NieuwsThüringen

Liberalen in Duitse deelstaat Thüringen doorbreken taboe op samenwerken met extreem-rechts

Met dank aan de AfD heeft de Duitse deelstaat Thüringen sinds woensdagmiddag een nieuwe liberale minister-president. Daarmee is het taboe op samenwerking met de gedeeltelijk extreem-rechtse partij verbroken, tot ontzetting van de gevestigde politieke orde.

Thomas Kemmenich (FDP) is onverwacht tot minister-president gekozen van deelstaat Thüringen.Beeld AFP

Niet de beoogde kandidaat Bodo Ramelow van Die Linke, maar de onbekende Thomas Kemmerich (FDP) werd door het Thüringse parlement tot minister-president gekozen. Omdat de FDP maar 5 de 90 zetels bezet, dankt Kemmerich zijn verkiezing voornamelijk aan de CDU en de AfD. Daarmee heeft de AfD voor het eerst constituerende macht uitgeoefend. Een historisch moment.

Tot woensdag gold in Duitsland de regel dat partijen rechts van de CDU/CSU politiek gezien lucht waren. Met zulke partijen werden geen zaken gedaan, oftewel: geen coalities of meerderheden gevormd. De AfD is een rechtse partij met stevige extreem-rechtse invloeden die in de eerste plaats worden belichaamd door de rechterflankpartij Der Flügel. Die staat onder leiding van Björn Höcke, de lijsttrekker in Thüringen .

Teruggefloten

Bij de verkiezingen in Thüringen afgelopen najaar verloor de coalitie van Die Linke, de Groenen en de SPD haar meerderheid. De AfD was de grote winnaar. Leden van de Thüringse CDU drongen toen aan op ‘vrijblijvende’ gesprekken met AfD, maar ze werden teruggefloten door de landelijke partijleiding – die overigens ook gesprekken met Die Linke verhinderde. Ook deze partij, die wortelt in de staatspartij uit de DDR, is naar CDU-maatstaven te extreem.

Dus kreeg zittend minister-president Bodo Ramelow (Linke) groen licht voor het smeden van een minderheidsregering. Woensdag zou hij worden beëdigd door het parlement. In de eerste twee stemronden, waarin hij een gekwalificeerde meerderheid van minstens 45 van de 90 stemmen nodig had, haalde hij het niet. Maar in de derde ronde zou een simpele meerderheid genoeg zijn, en tegenkandidaten waren er niet.

Tot de AfD afgelopen maandag opeens met iemand op de proppen kwam, de totaal onbekende dorpspoliticus Christoph Kindervater. Waarna de liberale FDP, de kleinste partij, die met 5 procent van de stemmen nipt de kiesdrempel had gehaald, opeens ook met een kandidaat kwam. Vanaf dat moment werd er gefluisterd over ‘een list van de AfD’.

Stroman

De stemming verliep anoniem, maar de uitslag laat weinig over aan de verbeelding: 45 stemmen voor Kemmerich, 44 voor Ramelow, nul stemmen voor de kandidaat van de AfD bij één onthouding. Oftewel: de voltallige AfD-fractie moet op de FDP-man hebben gestemd. Kindvater gaf in lokale media meteen toe dat hij een stroman was geweest. ‘Ons plan is volledig gelukt’, zo wordt hij geciteerd in de Dresdner Neue Nachrichten. De landelijk fractievoorzitter van de AfD, Alice Weidel, twitterde: ‘Om de AfD kan niemand meer heen.’

De vraag is nu: wat wisten de FDP en de CDU? Waren er afspraken gemaakt? Ook als dat niet zo is, hadden ze deze afloop kunnen voorzien. De Thüringse CDU-voorzitter Mike Möhring haastte zich na het bekend worden van de uitslag te zeggen dat zijn partij ‘niet verantwoordelijk is voor het stemgedrag van andere partijen’.

Daarmee bracht hij de partijtop in Berlijn in verlegenheid. Annegret Kramp-Karrenbauer wees hem erop dat een door de AfD gedoogde coalitie in strijd is met de regels van de partij en eist dat de Thüringers opnieuw naar de stembus gaan. Dat eist ook FDP-leider Christian Lindner – in tweede instantie althans, nadat hij zijn partijgenoot in eerste instantie met zijn ‘tactische’ overwinning had gefeliciteerd.

 ‘De gebeurtenissen in Thüringen zijn een taboebreuk in de politieke geschiedenis van de Bondsrepubliek’, aldus minister van Financiën Olaf Scholz (SPD).

Normalisering

Ook als de politici in Thüringen naar Berlijn luisteren en er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven, is er sinds woensdag iets veranderd in de Duitse politiek. Het cordon sanitaire rond de AfD is geschonden.

Linkse politici vrezen dat de CDU en FDP daarmee, bijna 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog, de deur op een kier hebben gezet voor normalisering van extreem-rechts. Hitlers NSDAP kwam immers ook op een democratische manier aan de macht, met dank aan een coalitie van conservatieve partijen. Voordat de nazi’s in 1933 in Berlijn aan de macht kwamen, gebeurde dat in 1930 al in Thüringen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden