Liberale correctie

Met het gisteren gepubliceerde Liberaal Manifest geeft de VVD zich voor het eerst rekenschap van de politieke situatie na de opstand van de kiezers in 2002....

Want, analyseren de liberalen, de staat faalt in zijn primaire taken, de macht is zoekgeraakt en wordt onvoldoende gecontroleerd en de invloed van de kiezers op de samenstelling van de uitvoerende macht is minimaal. Die analyse snijdt zeker hout. Maar het betekent een opmerkelijke trendbreuk in liberale kring, waar men het in het verleden vooral gezellig wilde houden.

Want geen partij heeft de afgelopen decennia langer geregeerd dan de VVD. Via Zalm drukken de liberalen hun stempel op het financieel-economische beleid, nu eens met de PvdA, dan weer met het CDA. Vooral na het vertrek van Bolkestein in 1998 was de VVD een tamelijk kleurloze bestuurderspartij geworden. Het Liberaal Manifest is evenwel een verfrissend antigouvernementeel verhaal dat geen boodschap heeft aan gezeten regenten, gevestigde posities en vastgeroeste standpunten.

De herwaardering van een sterke staat, inclusief het onder publiek toezicht terugbrengen van zelfstandige bestuursorganisaties, is het Leitmotiv van het manifest. Dit is een welkome correctie op het modieuze neoliberale marktdenken waarin de publieke dienstbaarheid van openbare instellingen ondergeschikt werd gemaakt aan een schimmig 'ondernemertje spelen' door de verzelfstandigde instellingen.

Het siert de VVD dat zij een rangorde wil aanbrengen tussen botsende grondrechten. Vrijheid van godsdienst en onderwijs zijn ondergeschikt aan het non-discriminatiebeginsel. Daar is veel voor te zeggen, al doet de wijziging van artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs) wat geforceerd aan.

In de staatspedagogiek van de VVD gaat het niet alleen om onderricht in de liberale grondtoon van de natie, maar ook om opvoeding tot staatsburgerschap. In dit opzicht grijpt de VVD terug naar haar vrijzinnige wortels in de 19de eeuw. De sociale component van deze traditie blijft in het manifest echter sterk onder belicht. Sterker nog: expliciet wordt vermeld dat veiligheid en onderwijs de hoofdtaken van de staat zijn - en niet de zorg voor de mensen die toevallig geen zelf redzame individualisten zijn of zonder baan zitten.

Het is de ambitie van de opstellers van het manifest van de VVD een echte ideeën- en debatpartij te maken. Het 29 pagina's tellende betoog biedt daartoe alle aanleiding. De VVD maakt zich er niet vanaf met een popu listisch tienpuntenplan à la Wilders, maar voorziet haar voorstellen en keuzen van een uitvoerige argumentatie. Het is dan ook een veel politieker document geworden dan het verzoenende beginselmanifest dat de Partij van de Arbeid vorige maand heeft vastgesteld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden