Licht, lucht en ruimte

Het nieuwe Stadskantoor in de wijk Escamp is het tweede stadhuis van Den Haag.

ARCHITECTUUR / Stadskantoor * * *

Stadskantoor Leyweg, Den Haag. Architect Rudy Uytenhaak Architectenbureau. Opdrachtgever Gemeente Den Haag.

Stadskantoor - bij dat woord denk je al snel aan non-descripte jaren zeventig-gebouwen met grauwe gevels en muffe interieurs. Dat moest het vooral níet worden. In Den Haag Zuidwest, stadsdeel Escamp, moest het tweede stadhuis van Den Haag komen. Een gebouw met allure, dat de herstructurering van het vooroorlogse stadsdeel een impuls zou geven, en het geloof van de gemeente in deze (probleem-)wijk zou onderstrepen.


De driehoekige toren die architect Rudy Uytenhaak aan de Leyweg ontwierp, doet inderdaad nauwelijks onder voor het echte Stadhuis aan het Spui van de Amerikaanse architect Richard Meier. Het is ook een hagelwit gebouw, met een glazen atrium als kloppend hart. Het heeft behalve kantoren ook een bibliotheek én een eigen trouwzaal. En het is dankzij de toevoeging van 49 appartementen boven de kantoren zelfs 25 meter hoger dan het Stadhuis.


Dit is het icoon dat wethouder Marnix Noorda (Stadsontwikkeling, Volkshuisvesting en Integratie) zocht.


Als object is het project geslaagd. Een stralend witte sculptuur, zo had Rudy Uytenhaak het gebouw bedacht en hij werkte het als een beeldhouwer uit, tot in detail. Aan de voorzijde kliefde hij het blok open, zodat naar de bebouwing aan de overzijde van de Leyweg een open front is ontstaan, met daarop aansluitend een voorplein. De schuine constructie van de driehoekvorm bracht hij tot uitdrukking in het gefacetteerde lijnenspel van de gevels. En in het beton van de gevelelementen verwerkte hij Noors marmer, wat van dichtbij een glinsterend effect geeft. Juist omdat Uytenhaak zoveel zorg aan dit soort details heeft besteed, vraag je je af waarom hij de glazenwasserinstallatie en de liftopbouw op het dak niet op een meer elegante manier heeft weggewerkt.


Het interieur is het meest aantrekkelijke van dit gebouw. Net als in het oorspronkelijke stedenbouwkundig plan van Dudok voor Den Haag Zuidwest, staat het modernistische credo 'licht, lucht en ruimte' centraal. Als je binnenloopt in de centrale hal voel je het meteen. In één blik overzie je het gebouw naar alle kanten: de publieksbalies enerzijds en de bibliotheek aan de andere kant, de ronde trouwzaal op de eerste verdieping en de kantoren en woningen die boven het glazen dak uitrijzen. Daglicht dringt van bovenaf tot diep in het gebouw, dankzij het reflecterende zeefdrukpatroon op de glazen binnengevels. Het gevoel van ruimtelijkheid wordt versterkt door de alom aanwezige kleur wit en de plattegronden die als circuits zijn ontworpen, zonder doodlopende gangen. En dan heb je natuurlijk nog het fenomenale uitzicht. Vooral dat maakt dat het hier prettig wonen en werken is.


Maar op stedenbouwkundig niveau stelt het stadskantoor teleur. Dat komt in de eerste plaats door de manier waarop het gebouw op de grond aanlandt. Uytenhaak plaatste de driehoekige sculptuur op een soort podium, waarin hij alle publieke functies onderbracht. Je zou verwachten dat hij die functies zichtbaar zou maken, maar buiten de transparante gevel van de bibliotheek toont de plint zich gesloten. Aan de zij- en achterkant stuit je op ondoorzichtige glasgevels en het hekwerk van de fietsenstalling. Aan de voorzijde is er weliswaar het plein met aan weerszijden terrassen, maar deze zijn grotendeels ontoegankelijk voor het publiek doordat er patio's tussen de treden zijn aangelegd. De gemeente zou de ruimte niet goed te beheren vinden. Zonde, want juist zo'n gebaar had het vertrouwen in Escamp tot uitdrukking kunnen brengen en meer levendigheid kunnen genereren. Nu voelt het Tweede Stadhuis uiteindelijk toch meer als een ivoren toren.


Duurzaam

De gemeente Den Haag wilde dat het nieuwe stadskantoor in Zuidwest het duurzaamste gebouw van de stad zou worden. Voor architect Uytenhaak is dit bepaald geen nieuwe thematiek; hij houdt zich al jarenlang bezig met duurzaam bouwen. In Goes ontwierp hij al eerder een energiezuinig stadskantoor. En onlangs werd voor de Rijksuniversiteit Groningen het centrum voor Levenswetenschappen opgeleverd, een gebouw met een grasdak en een speciaal ontwikkelde lichtgewicht composietgevel.


De duurzaamheid van het Haagse stadskantoor schuilt in de compactheid ervan, het flexibele kantoorconcept (er zijn minder werkplekken dan ambtenaren) en de klimaatinstallaties. De energie die nodig is voor koeling en verwarming wordt geleverd door warmte/koudeopslag, 250 meter onder de grond. Koude en warmte worden in de verschillende ruimten gebracht via de betonnen klimaatvloeren. Door het gebouw zo veel mogelijk met daglicht te verlichten - door toepassing van een reflecterend zeefdrukpatroon op de glazen binnengevels - wordt het gebruik van kunstlicht beperkt. En uiteraard heeft het gebouw als geheel een FSC-keurmerk voor het gebruikte hout.


meter hoger dan het Stadhuis, het


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden