Licht achter het duin

NIET de aankomst in Ithaka maar de weg erheen - was dat volgens Homerus niet het doel van de reis van Odysseus?...

Halfweg ligt halverwege Amsterdam en Haarlem, halfweg de eerste spoorlijn van Nederland, onder de aanvliegroute naar de Zwanenburgbaan op Schiphol. De vierbaansweg heet hier zowel Haarlemse Straatweg als Amsterdamse Straatweg. Vlak voor de kruising staat De Keizerskroon, low budget-hotel voor 'monteurs en installateurs'. Halfweg, een dorp met een onachtzame naam, waar iedereen aan voorbijrijdt.

De suikerfabriek domineert de wijde omgeving. Stil en verlaten staat het monument van industriële bedrijvigheid aan de Ringvaart van de Haarlemmermeer. De toegang tot de enorme draaikolk - voor de binnenvaartschepen die suikerbieten aanvoerden - wordt aan de ene kant bepaald door een fraai stoomgemaal (museum nu) en aan de andere kant door een elegant portiershuisje met een klok erboven, die stilstaat.

Op de hoek van het complex, achter een hek met witte zwanen aan weerszijden, zal het voorname waterschapshuis hebben gestaan. Aan de gevel zijn de wapenborden gehangen van de dijkgraaf en hoogheemraden, anno 1645. Van jonkheer Amelis van der Rouchorst tot jonkheer A.A. van Wassenaer. Twee grijze silo's torenen boven alles uit. Doelloos nu, lijkt het. Maar in de portiersloge zit nog wel een man in een rose overhemd.

Voorbij een rijtje arbeiderswoningen en een paar villa's - van de directeur en onderdirecteur van de suikerfabriek ongetwijfeld, de notaris en de burgemeester - staat een met de elegantie van het 'portiershuisje' wedijverend raadhuis van de gemeente Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Van de architect J. London, gebouwd tussen 1904 en 1906, en heel lang ook het onderkomen van de veldwachter en de brandspuit.

Ook in een ander opzicht is Halfweg een wat de Duitsers Geheimtip noemen. Ingewijden weten wanneer het zelfs in Amsterdam-West nog zwaar bewolkt en regenachtig is, dat dan in Halfweg vaak het licht begint en aan de kust de zon en de zee bliksemend openspringen. Veel Turken bijvoorbeeld weten het: als in de stad de mensen onder een paraplu lopen, barbecuen zij op de recreatieweiden van Spaarnwoude.

Slootjes, koeien, reigers, fietspaden, een boerderij die De Wijde Blik heet en dat is niet te veel gezegd: schitterend uitzicht over de polder tussen Halfweg en Spaarndam, waarin als mysterieus middelpunt het middeleeuwse kerkje van Spaarnwoude staat.

Spaarndam tussen de wateren van de Spaarne en het IJ heeft voor de Amerikaanse toeristen een beeldje van Hans Brinker aan de dijk gezet. Met een tekst die geraffineerd nietszeggend is omtrent de oorsprong van dit uit een Amerikaanse geest ontsproten jongetje dat met zijn vinger een dijkdoorbraak tegenhield: 'Opgedragen aan onze jeugd als een huldeblijk aan de knaap die het symbool werd van de eeuwigdurende strijd van Nederland tegen het water'.

Betje Wolff en Aagje Deken, het schrijverspaar uit de Beemster, logeerden er eind achttiende eeuw enkele maanden. In het Rijnlandshuis van het Hoogheemraadschap. Ze zouden later, in 1804, worden begraven op Ter Navolging in de duinen bij Scheveningen. De eerste begraafplaats in Nederland die welbewust, namelijk om redenen van hygiëne, niet in de stad of bij een kerk was gesitueerd. En nu is het nog de enige plaats voor een grafje aan zee, reden waarom Rijk de Gooijer zich er heeft laten inschrijven.

Westelijk van Spaarndam heeft de wereld een meer bekende gedaante. Santpoort-Noord en

-Zuid, Bloemendaal: villa's in het groen, voorname rust. En dan begint de N 200, de Zeeweg. Volgens Kees Fens 'in Nederland de mooiste toegang tot de zee'.

En de bijzonderste. Met aan de noordzijde het Nationaal Park de Kennemerduinen. En de Erebegraafplaats voor in de oorlog tegen nazi-Duitsland gefusilleerde verzetsstrijders: 374 herbegravenen, onder wie de Parool-groep, Gerrit van der Veen en Jannetje Johanna Schaft, 'het meisje met het rode haar'. Schuin ertegen over is de ingang tot het sterrenrestaurant De Bokkedoorns met Lucas Rive in de keuken.

Duinen. Bevallige bochten in de weg die wat omhoog gaat, naar het licht dat komt vanachter de laatste duinen, uit de ruimte waar de zee moet zijn.

Licht? Zeemist. Je hoort de branding wel maar ziet haar niet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden