Lichte rimpeling

Gistermiddag was ik aanwezig bij een deftig debat over de Nederlandse identiteit. De historicus Johan Huizinga schreef in 1934 een vermaard opstel waarin hij het signalement van onze 'volksaard' opmaakte....

Klopten die kenmerken toen Huizinga zijn verhandeling schreef, en kloppen ze nog steeds? Of hebben die - redelijk deugdzame - eigenschappen inmiddels plaatsgemaakt voor andere? Illustere publicisten en wetenschappers plaatsten behartigenswaardige kanttekeningen bij deze vragen, maar verlossende antwoorden werden uiteraard ook hier niet gegeven.

En toen kwam ik thuis en zette de televisie aan: Man bijt hond, het NCRV-magazine dat de camera richt op de zijkant van het nieuws. Het eerste item was een mini-portret van de 80-jarige D. van Minden, fervent Ajax-supporter. Na de nederlaag tegen AC Milan had het hem grote moeite gekost om de slaap te vatten. Ach, wat een jammerlijke afloop. Zoals wel vaker, wilde Ajax in de slotfase nog mooi voetbal laten zien in plaats van de bal zo hard mogelijk wegtrappen. Ooit had hij er Louis van Gaal op gewezen, maar tegenwoordig onthield hij zich van advies aan de trainer. Welke ploeg verdiende de overwinning het meest? Geen twijfel mogelijk: 'Ajax speelde het betere voetbal.' Op dit punt mengde mevrouw Van Minden zich in het gesprek. Zij bleek een andere mening toegedaan: 'Persoonlijk vond ik Milaan iets sterker.' Haar man zweeg bedremmeld. Maar hij herpakte zich toen gevraagd werd hoe het nu verder moest. Simpel: 'Zondag gewoon weer tegen AZ; appeltje, eitje.'

Bij deze uitsmijter besefte ik ineens dat in dit portret bijna de hele typologie van Huizinga was samengebald. Het huis hing vol met Ajax-vlaggetjes, maar de hartstocht werd zonder retoriek beleden. Er was ontzag voor de mening van een ander, die op haar beurt de waarde van het vreemde onderkende. Met een sobere spelopvatting was Ajax wellicht beter af geweest. Maar nu de hoop op een Europese titel is vervlogen, wordt de realiteit resoluut onder ogen gezien: zondag moet er gewoon van AZ worden gewonnen. Appeltje, eitje.

En alsof dit nog niet genoeg was, gaven enkele passanten voor de camera van Man bijt hond een proeve van het lied dat ze het liefst onder de douche zingen. Geen vurige belcanto en geen woeste soul, maar Olifantje in het bos en Vijftien miljoen mensen op dat hele kleine stukje aarde.

Bericht uit een samenleving die, om nogmaals Huizinga aan te halen, 'maar licht rimpelt onder de wind der grote geestesberoeringen'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden