'Levensloopregeling' is verdacht goedkoop

Het nieuwe kabinet wil het spaarloon vervangen door een 'levensloopregeling'. De term suggereert een vangnet voor het jachtige moderne leven....

Van onze verslaggever Joost Ramaer

Het kabinet in wording snoeit krachtig in 'paarse' verworvenheden. Nieuwste slachtoffer is het populaire spaarloonstelsel, waarbij werknemers een spaarpot opbouwen met bijdragen van fiscus en werkgevers. In ruil krijgen zij een 'levensloopregeling', waarmee zij fiscaal voordelig kunnen sparen voor tussentijds verlof. De verdere invulling is nog onduidelijk. Die wordt vooral een zaak voor werkgevers en werknemers, die per branche de beste oplossing moeten bedenken.

Voor de staat wordt het nieuwe systeem goedkoper. Het kost de fiscus jaarlijks 'slechts' tweehonderd miljoen euro, tegen 665 miljoen voor de spaarloonregeling. Is de levensloopregeling een wezenlijke vernieuwing of een doodgewone bezuiniging?

In aanleg is de levensloopregeling zeker vernieuwend. De naam verwijst naar het jachtige moderne bestaan. Mensen werken gedurende hun actieve leven korter én intensiever dan vroeger: zij wisselen vaker van baan, en worden geacht zichzelf bijna permanent bij te scholen. Daarnaast moeten zij zorgen voor kinderen of behoeftig wordende ouders.

Deze druk concentreert zich tussen het dertigste en 45ste levensjaar. Om dat 'spitsuur' heelhuids door te komen, zouden werknemers in die periode tijdelijk korter of helemaal niet moeten kunnen werken. Helaas kampen zij juist dan met hoge kosten, terwijl hun inkomen nog laag is.

'Geld en tijd zijn schaars', vooral voor jonge ouders, constateert Lans Bovenberg in de recent verschenen bundel Meesters van de Welvaart. 'Gezinnen met kinderen hebben in Nederland ruim 30 procent minder te besteden dan gezinnen zonder kinderen', schrijft de Tilburgse econoom en CDA-aanhanger. 'Het Europese gemiddelde van deze achterstelling is ongeveer 15 procent.'

Slachtoffers van deze 'ouderschapsval' kunnen niet profiteren van bestaande staatssubsidies voor inactiviteit. Pensioen- en pre-pensioenregelingen dienen een ander doel. Bovendien moedigen zij ouderen aan om eerder te stoppen met werken, waardoor de druk op de actieven nog verder oploopt. En herintredende vrouwen mogen pas na vier jaar werken een beroep doen op WW en WAO.

Bovenberg drukt de overheid dan ook op het hart om de huidige subsidiestromen deels te verleggen. Verhoog de pensioengerechtigde leeftijd, zodat mensen langer blijven werken. Verplicht werknemers om te sparen voor tijdelijke inactiviteit, zodat zij zelf moment en aanleiding kunnen kiezen en het beroep op de sociale verzekeringen afneemt. Geef studenten voordelige staatskredieten, die zij alleen hoeven terug te betalen als hun latere inkomen dat kan dragen. Dan, aldus Bovenberg, ontstaat 'een samenleving die het menselijk kapitaal (. . .) koestert'.

Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid rekende onlangs een aantal varianten door in de Bouwstenennota Financiering langdurend verlof.

De goedkoopste variant kost de staat jaarlijks 64 miljoen euro aan uitkeringen plus 2,5 miljoen aan uitvoeringslasten. De duurste is een volksverzekering voor verlofgangers voor werknemers én kleine zelfstandigen: jaarlijks 259 miljoen euro aan uitkeringen en achttien miljoen voor de uitvoering.

Vergeleken daarbij is de levensloopregeling van het nieuwe kabinet verrassend goedkoop: het totaal van tweehonderd miljoen euro vertaalt zich naar vijftig miljoen per regeerjaar. Verdacht goedkoop, is misschien een betere omschrijving. Inhoud en financiering van de nieuwe regeling moeten weliswaar nog worden uitgedokterd. Maar uit het relatief bescheiden bedrag vloeien welhaast onvermijdelijk relatief bescheiden resultaten voort.

Van de grootse visie van Bovenberg resteert bij CDA, LPF en VVD vooral een bezuiniging.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden