Liberale strijd om het Europees paleis

De strijd om het leiderschap van de VVD-eurofractie is begonnen. De VVD-leden kiezen vanaf deze week: Kamerlid Hans van Baalen of europarlementariër Toine Manders....

De kaart van Nederland hangt als een militair invasieplan aan de muur van zijn Haagse werkkamer. Tientallen plaatsen zijn omcirkeld, dáár zitten VVD-leden die veroverd moeten worden. Let wel, dit is top secret. In het hart van de zomer – ‘terwijl de heer Manders op vakantie was’ – heeft Hans van Baalen (48) zijn operatie-Brussel in gang gezet.

Zo’n twintig mille steekt hij erin, uit eigen zak. Iedere provincie heeft een ‘ambassadeur’, die weer verschillende ‘consuls’ tot zijn beschikking heeft. In het totaal een legertje van zestig man dat braderieën en afdelingsvergaderingen afschuimt op zoek naar VVD’ers. Hans van Baalen gaat voor de hoofdprijs: het leiderschap van de VVD-eurofractie. Lukt dat niet, dan blijft hij in de Tweede Kamer.

Wat maakt u geschikt als leider van de VVD-eurofractie?

‘Heel eenvoudig: karakter en ervaring. Ik ben een bewezen leider. Als officier in het leger, als directeur Public & European Affairs bij Deloitte, steeds heb ik leiding gegeven aan anderen. Ik heb het huidige verkiezingsprogram voor de liberale Europese fractie – vijftig partijen! – mee helpen schrijven, het programma op basis waarvan Manders nog steeds werkt. Verder geef ik niet op. Het is mij altijd gelukt de VVD smoel te geven. Ik kan het verschil maken.’

Wat maakt Manders ongeschikt?

‘Hij is niet ongeschikt, maar hij heeft altijd solitair gewerkt. Dat zie je ook aan de huidige VVD-eurofractie, die hangt als los zand aan elkaar. Ik erken dat Toine actief is, maar dat mag je niet verwarren met effectief. Wat heeft hij bereikt? Hij kreeg een Italiaans model parkeerschijf geaccepteerd. Tja, dat dient toch maar een beperkt Nederlands belang. Zijn plannen voor een EU-songfestival en een EU-voetbalcup, brengen die de burger nu dichter bij Europa? Maken die de VVD groter?’

Wat is het meest ergerniswekkend aan het Europees parlement?

‘Dat het denkt de Europese bevolking te vertegenwoordigen. Dat is een misvatting. Je bent geen Europees parlementariër, maar een Nederlandse volksvertegenwoordiger die in Brussel zijn werk doet.

‘Het Nederlands belang moet altijd voorop staan. Het Europees parlement is te vrijblijvend bezig.’

Welke uitstraling heeft het Europees parlement?

‘Eigenlijk helemaal geen. Er is ruis over vergoedingen en pensioenen. Dat los je niet op met campagnevlaggetjes en roepen: Europa is top! Je moet bekende mensen naar Brussel sturen die dicht bij de nationale politiek zitten. Ik hoop dat de VVD dat met mij doet.’

Wat is het beste besluit van het Europees parlement?

‘Pfff.’

Waarom is het Europees parlement geen machtsfactor?

‘Omdat de christen- en sociaal-democraten er dominant zijn en hun orders uit de hoofdsteden krijgen. Het Europees parlement zegent zo’n uitruil dan af.’

Hoe overtuigt u de burger bij de EP-verkiezingen VVD te stemmen?

‘Het zijn geen Europese verkiezingen, want er zijn geen Europese lijsten en het is niet in heel Europa op dezelfde dag. Het zijn de eerste nationale verkiezingen sinds november 2006. De VVD moet dus aangeven dat wij het logisch alternatief zijn voor dit disfunctionerende kabinet. Daarnaast pleit ik voor meer politiesamenwerking in Europa. Maak van Europol een Europese FBI, de crimineel kent geen grenzen. Verder moet er één Europees asiel- en immigratiebeleid komen en één energiebeleid.’

Wordt Turkije ooit lid van de EU?

‘Ik denk het niet.’

Wat kost het Europees parlement (1,4 miljard euro per jaar)?

‘Ik doe een gok: 200 miljoen?’

Wie is uw Europese voorbeeld?

‘Frits Bolkestein. Die vertrok naar Brussel, maar bleef wel schrijven en debatteren in Nederland. Hij liet zich niet opslokken in de Brusselse paleizen.’

Het kantoor van europarlementariër Toine Manders (52) telt twee verkiezingsposters. De eerste diende de Europese verkiezingen uit 1999: Stem Anders, Stem Toine Manders. De tweede stamt uit 2004: Europa Anders met Toine Manders. Nooit sleutelen aan een succesvolle slogan.

Alleen zijn foto is vervangen. ‘Vrouwen vinden dat ik met de jaren knapper wordt’, grijnst de VVD-europarlementariër.

Wat maakt u geschikt als leider van de VVD-eurofractie?

‘Twintig jaar ervaring als ondernemer. Ik heb de treintaxi bedacht, taxikappen ontworpen. Na een ernstig ongeval ben ik rechten gaan studeren. Eind 1998 heb ik alles verkocht. Ik had een waanzinnig goed idee: het tandpasta-tablet! Smelt niet in de hand, wel in de mond. Juist toen kreeg ik een brief van de VVD: kandidaten gezocht voor het Europees parlement. Als advocaat weet ik dat de regels uit Brussel komen, dus ik ben gegaan. Het vervelende is dat mijn tandpasta-idee nog steeds in de kast ligt. Ik ben een selfmade man die in Europa moeilijke onderwerpen behandelt.’

Wat maakt Hans van Baalen ongeschikt?

‘Hans is niet ongeschikt. Maar iemand met zijn statuur dient de VVD meer in Den Haag dan in het anonieme Brussel. Hans excelleert op buitenlandse zaken en defensie, precies daarover heeft het europarlement geen zeggenschap. Het is zonde Hans zijn nationale toppositie te ontnemen.’

Wat is het meest ergerniswekkende aan het Europees parlement?

‘Dat er te veel dossiers op veel te gedetailleerde wijze behandeld worden. We worstelen ons door duizenden amendementen. Maar het kan niet anders. Grasmaaierfabrikant Husqvarna wil één geluidsnorm voor de Europese markt met 500 miljoen consumenten.’

Welke uitstraling heeft het Europees parlement?

‘De mensen die ik ontmoet, vinden dat wij een waardevolle bijdrage leveren aan het functioneren van Europa en de interne markt.’

Wat is het beste besluit van het Europees parlement?

‘Dat lidstaten niet langer drempels kunnen opleggen voor producten om hun markt te beschermen. Een product mag alleen geweigerd worden als het land kan aantonen dat het gevaarlijk is voor het milieu of de gezondheid. Dat heeft het EP erin gefietst, en ik was een van de gangmakers. Het slechten van de drempels scheelt het bedrijfsleven 160 miljard euro per jaar.’

Waarom is het Europees parlement geen machtsfactor?

‘Het is wel degelijk machtsfactor. Onze rol is zelfs toegenomen.’

Hoe overtuigt u de burger straks VVD te stemmen?

‘Dankzij Europa is de welvaart in Nederland aanzienlijk gestegen. De VVD wil daarom meer markt. Verder moet er een Europees energiebeleid komen. Dat dwingt Rusland naar ons te luisteren.’

Wordt Turkije ooit lid van de EU?

‘Geopolitiek is dat onontkoombaar.’

Wat kost het Europees parlement (1,4 miljard euro per jaar)?

‘Ik zou het niet weten.’

Wie is uw Europese voorbeeld?

‘Willy de Clercq: Belgisch minister van Staat, oud-eurocommisaris. Willy is alles geweest maar bleef een mensen-mens. Hij regelde zaken voor zijn kiezers. Ik kreeg laatst een brief van de eigenaresse van een snackbar, de tranen liepen eruit. Haar buurman, een kippenboer, liet zijn mest buiten liggen. Dus iedereen die een frikadel kwam eten, zag onmiddellijk zwart van de vliegen. Ik heb de burgemeester aangesproken, de provincie, een VVD-Kamerlid, en het was geregeld: de boer ruimde zijn mest op. Ik probeer op een Belgische manier politiek te bedrijven.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden