Licht in de duisternis

Een Beretta op je nachtkastje, een kalasjnikov op tafel. Een verguld statement tegen geweld. En ze geven nog licht ook....

Echt iets voor liefhebbers, zou je kunnen zeggen met diezelfde spot waarmee Philippe Starck zijn serie Gun-lampen voor fabrikant Flos ontwierp. Want hoe serieus is iemand die ‘populair’ schiettuig neemt, te weten een Beretta automatic, een kalasjnikov en een M16-geweer, daar exacte kopieën van laat gieten, ze bekleedt met bladgoud en er een fitting met – inktzwarte – lampenkap op monteert?

Bloedserieus.

Philippe Starck, de man die door de jaren heen zo’n beetje alles heeft gedesigned wat maar te designen valt, van complete hotels tot niet altijd even praktisch keukengerei, die man, die heeft een missie – voor een betere wereld. En vormgeving is zijn ‘wapen’. In het geval van de Gun-lampen heeft hij dat heel letterlijk genomen.

‘Een beetje morbide’, noemt Joost Louwagie, sales manager bij Flos in Brussel, de opstelling op de beurs Euroluce in Milaan vorig jaar, waar de Guns werden geïntroduceerd. De bedside-, de table- en de floor- of lounge-lamp (achtereenvolgens: Beretta, kalasjnikov en M16) stonden er deels opgesteld ‘als een legertje’ in de aanslag, deels als een heuse militaire parade in Sovjet-sfeer.

Voorts was daar ook een foto te zien van een kindje op de arm van een volwassene met een pistool in zijn handje, waarover Louwagie zegt: ‘Dat is geen trucage; maar het is geen echt pistool, het is speelgoed, dat er weliswaar levensecht uitziet.’ En een still uit Pulp Fiction: ‘Je weet wel aan het begin van de film, als Samuel jackson die jongen neerschiet.’ Plus nog een manifest van Starcks hand, waarin hij zijn bedoeling uiteenzet.

...‘We doden vanuit ambitie, hebzucht, voor de lol of om stoer te doen’... ‘Ontworpen, geproduceerd, verkocht, gewenst, gekocht en gebruikt zijn wapens onze nieuwe iconen. Onze levens zijn slechts een kogel waard’...

Voor veel bezoekers was het kortom ‘een slag in het gezicht’. Het was in elk geval een presentatie die niemand kon negeren.

En wat je ook van Starck kunt zeggen of denken: een handige of snelle manier om geld te verdienen is dit niet. Een massaproduct zullen zijn Guns niet worden. Wat eigenlijk ook weer helemaal níet te prijzen valt, omdat vooraf is bepaald dat twintig procent van de opbrengst van de lampen naar Frères des Hommes gaat, de internationale hulporganisatie voor ontwikkelingswerk in Afrika, Azië en Zuid-Amerika.

‘De kalasjnikov is een van de succesverhalen van industrieel design van onze tijd’, schrijft Starck ook nog in zijn handgeschreven, in het Frans opgestelde pamflet. Met andere woorden: zelfs achter het afschuwelijkste moordtuig gaat een ontwerper schuil. En dan is het nog maar een kleine stap naar Starcks eigen overtuiging (‘Mijn werk is uitsluitend polititek’), dat vormgeving dusdanig is verankerd in de samenleving dat het een ideaal instrument tot verandering is.

De Gun-lamp is inderdaad iets voor een kleine groep geïnteresseerden, beaamt Louwagie. ‘Daarvan neem je geen grote aantallen in voorraad.’ Het is een ‘cultobject’, een ‘eye-catcher’, waarvoor na de introductie vorig jaar in Milaan een wachtlijst werd ingesteld. ‘Een bekende Nederlandse architect belde meteen op. Die heeft er een gekocht.’

Voor de gewone handel zijn de lampen pas een half jaar geleden beschikbaar gekomen. Waren de prototypes gehuld in bladgoud, de serieproductie heeft een coating van 18-karaats goud. Waarmee Starck verwijst naar de wapenindustrie als je reinste moneymaker.

Verder verwijst de zwarte kap naar de dood, zijn de kruisjes die aan de binnenkant van de kap zichtbaar zijn, bedoeld als herdenkingstekens voor de doden, en wordt met de drie soorten wapentuig verwezen naar het Oosten, het Westen en Europa.

Veel tekst en uitleg dus bij een object dat in wat doorgaat voor een smaakvol interieur nogal uit de toon valt. In de gemiddelde designmeubelzaak trekken de Guns onmiddellijk de aandacht. Als een vlag op een modderschip, of beter: een monsterlijke aanval op de goede smaak. Want wat je zo even snel in het voorbijgaan ziet, is alleen maar een heel erg foute lamp. Een soort van trofee voor patjepeeërs met veel, nieuw geld, dat zonder gêne met bedenkelijke praktijken is verworven – om het zachtjes uit te drukken.

Precies daarom is het volgens Louwagie zaak dat de detailhandel moeite doet om in de presentatie (‘met displays en tekst erbij’) de ‘goede bedoeling’ van Starck en zijn Guns over te brengen aan de klant. ‘Dit is een aanklacht, geen verheerlijking van geweld.’

Overdrijft Louwagie nu niet een beetje? Nee, zegt hij. ‘Mensen zijn niet per se bereid tot nadenken. Ik geloof dat je die lampen niet zomaar in het centrum van Brussel of Amsterdam in je etalage kunt zetten. De tijd is veranderd. Iedereen heeft zijn buik vol van het terrorisme. Voordat je het weet, gooit iemand een steen door je ruit.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden