Lichtend Pad is nooit weggeweest

De meer dan zeventig ontvoerde werknemers van een bouwbedrijf die in Zuidoost-Peru een gaspijpleiding aanlegden, zijn door het leger bevrijd....

De ontvoering en de vrijlating dinsdag in het zuiden van Peru roept veel vragen op. Hoe is het mogelijk dat alle ontvoerden zonder een schrammetje en relatief vlot (na 36 uur) zijn vrijgelaten, er geen schot is gelost en alle ontvoerders konden ontsnappen?

Het is een prangende vraag, temeer daar er zoveel ontvoerders waren. Volgens een van de werknemers van het getroffen bouwbedrijf, geciteerd in een Peruaanse krant, was het een groep van 150 man. Het moet toch heel gek lopen als er bij zo'n grote groep niet een paar achter een boomwortel blijven steken bij hun poging aan de politie te ontkomen.

Bovendien waren de ontvoerders veruit in de minderheid. Volgens de minister van Defensie waren ze omsingeld geweest door vijfhonderd speciaal getrainde militairen. Dat wisten de ontvoerders, die tot driemaal toe via een satelliettelefoon contact hadden gehad met het bouwbedrijf. In de lezing van de regering is de wonderbaarlijke vrijlating dan ook de optelsom van de dapperheid en professionaliteit van het Peruaanse leger en de angst van de rebellen die het op een lopen hebben gezet.

Het verhaal blijft rammelen. Volgens geruchten was de vrijlating een akkoord. Techint, het Argentijnse bouwbedrijf, zou losgeld hebben betaald. Een helikopter van het bedrijf leverde dinsdagochtend op verzoek van de ontvoerders voedselpaketten en een satelliettelefoon af. En waarom zou daar ook geen pak geld bij hebben gezeten?

De ontvoerders hadden maandagochtend nog een miljoen dollar geëist. En Techint, dat overigens officieel ontkent iets te hebben betaald, zou bereid zijn geweest tot 250 duizend dollar te gaan. Dat is nog altijd een koopje vergeleken bij Colombia, waar de marxistische guerrillastrijders rustig twee of drie miljoen dollar voor een manager vragen en (onder de tafel) krijgen.

Colombia hangt als een slagschaduw over de affaire. Met meer dan drieduizend ontvoeringen per jaar, de meeste in opdracht van de rebellen, is het noordelijke buurland wereldkampioen in het genre. En de Peruanen vragen zich bezorgd af of dit hen ook te wachten staat. Veel, inclusief de eerste naar buiten gesijpelde verklaringen van de gegijzelden, wijst er namelijk op dat Sendero Luminoso, de maoistische guerrillabeweging Lichtend Pad die in de jaren tachtig en negentig de grote schrik was in Peru, de dader is.

In Peru heeft men altijd problemen gehad de werkelijke kracht van Sendero Luminoso in te schatten. Dat is nu opnieuw pijnlijk aan de orde gekomen.

Het isolement en de uitzichtsloze armoede in de Andes bleken begin jaren tachtig een vruchtbare voedingsbodem voor links radicalisme. Op de universiteit van Ayacucho ronselde Abimael Guzman, docent filosofie, onder de arme indiaanse studenten leden voor zijn volksguerrillaleger' dat de naam Sendero Luminoso kreeg.

Mao was Sendero's lichtende voorbeeld en de guerrilla-organisatie vergaarde faam als de wreedste van Zuid-Amerika. En zij was sektarisch: executies van 'deserteurs' waren de orde van de dag.

De militairen betaalden met gelijke munt terug. Volgens de nu geinstalleerde waarheidscommissie zijn de afgelopen dertig jaar in Peru dertigduizend mensen door politiek geweld om het leven gekomen en zevenduizend vermist. Dat is meer dan in het veel grotere Argentinië tijdens de dictatuur.

Een tijdje geloofde de Peruaanse regering, gesouffleerd door een rapport van de Amerikaanse inlichtingendienst, dat Sendero van plan was het land in tweeën te delen en vervolgens het Peruaanse leger zou verslaan.

In 1992 werd Abimael Guzman bij verrassing gearresteerd en dat was het einde van het mysterieuze, ononverwinnelijke imago dat om hem had gehangen. Zijn volksguerrillaleger viel in facties uiteen. President Fujimori voelde zich zo sterk dat hij de algehele liquidatie van Sendero opnam als een punt in zijn verkiezingsprogramma.

Er is geen sprake van een 'wederopstanding' zoals sommigen willen geloven. Sendero Luminoso is nooit weggeweest. Vorig jaar kwamen tien mensen door een autobom die Sendero bij de Amerikaanse ambassade had geplaatst. Het tweede echelon leiders is in stilte doorgegaan. Zij hebben zichzelf gereorganiseerd, de banden met de drugshandel zijn versterkt en er wordt druk zieltjes gewonnen onder cocaboeren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden