Lichttherapie helpt bij vroege finales

NK..

eindhoven In het kamp Van den Hoogenband heeft de omdraaiing van de normale volgorde van het schema bij de geroutineerde zwemmer tot weinig kopzorgen geleid. ’s Ochtends een finale zwemmen en dan ’s avonds de series afwerken, het maakt de olympisch kampioen niet veel uit.

Pieters grootmoeder, een fanatieke supporter, vindt het wat lastiger, zegt zij op de dag dat de Nederlandse top, bij de nationale titelstrijd in Eindhoven, de Chinese programmering volgt. ‘Hoe moet dat nou, als we na de finales een wijntje gaan drinken? Dat doen we altijd. Want er is vaak wat te vieren. Da’s dan toch wel lastig om dat al rond het middaguur te doen.’

Het is een zorg voor later. De eerste zorg is om in vorm te komen en zo weinig mogelijk last te hebben van de hervorming van het wedstrijdprogramma die het Internationaal Olympisch Comité (IOC) op last van de meest betalende partij, de Amerikaanse tv-zender NBC, voor de Spelen van Peking heeft doorgevoerd. In de Chinese hoofdstad zijn de finales straks om 10 uur ’s ochtends.

Dat is niet het moment, waarop sportmensen op hun allerbest zijn. De onderzoeken wijzen erop dat de mens op zijn best is tussen 5 uur ’s middags en 10 uur ’s avonds. Daarin zijn, bij een normaal geprogrammeerd wedstrijdschema, altijd de finaletijden. In de ochtend, nu finaletijd in China, is de mens redelijk op krachten, tussen 9 en 11. Het is de op een na beste periode van de dag.

Het is uiterst dienstig, zo heeft de Nederlandse ploegleiding kort na de beslissing in 2006 geconcludeerd, zich te prepareren op een volledige fitheid in de morgen. De Duitse bondscoach Orjan Madsen zei het al bij de tests in de Waterkubus van Peking in februari. Madsen: ‘Geloof me, wie de beste manier vindt om met het veranderde tijdschema om te gaan, die wint hier de olympische wedstrijd.’

De Nederlandse ploeg was toen al bezig met lichttherapie die de zwemmers meer wakker en alert moet maken voor een wedstrijd in de ochtenduren. Van dat regime is niet meer afgeweken. Het is geschreven door de lichtdeskundige Toine Schoutens, van de Stichting Onderzoek Licht & gezondheid SGOL en het wordt bij de NK in Eindhoven dagelijks in de praktijk gebracht. Daar is het wedstrijdschema naar Chinees model omgedraaid en moeten zwemmers hun beste tijden in de ochtend trachten te realiseren.

De ploeg hoeft daarvoor niet extreem vroeg op te staan. Sommige zwemmers zweren bij een wektijd van zes uur, vier uur voor de competitie. Maar het kan volgens Schoutens ook gemakkelijk pas om half acht. Anders komt de arbeid-rust verhouding in het gedrang.

Voor het goede wakker worden wordt de speciale wake-up lamp van sponsor Philips gebruikt, ook wel de lichtwekker genoemd. De lamp imiteert de opkomende zon. Het licht gaat een half uur voor opstaan lichtjes branden. Het netvlies wordt geprikkeld en daarmee wordt vanzelf de biologische klok geactiveerd. Het lijf is vervolgens beter wakker dan bij een ruwe verstoring van de laatste slaap.

Naast de lichtwekker is er de lichtbak, zoals het lichttherapieapparaat oneerbiedig wordt genoemd. Pieter van den Hoogenband vertelde er vrijdag, na zijn titel op de 50 vrij, smakelijk over. Bas van Velthoven en hij zaten samen aan het ontbijt, de sterke lamp erbij. De krant viel goed te lezen.

De lamp is er om het lichaam nog energieker te maken. Er wordt gesproken van een lichtintensiteit van 10 duizend lux, twintig keer zo sterk als een normale situatie zoals op kantoor. De bak wordt ook wel opgesteld in de kleedkamer. Het is bedoeld voor de aanmaak van cortisol, een stof die tot meer energie moet leiden.

De twee technische voorzieningen lijken optimaal en gaan in de koffer die begin juli wordt gepakt voor de reis naar Hongkong en ten slotte Peking. Van den Hoogenband zei vrijdag dat de gewenning aan het vroeg finales zwemmen vooral mentaal zal zijn. Topsporters zijn in zijn ogen gewend aan ongewone situaties, waarbij jetlag, lange reizen en merkwaardige tijdstippen een rol spelen.

Hij was ook lovend over de technologische voorzieningen. ‘Die lamp heeft effect. Ik merk bij de ochtendtrainingen dat het werkt.’

Maar er mag niet overdreven worden, zoals de voorlichtende wetenschapper deed toen het over jetlag ging. VdH: ‘Die had het over een beker warme melk en geen tv meer kijken voor je naar bed gaat. Hoe denkt zo’n man dat je je voelt als je net een belangrijke wedstrijd hebt gezwommen? Ga dan eerst maar eens je ontspanning vinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden