Liberale lezers vinden De Telegraaf nu minder fout

Negenduizend opzeggingen bij Algemeen Handelsblad en NRC, drieduizend opzeggingen bij Algemeen Dagblad, plus het vertrek van de prominente redacteuren Jan Blokker en Hans Gruijters bij het Handelsblad....

Van onze verslaggever

Fokke Obbema

AMSTERDAM

'Een rechtse machtsconcentratie dreigt in de Nederlandse perswereld', kopte de linkse pers. Nu De Telegraaf de voornaamste kanshebber is om Dagbladunie over te nemen, is de maatschappelijke reactie vooralsnog aanzienlijk kalmer.

Strikte scheiding van de redacties, maar samenwerking op het vlak van papierinkoop en onderlinge afspraken over abonnementsprijsverhogingen - dat waren de bedoelingen die de toenmalige directies van De Telegraaf en Dagbladunie hadden met de oprichting van hun gezamenlijke vennootschap Unitel.

De aankondiging van die samenwerking, gedaan in november 1967, had grote maatschappelijke commotie en duizenden opzeggingen tot gevolg.

De samenwerking met de 'wispelturige reactionaire, bij tijd en wijle ketterjagende Telegraaf', zoals het linkse dagblad Het Vrije Volk de rechtse collega omschreef, schoot de liberale lezers van de Dagbladunie-kranten in het verkeerde keelgat, vooral omdat De Telegraaf door zijn oorlogsverleden als 'fout' werd gezien.

'Die opzeggingen waren verdomd vervelend', herinnert zich W. Pluygers, de toenmalige directeur van de Dagbladunie en architect van de samenwerking met De Telegraaf.

'De wonden van de oorlog waren toen veel verser dan nu, vandaar de grote reactie. Zelf had ik ook wel wonden, maar ik zag geen probleem in de samenwerking omdat de schuldigen niet meer in de leiding van het Telegraaf-concern zaten en zij financieel noch redactioneel enige invloed hadden.'

Onder de journalisten was er ook wel enige commotie, herinnert Pluygers zich, vooral bij het Algemeen Handelsblad. Maar met die Amsterdamse krant ging het toen 'buitengewoon slecht'. 'Jan Blokker en nog enkele anderen hebben dankbaar gebruik gemaakt van de ophef rond Unitel om op te stappen.'

Blokker zelf, indertijd kunstredacteur en 'cursiefjesschrijver', ontkent ten stelligste bij het Handelsblad te zijn opgestapt omdat de krant een zinkend schip was. 'Ik was toen bezig met Zo is het toevallig ook nog eens een keer (een satirisch tv-programma) en mijn blazoen kon het in de verste verte niet verdragen dat ik mij zou inlaten met De Telegraaf. Dan was je met pek besmet, dat idee leefde bij mij heel sterk. Ik heb toen als een held de consequentie getrokken en ontslag genomen. De Dagbladunie heeft toen nog zeer veel ondernomen om mij te behouden, maar ik ben daarna verder gegaan als kleine freelancer en later in dienst gekomen van de VPRO.'

Met de samenwerking tussen Dagbladunie en De Telegraaf liep het minder goed dan met de carrière van Blokker. Directeur Pluygers slaagde er niet in het lezersverlies als gevolg van de Unitel-affaire ongedaan te maken.

'Ik heb toen nog een brief naar alle opzeggers geschreven, maar het aantal mensen dat terugkeerde was minimaal.' Hij verwacht niet dat die geschiedenis zich nu zal herhalen. 'Ik heb begrepen dat er al reacties uit de lezerskring zijn. Dat zal altijd zo zijn, al zullen die mensen langzamerhand tachtig zijn.'

Unitel ging na enkele jaren ten onder. De lezing van Pluygers en Blokker verschilt ook hier. Volgens de krantendirecteur functioneerde Unitel goed, totdat Dagbladunie ook ging samenwerken met Perscombinatie. Aanleiding was de ondergang van Het Vrije Volk, dat later overigens alsnog zou sneuvelen. Dagbladunie schoot te hulp, onder meer omdat de Rotterdamse editie van Het Vrije Volk een grote drukorder opleverde.

Bij De Telegraaf schoot die reddingsactie in het verkeerde keelgat. Pluygers: 'Men vreesde dat gevoelige inlichtingen naar de grote Amsterdamse concurrent, Perscombinatie, zouden kunnen vloeien. Theoretisch was dat waar, maar in mijn ogen was het zwaar overdreven. Ik heb toen Unitel opgeofferd, omdat Het Vrije Volk voor ons interessanter was.'

Blokker ziet dat anders. 'In fatsoenlijk liberale kringen bleef er grote weerstand tegen Unitel bestaan. Daarom is dat samenwerkingsverband weer verdwenen.' Spijt heeft hij niet van zijn stap, maar dan vooral omdat 'spijt' een 'contra-produktieve notie' is. 'Die emotionele afkeer tegen De Telegraaf heb ik niet meer. Die krant was toen veel besmetter. Maar de oude NRC was ook een beetje fout en het oude Handelsblad was ook een beetje fout.'

Als hij nu NRC-redacteur zou zijn, zou Blokker bij overname door De Telegraaf vermoedelijk niet opnieuw opstappen. 'Maar het is net zo'n vraag of je goed of fout in de oorlog zou zijn geweest. Dat weet ik ook niet.'

Wel zou Blokker een 'sterke neiging' hebben om een voorkeur voor Perscombinatie uit te spreken, omdat 'De Telegraaf en zeker ook Wegener een veel minder ideële inslag hebben'.

Perscombinatie heeft op dat vlak zijn sporen ruimschoots verdiend in de ogen van de voormalig adjunct-hoofdredacteur van de Volkskrant, want die uitgever heeft 'twee noodlijdende kranten tien jaar lang overeind gehouden'. Die kranten, Trouw en Het Parool, zouden door Wegener of De Telegraaf 'al lang aan de kant zijn gezet'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden