Libische militie herovert 'poort naar Rome' van IS

Slag om Sirte

De havenstad Sirte in Libië, ruim een jaar lang voorpost van de terreurbeweging Islamitische Staat (IS) aan de Middellandse Zee, is dinsdag geheel heroverd. Dat zeggen de Libische militieleiders die het in Sirte de afgelopen maanden opnamen tegen IS.

Libische strijders vieren dat ze Ghiza Bahriya, de laatste buurt in Sirte in handen van IS, hebben heroverd. Beeld Reuters

Nergens wist IS zo dicht bij Europa te komen als in Sirte, door de extremistische strijders de 'poort naar Rome' genoemd. De oorlog om de Libische stad laat zien waartoe het leidt als IS weigert zich over te geven - een scenario dat nu ook speelt in de Iraakse stad Mosul, waar IS doorvecht tot de laatste snik.

De strijd tegen IS in Libië, waarvan aanvankelijk werd voorspeld dat die binnen enkele weken voorbij zou zijn, heeft acht maanden geduurd. Toen dinsdag de militiestrijders hun overwinningslied aanhieven tussen de ruïnes van de laatste heroverde gebouwen, waren aan Libische zijde 720 doden gevallen, en 3.200 gewonden. In de laatste 48 uur voor de herovering van de stad bliezen verscheidene IS-zelfmoordterroristen zich op, onder wie een vrouw.

De oorlog begon in april van dit jaar, toen IS rondom Sirte een kuststrook van 140 kilometer in handen had en oprukte naar Misrata, de belangrijkste handelsstad van Libië. Om de wereld te laten zien dat IS was neergestreken in Sirte, onthoofde de terreurbeweging in februari 2015 op een strand vlak bij de stad 21 koptische christenen.

In Libië, een verscheurd land met nauwelijks een professioneel leger, is de strijd tegen IS gevoerd door een allegaartje van milities, die het op vrijwillige basis en met zeer beperkte middelen - vaak op slippers en blote voeten - opnamen tegen een internationale vijand. 'De milities die Sirte hebben bevrijd verdienen lof,' zei de Franse defensieminister Jean-Yves le Drian dinsdagavond.

Vanaf augustus hielpen de Verenigde Staten mee door luchtaanvallen uit te voeren op IS-doelwitten in Sirte: 400 vluchten in totaal. Het grootste deel van de stad is platgebombardeerd. De woordvoerder van de samenwerkende milities, Ahmed Hadiya, beklemtoonde tegenover persbureau AP dat de herovering niet 'een verklaring van de bevrijding' is. Als de bevrijding officieel wordt afgekondigd, vreest men in Libië dat de 100 duizend inwoners ten onrechte denken dat ze terug kunnen naar huis.

Terwijl de slag om de stad voorbij is, wijst alles erop dat IS zich hergroepeert in de woestijn. Onder Sirte loopt mogelijk een tunnelstelsel, een bekend fenomeen in andere op IS heroverde steden. Terwijl het militieleger hen deze herfst omsingelde, slaagden IS-strijders erin aanslagen te plegen op een snelweg die aanvankelijk veilig was na de herovering afgelopen zomer.

Tekst gaat verder onder grafiek.

In november publiceerde een IS-propagandakanaal een filmpje dat moest suggereren dat IS zelfs weer een tijdelijk checkpoint zou hebben opgezet 'ten zuiden van Sirte'. Deze locatie is symbolisch: ten zuiden van Sirte is Muammar Kadhafi geboren, veertig jaar lang alleenheerser over Libië.

Vijf jaar na zijn dood in 2011 vechten in Libië drie regeringen met elkaar om de macht. De milities die vochten tegen IS opereerden aanvankelijk in naam van de regering van president Fajez al-Sarraj, de Government of National Accord (GNA) die wordt gesteund door de internationale gemeenschap. Maar de positie van Sarraj is dramatisch verzwakt.

Afgelopen week waren er in de Libische hoofdstad Tripoli vuurgevechten tussen milities die de GNA beschermen en hun politieke tegenstanders. Bepalend voor de toekomst van Libië is daarmee niet alleen waar IS zich schuilhoudt, maar ook welke kant de milities kiezen die aan het front in Sirte hebben gestaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.