Liberale Russische econoom wijkt uit naar Frankrijk

MOSKOU - De liberale vleugel van de Russische elite begint zich zorgen te maken na het plotselinge vertrek van de prominente liberale econoom Sergej Goerijev. De vroegere medewerker van premier Medvedev heeft de wijk genomen naar Frankrijk, kennelijk uit vrees te worden gearresteerd. Naast de grote schoonmaak onder de oppositie lijkt steeds meer sprake van een bijltjesdag in de elite zelf.

Goerijev stapte deze maand op als rector van de New Economic School (NES) in Moskou, volgens de econoom Anders Aslund 'de beste economische opleiding in continentaal Europa'. Hij is vertrokken naar Frankrijk, waar zijn vrouw en kinderen wonen en het is onduidelijk of hij zal terugkeren. 'Het is beter in Parijs dan in Krasnokamensk', twitterde hij woensdag, verwijzend naar de plaats waar voormalig olietycoon Michail Chodorkovski gevangen zit.

De liberaal Goerijev neemt een uitzonderlijke positie in binnen de Russische elite: hij schreef toespraken voor toenmalig president Medvedev en bleef een voorname gast bij diens 'Open Overheid'-initiatief, maar betoonde zich tegelijk een fan van blogger en corruptiebestrijder Aleksej Navalny.

Veel leden van Medvedevs hervormingsgezinde clan betreuren Poetins repressie van de grootstedelijke protestbeweging. Een half jaar geleden voorspelde Goerijev: 'Dit bewind kan van de ene op de andere dag uiteenvallen, op een manier die we niet kennen. Het kan vredig gaan, het kan bloedig worden. Als Poetin de corruptie met succes bestrijdt, verdwijnt de oppositie. Als hij dat niet doet, verdwijnt Poetin en zal een nieuwe regering de corruptie bestrijden.'

De directe aanleiding voor Goerijevs vertrek is volgens zijn vrienden de ondervraging vorige maand door het machtige Onderzoekscomité, dat rechtstreeks onder president Poetin valt. Hij zou zijn ondervraagd over het tweede proces tegen Chodorkovski en zijn rol in een team van zes experts dat in een rapport aan de presidentiële Mensenrechtenraad in 2011 concludeerde dat het proces ongegrond was.

De aanklagers zouden Goerijev in de schoenen willen schuiven dat de NES ooit financiële steun ontving van Chodorkovski, al was dat voordat hij aantrad als rector. Volgens de zakenkrant Vedomosti werkt het Onderzoekscomité ook aan een 'derde proces' tegen Chodorkovski, die anders volgend jaar moet worden vrijgelaten.

Goerijevs ogenschijnlijke 'vlucht' voor het Onderzoekscomité wordt in Rusland verschillend geïnterpreteerd. Politieke commentatoren zien erin bevestigd dat het jachtseizoen op Medvedev-getrouwen open is verklaard. Eerder al begon het Onderzoekscomité twee corruptiezaken tegen Skolkovo, het door Medvedev bewierookte hightechcentrum nabij Moskou dat een voortrekkersrol moet spelen in de modernisering van de economie.

Ook bijna alle andere corruptiezaken die het afgelopen jaar speelden rond hoge overheidsfunctionarissen (inclusief een minister van Defensie) richtten zich tegen mensen die door Medvedev waren benoemd.

Onlangs moest ook Vladislav Soerkov het veld ruimen. Hij diende jarenlang als Poetins manager van het politieke speelveld, maar werd in december 2011 'gedegradeerd' tot een regeringspost omdat hij met te veel begrip over de protestbeweging sprak. Na een recente aanvaring met het Onderzoekscomité stapte hij definitief op.

In een artikel onder de kop 'Rechterhand van Medvedev afgerukt', schrijft commentator Michail Rostovski in de Moskovski Komsomolets dat het 'werkelijke doel van de aanval' op Goerijev premier Medvedev zelf is en zijn vicepremier Arkadi Dvorkovitsj. Op de achtergrond speelt ook een economisch conflict: Poetin wil de geldkraan openzetten om zijn sociale beloften na te komen en de economie op te krikken, maar de liberalen in Medvedevs regering verzetten zich daartegen.

Het vertrek van de gezaghebbende Goerijev doet echter ook alarmbellen rinkelen in de wetenschappelijke wereld. De wet die organisaties verplicht zich te registreren als 'buitenlands agent' als ze buitenlands geld aannemen en 'politiek actief' zijn, richt zich ook steeds meer tegen onafhankelijke wetenschappelijke instituten. In een donderdag gepubliceerde brief luiden vijftien economen de noodklok. Het is eerder gebeurd dat de staat volledige controle had over economische analyse, schrijven ze. 'Hoe dat uitpakte voor de Sovjet-economie is algemeen bekend.'

Sergej Goerijev econoom en tekstschrijver van Medvedev, verwijzend naar het kamp waar de dissidente olietycoon Chodorkovski gevangen zit.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden