De Zestien

'Leverde Lionel Messi een wanprestatie tegen Atletico?'

Deze week verloor Barcelona van Atletico in de kwartfinale van de Champions League. Naderhand regende het  conclusies: het tijdperk-Barcelona was voorbij en Lionel Messi zou z'n best niet hebben gedaan en/of een totale off-day hebben gehad, want hij had veel minder gelopen dan anders. Kanttekeningen van @SimonGleave en @michieldehoog.

Lionel Messi gisteren tijdens Granada CF - FC Barcelona.Beeld afp

1. Barcelona's uitschakeling kan toeval zijn.
Dat Barcelona van Atletico verloor, bewijst nog niet dat het slechter speelt, of dat het inderdaad een ploeg in verval is. Van alles en nog wat aan e-e-n uitslag toeschrijven, is onvervalste scorebordjournalistiek. Voetbal is een sport waar geluk een grote rol speelt, zeker als het niveau van ploegen elkaar benadert. Vanuit dat perspectief is het wonderlijk dat Barcelona sinds 2007 telkens minimaal de halve finale van de Champions League haalde. Dat is enerzijds kwaliteit maar anderzijds ook toeval, net zoals de uitschakeling tegen Atletico gedeeltelijk toeval was. (Hoe vaak zal Diego Costa scoren zoals in de heenwedstrijd?).

2. Barcelona's hegemonie lijkt wel ten einde
De dominantie lijkt wel tot een einde gekomen. What goes up must come down - en Barcelona is hoog gestegen. Het Barcelona van Guardiola/Vilanova/Martino heeft de voetbalgeschiedenis veranderd. De mini's van Barcelona rekenden af met de wijdverspreide overtuiging dat voetbal een sport zou worden voor gespierde reuzen. Nog los van alle prijzen: de manier van spelen - een spel van balbezit, passen tot je erbij neervalt, alleen schieten als er echt een kans is, en bij balverlies collectief druk zetten - geldt als nieuwe standaard. (De voetbaltactiek-historicus Jonathan Wilson schreef vorig jaar al dat Bayern misschien Barcelona's plek als toonaangevende ploeg heeft overgenomen, maar de balbezit-stijl heeft gekopieerd.)

En toch: aan alle dominantie komt een eind, zoals Sander IJtsma vorig jaar al aan zag komen. Jarenlang bleken andere topploegen geen manier te kunnen vinden om het Barcelona echt moeilijk te maken, op een paar incidenten na. Nu zijn er wel ploegen die Barcelona structureler benaderen. Barcelona is in elk geval geen klasse apart meer en de ploeg lijkt zelf ook te denken dat het iets nieuws moet doen om de concurrentie van zich af te houden. Balbezit lijkt in elk geval onder Martino al vanaf het begin van het seizoen bewust niet meer heilig.

3. Messi deed echt wel zijn best
Precies hoe het kwam dat Messi relatief weinig meters maakte - hij had slechts 6,8 kilometer gelopen - is lastig uit te leggen. Geblesseerd was hij in elk geval niet, anders hadden we dat nu wel gelezen. En de theorie dat hij zijn best niet had gedaan, levert nieuwssites misschien veel clicks op, maar dat doen grotere samenzweringstheorieën ook, en die zijn ook onzin.

Beeld afp

Dat Messi minder liep dan anders, lijkt vooral de verdienste van Atletico. Normaal gesproken maakt Messi zijn meters vooral aanvallend, aan de bal of in een combinatie. Maar Atletico sneed de aanvoerlijnen naar Messi effectief af. (Hij passte deze wedstrijd slechts 45 keer, volgens de UEFA, terwijl zijn gemiddelde 60 passes per wedstrijd is.) Zie ook de heatmap die voetbalanalist Ben Pugsley tweette: Barcelona kwam maar niet door Atletico's muur.

Zou een natuurlijke reactie van een niet-wanpresterende Messi dan niet zijn geweest om nog meer te gaan lopen - om toch aan de bal te komen? Misschien, maar dat deed hij dus niet en dat was een bewuste keuze, zoals trainer Martino uitlegde. Door relatief statisch op de rechterflank te blijven, was er ruimte voor anderen in het centrum en op links. Dat Messi niet inzakte om aan de bal te komen, strookt ook met de veranderende spelopvatting onder Martino. Messi is meer spits en minder middenvelder dan onder Guardiola en Vilanova, zoals Michael Cox in het begin van het seizoen uitlegde.

Los hiervan: 6,8 kilometer is ook weer niet zo weinig, voor Messi's doen. Messi is nooit een veelloper geweest, en Barca-fans bediscussiëren al jaren of dit goed of slecht is voor de ploeg. Gemiddeld liep hij de laatste wedstrijden iets meer dan 8 kilometer. Wat dat betreft past 6,8 kilometer bij een wedstrijd waarin Barcelona minder controle had dan anders, Messi niet bereikte, de defensie van Atletico niet kapot kon spelen, en daardoor vaker zijn toevlucht nam tot speculatieve voorzetten.

Ook voor andere spitsen is het niet ongewoon om weinig te lopen. Hoeveel spitsen lopen is sowieso niet zo belangrijk. Hoe ze lopen - sprints, joggen, of wandelen; timing van de sprints - des te meer. De Braziliaan Ronaldo liep bij Real Madrid niet veel, maar trok wel de meeste en hardste sprints - met effect.

De komende maanden zullen veel voetbalanalytici zich buigen over de (vermeende) neergang van Barcelona. Als er iets interessants uitrolt, zullen we er hier over berichten.

Michiel de Hoog en Simon Gleave schrijven over statistiek en voetbal op voetbalblog De Zestien.

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden