzet.’ Ze houdt daarbij wel een slag om de arm. ‘We hebben de kennis en mogelijkheden om ons lichtgebruik in de publieke ruimte binnen een aantal jaar te verkleinen. Of dat ook gaat gebeuren is uiteindelijk afhankelijk van de politiek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden