Nieuws Oorlog Libië

Libië dreigt migranten richting Europa niet langer tegen te houden als gevechten voortduren

De Libische premier Fayez el-Serraj voert de druk op Italië en andere landen op om te helpen de oorlog in zijn land te beëindigen. Hij stelt enerzijds voor zo snel mogelijk verkiezingen te organiseren, anderzijds dreigt hij Italië met een nieuwe toestroom van migranten als er geen einde komt aan de al twee maanden durende belegering van Tripoli door het illegale leger van kolonel Khalifa Haftar.

Premier Fayez al-Serraj zondag in zijn kantoor in Tripoli. Beeld REUTERS

In een interview met de Italiaanse zender Sky TG24 zei Serraj eind vorige week dat Libië de migratiestroom niet langer kan controleren als de gevechten doorgaan. ‘Migranten zullen een veilige plek zoeken en met de boten des doods proberen de dichtstbijzijnde havens in Europa te bereiken. Onder de migranten zullen ook terroristen zitten.’ Hij riep Italië op zich duidelijker achter zijn internationaal erkende Regering van Nationaal Akkoord, ‘de enige legitieme’, te scharen. ‘Als de internationale gemeenschap niet helpt, zullen naburige landen, waaronder Italië, de gevolgen ondervinden.’

Italië lijkt net als Frankrijk, Rusland, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Egypte te neigen naar steun voor Haftar in plaats van voor Serraj, wiens regering te boek staat als zwak. Deze landen denken dat Haftar, die vanuit het oosten al grote delen van het land onder controle heeft gekregen, als ‘sterke man’ een einde kan maken aan de chaos in het land en vooral kan afrekenen met jihadistische milities. Door de aanhoudende crisis is ook Islamitische Staat (IS) in het zuiden van het land alweer aan een opmars bezig. Anderen vrezen echter dat Haftar de militaire dictatuur van de in 2011 afgezette en vermoorde Libische leider Moammar Kadhafi zal voortzetten.

Hoofdstad

Twee maanden geleden viel Haftar de Libische hoofdstad Tripoli aan met zijn Libische Nationale Leger (LNA). Dat gebeurde vlak voor een geplande ontmoeting met Serraj om te praten over een politiek akkoord en verkiezingen. De inname van de stad bleek echter moeilijker dan gedacht, mede omdat tal van zwaarbewapende milities zich fel verzetten. Bij de gevechten in de stad zijn al 650 mensen om het leven gekomen en een aantal buitenwijken compleet vernield. Tienduizenden burgers zijn op de vlucht geslagen. Bovendien zijn duizenden migranten die in detentiecentra worden vastgehouden nadat ze van zee zijn gered, in de knel geraakt tussen de gevechten.

Het dreigement van Serraj aan Italië de migranten door te laten, komt nadat Italië vorige week een omstreden decreet had aangenomen: reddingsschepen riskeren nu een boete tot 50 duizend euro als zij op zee geredde migranten willen afzetten in de Italiaanse havens. Italië houdt reddingsschepen tegen sinds de rechts-nationalistische Lega-leider Matteo Salvini de scepter zwaait op het ministerie van Binnenlandse Zaken, met als gevolg dat het aantal migranten scherp is gedaald. Dit jaar zijn 2.144 mensen in Italië aangekomen, op de top van de vluchtelingencrisis in 2016 waren dat er nog 181 duizend.

De Italiaanse regering vindt dat migranten die voor de kust van Libië worden gered van rubberbootjes terug moeten worden gestuurd naar Libië. De Sea-Watch, het enige overgebleven reddingsschip voor de Libische kust, weigert dit omdat het Libië geen ‘veilig land’ acht, en arriveerde vorige week woensdag nog met 53 migranten bij het eiland Lampedusa. Minister Salvini stond tien migranten, onder wie twee zwangeren en drie alleenreizende minderjarigen, toe aan wal te komen, maar bezwoer door te gaan met het ‘totaal verbannen’ van de Sea-Watch. De overige 43 migranten wachten nog op zee op een aanbod van andere Europese lidstaten om te worden toegelaten voor een asielprocedure.

Mensenlevens in gevaar

Volgens de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR brengt Italië mensenlevens in gevaar met de nieuwe wetgeving. ‘Het redden van levens op zee is een ‘al lang bestaand humanitair recht en zelfs een verplichting onder internationaal zeerecht. Geen schip mag het risico lopen op een boete als het een boot in nood helpt wanneer duidelijk levens op het spel staan’, zei de organisatie in een verklaring. Sinds de reddingsschepen weg zijn voor de kust van Libië is de sterfkans fors toegenomen. Met – zover bekend – 350 doden dit jaar is de kans om te verdrinken tijdens de overtocht nu bijna een op vijf.

Het voorstel van Serraj om een ‘vreedzame en democratische oplossing’ te zoeken via verkiezingen werd zondag omarmd door de VN. Ghassan Salamé, de speciale VN-gezant voor Libië, zei vorige maand nog te vrezen voor een burgeroorlog en riep landen op zich te houden aan het wapenembargo. Haftar wordt van wapens voorzien door in elk geval Egypte en de VAE, Serraj krijgt sinds kort wapens van Turkije. Internationale oproepen tot een wapenstilstand zijn tot nog toe door beide partijen afgewezen. ‘Je kunt iemand die zichzelf verdedigt niet vragen om de wapens neer te leggen’, aldus Serraj. Serraj weigert ook nu aan tafel te zitten met Haftar. ‘Er is geen plek voor hen die tirannie en dictatorschap zoeken.’

Het Internationaal Strafhof moet de Europese Unie en een drietal EU-landen aanklagen voor de verdrinkingsdood van duizenden migranten in de Middellandse Zee. Daarvoor pleit een groep internationale juristen.

Als jonge legerofficier hielp Khalifa Haftar, wiens troepen nu de Libische hoofdstad Tripoli belagen, Moammar Khadafi in 1969 via een militaire coup tegen koning Idris aan de macht te komen. Ruim veertig jaar later hielp hij bij de omverwerping van Khadafi. Nu verdenken veel Libiërs hem ervan dat hij de nieuwe Khadafi wil worden.

Volkskrantgeluid podcast volkskrant Beeld De Volkskrant

Podcast: het Volkskrantgeluid

Waar interessante en spraakmakende verhalen online en in de krant ophouden, gaat het Volkskrantgeluid verder. Wat is een zwart gat precies? En hoe gaat het eraan toe in tbs-klinieken? Onze verhalenmakers leggen het uit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden