Lezer als ideeënbus

HP/De Tijd gaat een groep lezers laten meepraten over de inhoud van het blad. Maar: ‘We kiezen zelf de onderwerpen.’..

Wat is uw opleiding? Waar woont u? Wat stemt u? Het zijn niet de minste vragen die 187 lezers van HP/De Tijd een dezer dagen in hun mailbox vinden. Maar je wordt ook niet zomaar lid van het HP/De Tijd Lezerspanel. ‘Als mensen geen antwoord willen geven, ook goed. Maar dan doen ze ook niet mee’, zegt hoofdredacteur Jan Dijkgraaf.

Dijkgraaf plaatste onlangs een oproep in HP/De Tijd voor een lezerspanel: ‘Beslis mee over de inhoud’, houdt hij potentiële kandidaten voor. ‘Help ons aan goede ideeën.’ En: ‘Vertel ons wat u bezighoudt.’ Het panel wordt ingezet voor diverse activiteiten, van online-onderzoeken tot ontmoetingen met redacteuren.

Bijna tweehonderd lezers reageerden, meer dan Dijkgraaf had verwacht. Via de vragenlijst gaat hij honderd mensen selecteren.

‘Ik wil geen GeenStijl-types, op schreeuwerdjes zitten we niet te wachten. En ook geen hoogbejaarden, maar die mailen gelukkig niet veel. Verder de helft Randstad, helft buiten de Randstad. En niet alleen maar GroenLinks-stemmers. Ik wil een goede doorsnede van ons lezerspubliek. Wie dat zijn? We hebben relatief veel uitersten. Veel SP en PVV, en weinig CDA en PvdA. Misschien komt dat nog van voor mijn tijd, toen HP/De Tijd de Fortuynbode werd genoemd. Daar wil ik vanaf. We maken een blad voor de intelligente zwevende kiezer.’

Het inschakelen van de lezers past in een trend. ‘Lezer, zeg het maar’, was eind 2008 de oproep van de Volkskrant. Het leidde tot een paar honderd reacties en onder meer een toptien van artikelen die lezers graag wilden. Vrij Nederland vroeg de lezers mee te denken over de veranderingen bij het blad. Maar zo openlijk de hulp van de lezers inroepen als HP/De Tijd doet, is nieuw.

‘Mediaprofessor’ Mark Deuze is positief. ‘Een leuk en nuttig initiatief. Het past ook wel bij HP/De Tijd. Dat is de laatste jaren populistischer geworden, minder belegen. Bij Revu zou het ook kunnen’, zegt Deuze, onder meer deeltijdhoogleraar journalistiek en nieuwe media in Leiden. Maar is het niet gemakzuchtig om lezers in te schakelen voor ideeën? En ze naar de mond te praten door te vragen welke verhalen ze graag zouden lezen? ‘Het blijft een journalistieke keuze, en dan blijken de verschillen niet eens zo groot’, zegt Deuze. ‘Journalisten kiezen toch de onderwerpen die ze zelf ook interessant vinden. Want je wilt geen journalist worden voor de lezer, maar voor je eigen verhalen.’

Dijkgraaf ontkent ook dat de lezer het voor het zeggen krijgt, ondanks zijn belofte dat het panel meebeslist over de inhoud. ‘Lezers bepalen niet de koers van het blad, dat doen we zelf. Net als de onderwerpkeuze. We kiezen zelf wie we interviewen, maar als een lezer daar nou een goed idee voor heeft, waarom zouden we het dan niet doen?’

En als het panel alleen maar GroenLinks-onderwerpen wil, over het milieu? ‘We gaan geen GroenLinks-blaadje maken. Maar als 98 procent van de lezers meer wil lezen over het milieu, dan ga ik toch even met de redactie praten. Het zou namelijk wel heel arrogant zijn om dan níet meer milieuverhalen te gaan maken.’

Deuze is positief, maar plaatst wel een kanttekening. ‘Dit soort lezersjournalistiek moet breed gedragen worden, anders gaat het mis. Internationaal blijken dit soort initiatieven steeds weer te verdwijnen als er geen basis is, geen duidelijk plan met duidelijke doelstellingen. Als twee verslaggevers het doen met een IT’er en een stagiair, en de rest doet niet mee, dan gaat het mis. En dat is jammer.’

Wordt het HP/De Tijd Lezerspanel breed gesteund op de redactie? ‘Dat weet ik niet, want dat heb ik niet gevraagd’, zegt Dijkgraaf.

Maar lezers wordt toch onder meer persoonlijke ontmoetingen met redactieleden in het vooruitzicht gesteld? ‘Redacteuren zijn altijd heel coöperatief als studenten journalistiek langs willen komen, dus ik zou niet weten waarom dat bij lezers anders zou zijn. Maar als een redacteur niet wil, mag hij een dagje thuis blijven hoor’, zegt Dijkgraaf. ‘Brede steun is vast belangrijk op een redactie van tweehonderd mensen. Maar bij HP/De Tijd zijn het er nog achttien, inclusief het secretariaat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden