NieuwsBeschermingsniveau lhbt'ers Iran

Lhbt-organisatie: Nederlandse regering schat veiligheidssituatie homo’s in Iran te rooskleurig in

De Nederlandse regering heeft het beschermingsniveau voor homo’s en transgenders uit Iran verlaagd op basis van verkeerde conclusies. Dit stelt de in Londen gevestigde Iraanse mensenrechtenorganisatie 6rang in een kritische brief aan de Tweede Kamer.

Boot met deelnemers uit Iran tijdens de Gay Pride van 2018 in Amsterdam.Beeld HH / Maarten Hartman

Staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (Asiel) kondigde vorig jaar juli nieuw beleid aan ten aanzien van lhbt’ers (lesbiennes, homo’s, biseksuelen en transgenders) uit Iran. Homoseksuelen zouden voortaan worden beschouwd als een ‘risicogroep’ en niet meer als een ‘groep van bijzondere aandacht’. 

Dat heeft gevolgen voor de asielprocedure: waar zij voorheen op basis van hun geaardheid bijna altijd een verblijfsvergunning kregen, moeten ze nu aantonen dat ze vanwege hun seksuele voorkeur moeten vrezen voor vervolging. Transgenders uit Iran krijgen helemaal geen bijzondere bescherming meer.  

De aanscherping van het beleid volgde op een in maart verschenen ambtsbericht over de veiligheidssituatie in Iran, uitgebracht door het ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarin wordt gesteld dat de positie van lhbt’ers in Iran is verbeterd. In het ‘dagelijks leven’, zo staat in het ambtsbericht, is ‘veel ruimte voor homoseksuelen’.

Volgens het ambtsbericht kunnen homoseksuelen die ‘om wat voor reden dan ook in elkaar zijn geslagen’ op steun van agenten rekenen als ze aangifte doen, krijgen transgenders geslachtsveranderende operaties deels vergoed, hebben homoseksuelen hun eigen onlineplatforms en ontmoeten ze elkaar in parken of op ondergrondse feestjes.

‘Op basis van meerdere bronnen komt het beeld naar voren dat geen sprake is van een actief en systematisch opsporingsbeleid aangaande lhbti’, luidt de conclusie, die is gebaseerd op ‘vertrouwelijke bronnen’.

Toename arrestaties

Ook 6rang wordt aangehaald in het ambtsbericht. ‘Alleen gebeurt dit selectief’, constateert de belangenorganisatie zelf in een vorige week verstuurde brief aan de ministeries van Justitie en van Buitenlandse Zaken en de Tweede Kamer. De toonaangevende organisatie op het gebied van lhbt-rechten schrijft dat van verbetering helemaal geen sprake is. ‘Lhbt’ers worden systematisch lastig gevallen en vervolgd.’

De organisatie ziet de laatste jaren een toename in het aantal arrestaties van en geweldsincidenten tegen lhbt’ers in Iran. Bekende activisten worden agressief ondervraagd, de politie valt geregeld binnen op huisfeesten waar lhbt’ers samenkomen en houden hen voor onbepaalde tijd vast op beschuldiging van sodomie.

Op het hebben van seks met iemand van hetzelfde geslacht staat in Iran, waar homoseksualiteit bij wet is verboden, de doodstraf – al gelden er wel uitgebreide regels voor de bewijsvoering hiervan. Het hebben van een homoseksuele relatie alleen al (zonder dat er seks is aangetoond) kan worden bestraft met 77 tot 99 zweepslagen. 

Hoe vaak deze straffen in de praktijk worden uitgevoerd, valt niet te controleren, vertelt directeur Shadi Amin van 6rang aan de telefoon. ‘Het rechtssysteem biedt geen transparantie en publiekelijke straffen van homoseksuelen worden vaak voltrokken onder een gefingeerde aanklacht van verkrachting of drugsgebruik.’

Ook de positie van transgenders in Iran is volgens 6rang allerminst verbeterd. Geslachtsveranderende operaties worden weliswaar ‘zeer beperkt vergoed’, maar transgenders voelen zich hiertoe vaak gedwongen om te voldoen aan de ‘heteronormatieve norm’ in het land. Op het dragen van ‘kleding van het andere geslacht’ staat in Iran 74 zweepslagen. 

De bevindingen van 6rang worden onderschreven door rapporten van organisaties als Human Rights Watch, het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken en het Britse departement van Home Office (verantwoordelijk voor immigratie). Zij stellen dat het klimaat voor lhbt’ers in Iran zeer onveilig is en dat van een eerlijke rechtsgang geen sprake is.

‘Zorgvuldige procedure’

Het ministerie van Justitie en Veiligheid, in wiens opdracht het ambtsbericht is opgesteld, wil de argumenten en bronnen die door 6rang worden aangehaald eerst goed onderzoeken voordat het inhoudelijk reageert op de brief. Wel zegt de woordvoerder dat het opstellen van een ambtsbericht in het algemeen ‘een lange en zorgvuldige procedure is’, waarbij zowel gebruik wordt gemaakt van openbare als vertrouwelijke informatie.

De staatssecretaris onderzoekt momenteel of het beleid ten aanzien van lhbt’ers uit Iran moet worden aangepast. Dit gebeurt naar aanleiding van de motie die D66-politicus Maarten Groothuizen in december indiende en waarin hij aandringt op een herbeoordeling van de bronnen uit het ambtsbericht. De Nederlandse lhbt-belangenorganisatie COC pleit hier al langer voor.

Ahmad mag niet in Nederland blijven: hij is, ook volgens de nieuwe richtlijnen, niet homo genoeg
De homoseksuele blinde Iraanse asielzoeker Ahmad mag niet in Nederland blijven. De reden: het verhaal over zijn geaardheid wordt niet geloofd. Maar is bij de beoordeling niet gebruik gemaakt van volgens de richtlijnen afgeschafte stereotypen? 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden