nieuwscevdet y.

Levenslang gestrafte Cevdet Y., zesvoudig moordenaar van ’t Koetsiertje, krijgt zeldzame gratie

De tot levenslang veroordeelde Cevdet Y. heeft gratie gekregen. Dat heeft minister Sander Dekker (Rechtsbescherming) woensdag aan de Tweede Kamer geschreven. Het is voor het eerst in zeer lange tijd dat een levenslang gestrafte gratie krijgt. De minister kon naar eigen zeggen niet anders.

Cevdet Y. in 1983. Beeld ANP
Cevdet Y. in 1983.Beeld ANP

Cevdet Y. schoot in 1983 in psychotische toestand zes mensen dood in het Delftse café ’t Koetsiertje. Hoewel forensisch artsen constateerden dat hij verminderd toerekeningsvatbaar was, werd hij in 1984 tot een levenslange gevangenisstraf veroordeeld. Y. was met ruim 37 jaar de langstzittende levenslang gestrafte in Nederland.

Y. werd de afgelopen twintig jaar als tbs’er behandeld. Volgens zijn behandelaren is hij inmiddels uitbehandeld en succesvol geresocialiseerd. Y. woont al enkele jaren onder toezicht buiten de gevangenis en heeft inmiddels een gezin gesticht. In 2001 heeft de Staat hem gratie in het vooruitzicht gesteld als hij in positieve zin zou zijn uitbehandeld, maar die gratie werd ondanks meerdere verzoeken niet verleend.

‘Mogelijkheden uitgeput’

Y. is al jaren verwikkeld in een juridische strijd met het ministerie van Justitie en Veiligheid. Via een woordvoerder laat minister Dekker weten dat hij na een uitspraak van het gerechtshof  ‘niets meer anders kan dat gratie verlenen’. Dinsdag oordeelde de rechter opnieuw dat de minister onvoldoende argumenten aandraagt om voor de vierde maal gratie te weigeren. ‘Daarmee zijn de juridische mogelijkheden om gratie niet uit te voeren uitgeput’, aldus Dekker. Volgens hem kan het verlenen van gratie ‘onrechtvaardig voelen, dat gevoel deel ik. Maar wij leven ook in een rechtsstaat. In een rechtsstaat waarin we ons moeten houden aan rechterlijke uitspraken, dat betekent dat ik niets anders kan doen dan uitvoering geven aan deze uitspraak.’

In totaal telt Nederland 55 levenslang gestraften, onder wie Y. De laatste keer dat een levenslang gestrafte gratie kreeg was in 1986, destijds ging het om Hans van Z. In 2009 werd ook nog een keer gratie verleend aan een terminaal zieke gedetineerde, de man overleed niet veel later. 

De afgelopen jaren was er veel kritiek op de wijze waarop in Nederland uitvoering werd gegeven aan de levenslange gevangenisstraf. ‘Vanaf 2004 werd het motto van het ministerie: levenslang is ook echt levenslang. En dat betekende in feite een strafverzwaring voor Cevdet Y. Toen hij in de jaren tachtig die levenslange straf kreeg, was het nog gebruikelijk dat deze gedetineerden op termijn wel in aanmerking kwamen voor vrijlating’, aldus Y.’s advocaat Romke Wybenga.

Onmenselijk

In 2013 oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dat levenslange opsluiting onmenselijk is. Zulke gedetineerden moeten  uitzicht hebben op terugkeer in de maatschappij. Na 25 jaar moet een levenslange straf opnieuw worden beoordeeld.

Hoewel Y. al wel buiten de gevangenismuren leeft, betekent de gratie voor hem heel veel, aldus Wybenga: ‘Vanaf 2005 heeft hij te maken gehad met een vijandige Staat, die er alles aan deed om gratie te voorkomen. Hij is op heel agressieve wijze bejegend. Daar is hij nu van verlost.’

Er lopen meerdere procedures van levenslang gestraften die in aanmerking willen komen voor gratie. Zo hoopt ook de in 1989 veroordeelde Loi C. vrij te komen.  Volgens een woordvoerder van Dekker betekent deze gratiëring niet dat ook andere levenslang gestraften daarvoor eerder in aanmerking komen. ‘Elk geval wordt apart beoordeeld.’  

Maar volgens Wiene van Hattum van Stichting Forum Levenslang is het voor de minister als gevolg van deze uitspraak, en die van de Hoge Raad in november 2020, wel moeilijker geworden om gratie te weigeren. ‘Uit deze zaak blijkt dat het advies van de rechter in een gratieprocedure leidend is, en dat de ruimte voor de minister om dat advies naast zich neer te leggen aanzienlijk is versmald.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden