Lichtend voorbeeld met een groen dak

Als de avond is gevallen over Rotterdam, kun je aan de Nieuwe Binnenweg in Het Oude Westen een bijzonder lichtspel zien op de stoep voor een 200 meter lang appartementenblok, nabij de bocht naar de Mathenesserlaan. Dertien kleurige, ovaalvormige stippen met een doorsnee van anderhalve meter lichten het straatbeeld op.


Het is een vondst van tuinarchitect Wietze Gorter (54), voorzitter van de Vereniging van Eigenaren (VvE) van dit drielaags appartementencomplex met winkel- en woonfunctie. Het uit 1938 daterende bakstenen gebouw, ontworpen door het Rotterdamse architectenbureau van de broers Evert en Herman Kraaijvanger, telt dertien trappenhuizen.


In de buitenmuren daarvan bevinden zich glas-in-lood-ramen. Smalle rechthoekige ramen van boven naar beneden, met daaronder, iets beneden de eerste etage, cirkelvormige glas-in-lood-ramen, met daarin afgebeeld diverse dieren: een giraffe, een beer, een zwaan, en een enkele prehistorische jager.


Oorspronkelijk viel het buitenlicht door het glas-in-lood naar binnen. 'Als we dat nou eens omdraaien', bedacht Gorter. Hij ging enthousiast tekenen, terwijl een medestander in de VvE op zoek ging naar optimale verlichting. Het trof dat die medestander professioneel actief is op het terrein van belichting van muziekpodia. Als spotlight koos hij een zeer felle LED-gasontladingslamp, die maximaal 20 watt verbruikt. Want ja, het moest wel duurzaam wezen.


'Vooral met de sneeuw is het 's avonds een prachtig gezicht', zegt Gorter. 'Je knapt met zo'n ingreep meteen ook de buitenruimte op.'


Dat is mooi meegenomen, want Het Oude Westen is een stadsdeel waar drugsgerelateerde criminaliteit een veel voorkomend probleem is. 'Om twee uur 's nachts gaan onze spotlights uit', zegt Gorter. 'Dan is het op straat meteen pikkedonker.'


Voor de belichting van de rechthoekige ramen koos het VvE-bestuur een goedkopere oplossing: LED-lampen van 60 euro per stuk, met een verbruik van 5 à 6 watt. Daarvan werd er op de eerste dag meteen al eentje gestolen. Dat is ellendig uiteraard. Temeer daar alle dertien portieken een eigen, afgesloten buitendeur hebben. Met speciale beveiligingsbeugels in de lampen hoopt Gorter meer diefstal te voorkomen.


Het verlichtingsplan kostte 33.700 euro. Dankzij een gemeentelijke bijdrage voor het opknappen van de buitenruimte bleef die kostenpost voor de VvE beperkt tot 10.000 euro. Zo begon aan de Nieuwe Binnenweg een duurzaamheidsproject dat tevens een groen dak en industriële restwarmte omvat. Daarover straks meer.


Zeven jaar geleden liet de VvE de karakteristieke bakstenen voorgevel van het appartementenblok renoveren, ook toen al met gemeentelijke subsidie. De fraaie gevelvakken met terracotta inleg werden gerestaureerd. Tijd voor een volgende stap, oordeelde Gorter een jaar geleden.


Het blok telt 78 koopappartementen van 85 vierkante meter, in de prijsklasse tussen 160.000 en 200.000 euro. Ook zijn er 26 winkels. Voor het omvangrijke platte dak van het gebouw (1.900 vierkante meter) tekende Gorter een 'groene' bedekking. Gorter: 'Het dak heeft een stalen constructie en is niet geisoleerd. Het staal zet uit bij temperatuurverschillen en daardoor laten de voegen los. We kiezen nu voor een grondiger aanpak en gaan het dak isoleren. Ook omdat de grindsteentjes op het platte dak in de zomer kleine oventjes worden die 's nachts de ongewenste warmte in de woningen vasthouden.'


Aan de aanleg van het groene dak (kosten: 95.000 euro) is de VvE 35.000 euro kwijt. De gemeente Rotterdam draagt 60.000 euro bij. Zelf tuinarchitect zijnde is dit onderdeel van het duurzaamheidsproject voor Gorter een thuiswedstrijd. 'Ik denk dat het vetplanten worden', zegt hij. 'Een sedumdak. Mos is gevoeliger voor droogte. Sedum kan weken zonder water.'


Het groene dak moet voor 1 juli 2011 klaar zijn, want de VvE wil gebruikmaken van het lage btw-tarief (6 procent, in plaats van 19 procent), uit de crisisregeling ter stimulering van de bouwproductie. Het grind van het dak wordt hergebruikt aan de achterzijde van het gebouw om inbrekers af te schrikken. Gorter: 'Je hoort zelfs een hond eroverheen lopen.'


En dan is er komend jaar nog de geplande aansluiting op het warmtenet van de gemeente. Onder de straten van Rotterdam slingert al sinds de jaren vijftig een netwerk van zwaar geïsoleerde buizen waardoorheen heet water wordt gepompt. Dit warme water, met een temperatuur van 90 graden, komt vrij bij de opwekking van elektriciteit in twee Rotterdamse elektriciteitscentrales. Op dit warmtenet zijn 45 duizend woningen aangesloten, een aantal dat jaarlijks toeneemt met zo'n drieduizend aansluitingen.


'Het appartementencomplex aan de Nieuwe Binnenweg ligt dichtbij het warmtenetwerk', zegt directeur Herman Exalto van energiebedrijf Eneco. 'We hoeven voor de aansluiting slechts over 200 meter twee pijpen te trekken naar het netwerk. Eentje voor de aanvoer en eentje voor de retour.'


Het appartementencomplex had van oudsher al een centraal aangestuurde warmtevoorziening, aanvankelijk met kolen, nadien met aardgas. In het gebouw komt een warmtewisselaar, van waaruit de watercirculatie door alle radiatoren in het pand wordt verzorgd. De aansluiting maakt het oude ketelhuis met zijn versleten ketels in één klap overbodig. 'Daar gaan we een biljartkamer van maken', zegt Gorter met hoorbaar plezier.


Ook op dit onderdeel van de verduurzaming draagt de gemeente haar steentje bij, nu met geld uit de subsidiepot voor verbetering van de luchtkwaliteit in Rotterdam. 'Per huishouden scheelt de nieuwe warmtevoorziening aan uitstoot van kooldioxide gemiddeld 800 kilogram per jaar', verduidelijkt Exalto van Eneco. 'Dat kun je vergelijken met 7.000 gereden kilometers in een middenklasse-auto. Dat is dus een substantiële CO2-reductie.'


De gemeente spreekt voor de Nieuwe Binnenweg van een CO2-reductie van in totaal 83 ton per jaar, ofwel 55 procent.


De bewoners en winkeliers van het complex betalen aan Eneco eenmalig aansluitingskosten en daarna vastrecht plus gebruikskosten. 'Daar tegenover staat dat de VvE zichzelf de forse aanschafkosten van nieuwe ketels bespaart', zegt Exalto. 'Voor de VvE was het een interessante deal.'


D66-wethouder Alexandra van Huffelen (duurzaamheid, buitenruimte, binnenstad) noemt het duurzaamheidsproject aan de Nieuwe Binnenweg 'uniek voor Rotterdam en misschien wel voor heel Nederland'. Dit is 'superbijzonder', juicht ze. 'Het verbaasde mij dat dit op deze schaal nog niet voorkwam in Rotterdam.'


Het Klimaatbureau van Rotterdam hoopt dat meer VvE's zullen volgen. Projectmanager Wouter Verhoeven: 'Er is nu nog geld voor beschikbaar.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden