Li Peng verdient geen (F)E-mail

LI PENG is zich rot geschrokken. De Chinese premier was in maart op de Sociale Top in Kopenhagen...

Hij wilde zelf bekijken wat een wereldconferentie van de Verenigde Naties voorstelt. Zijn gevolg was veel groter dan welke regeringsdelegatie ook. Opvallender was het tempo waarmee de Chinezen in glanzend zwarte auto's achter elkaar door de stad jakkerden van hotel naar conferentieoord.

Li Peng heeft het gezien. Net als de Chinese hoofdstad waren er in Kopenhagen spandoeken. In Peking hangen ze. Het zijn reclameborden met Chinese karaktertekens die trots vertellen dat er de vierde Wereldconferentie van vrouwen wordt gehouden.

In Kopenhagen hingen de spandoeken niet, demonstranten staken ze de lucht in. De teksten gingen over het onrecht in de wereld. 'Li Peng moordenaar'.

Terug in Peking ontsloeg Li Peng het stadsbestuur van zijn taak de vrouwenconferentie te organiseren. Hij trok de macht aan zich, stelde paal en perk aan het aantal visa en verbande het 'ongeregelde' spul van het Stadion van de Arbeiders in het centrum van Peking naar Huairou, een voorstadje op een klein uur rijden van de Chinese hoofdstad. Want Li Peng is als de dood dat in september duizenden vrouwen in horden naar het Plein van de Hemelse Vrede trekken om daar hun spandoekje te ontrollen.

De eerste slag is voor Li Peng. De eerste rel ook. Het NGO Planning Comité in New York stuurde een delegatie naar Peking om de autoriteiten ervan te overtuigen dat China er niets van had begrepen. Toen de Chinese leiders geen krimp gaven, werd VN-secretaris-generaal Boutros Ghali om bemiddeling gevraagd. Boutros Ghali stuurde zijn medewerker Ismat Kittani.

Kittani is alweer op weg naar huis. Hij heeft niet veel bereikt. Goed, de vrouwen van Huairou mogen hun openingsceremonie op 31 augustus houden in het officiële conferentieoord. Maar wat dan nog? Tien jaar geleden in de Kenyase hoofdstad Nairobi gebeurde dat al. Wellicht wil China meer vrouwen dan nu toelaten tot de officiële conferentie. Maar wat dan nog? In Kopenhagen liepen ze vrijelijk door elkaar heen.

De eerste wereldvrouwenconferentie werd gehouden in 1975 in Mexico. Daar ontstond La Tribuna, de schaduwconferentie van vrouwen die geen deel uitmaakten van regeringsdelegaties. Vrouwen die de zogenaamde niet-gouvernementele groepen (ngo's) vertegenwoordigen. Actiegroepen, vrouwenverenigingen, lesbische organisaties, gezondheidsorganisaties. La Tribuna werd een succes omdat de vrouwen elkaar daar vonden en niet in de officiële vergaderzaal, waar over de hoofden van de vrouwen heen de politiek van de Koude Oorlog werd uitgevochten.

Forum was geboren. Forum werd groot op de tweede conferentie in Kopenhagen in 1980. En nog groter op de derde, vijf jaar later in Nairobi, toen vijftienduizend vrouwen uit de hele wereld kwamen. Peking verwacht er tussen de dertig- en veertigduizend. Waanzinnig veel en ze komen overal vandaan.

Forum werd een begrip, ook voor VN-wereldconferenties die niet over vrouwen gaan. De ngo's, en dat geldt in het bijzonder voor vrouwengroepen, die proberen via Forum de regeringen te beïnvloeden. Ze doen dat vóór en tijdens de conferentie. Onderwerpen als seksuele rechten, alternatieve gezinsvormen, onzichtbaarheid van vrouwenwerk, geweld tegen vrouwen, ze zijn aangereikt door de ngo's en ook voor regeringen belangrijke thema's geworden.

Dankzij de schaduwconferenties zijn uit actiegroepjes in de jaren zeventig professionele internationale lobby-instituten onstaan. Ze leveren commentaar op rapportages van hun eigen landen, ze komen met alternatieve teksten voor het Platform van Actie en met nieuwe thema's. Ngo's én regeringen die 'Peking' tot een succes willen maken, kunnen dat niet als ze op een uur rijden van elkaar zitten.

Van wie is dan het ridicule plan, vraag je je af, voor Peking te kiezen? Want ook zonder Li Pengs bezoek aan de Sociale Top is het duidelijk dat China de Forum-vrouwen liever kwijt dan rijk is.

Er zijn twee redenen. En ze zijn beide van aandoenlijke eenvoud. De eerste: de regio Azië is aan de beurt. Nooit eerder is er in dit werelddeel een vrouwenconferentie gehouden. De tweede: China was het enige Aziatische land dat zich aanbood.

Natuurlijk voelde het Westen er niets voor de uitnodiging te aanvaarden. Zij zagen het lijk al drijven. Ze vreesden rellen over de schending van de mensenrechten, problemen met visa voor journalisten, voor politieke activisten uit Tibet en Taiwan. Maar de ontwikkelingslanden (de G-77), groter in aantal dan de westerse, prezen China en steunden het aanbod.

Daarom wensen de VN niet in te gaan op het aanbod van Australië om de conferentie in z'n geheel op te pakken en te verhuizen naar Canberra. En daarom heeft bemiddelaar Kittani niet aangestuurd op een confrontatie met de Chinese leiders, op wier last in Huairou een stadion uit de grond wordt gestampt.

En de vrouwen zelf? Tien jaar geleden probeerde de toenmalige Kenyase minister Matiba een kritische Forum-discussie over de VN te stoppen op de campus van de universiteit in Nairobi. 'Forum-baas' Dame Nita Barrow uit Barbados dreigde toen Forum op te heffen als hij niet maakte dat hij wegkwam. Hij vertrok.

De vrouwen van Huairou vinden er ongetwijfeld iets op om de communicatie-barrière te overbruggen. Ze praten al over projectieschermen, (F)E-mail, Internet, pendelbussen. Maar ware het niet beter als ze, de jarenlange voorbereiding ten spijt, gewoon zouden zeggen: Li Peng, zoek het maar uit, we komen niet?

Lidy Nicolasen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.