Commentaar

Levende stemkastjes maken politicus niet overbodig

Commentaar

GeenPeil opereert met zijn stemkastjes zo democratisch dat compromissen sluiten onmogelijk wordt.

Foto anp

GeenPeil is niet zo maar wéér een politieke splinterpartij die zijn geluk gaat beproeven bij de Tweede Kamerverkiezingen van 15 maart. De partij van Jan Dijkgraaf bepleit een heel nieuwe benadering van het politieke bedrijf. De Kamerleden van de partij zullen zich als 'levende stemkastjes' opstellen: ze geven ongefilterd door wat hun achterban hen opdraagt.

Dat klinkt verfrissend, zo'n hyperdemocratische opstelling. GeenPeil is gefrustreerd over het feit dat de uitslag van het referendum over het Associatieverdrag tussen Oekraïne en de EU door premier Rutte onder de tafel wordt gewerkt. Als organisator van het referendum stelt zij nu de gebreken van de vertegenwoordigende democratie aan de kaak.

GeenPeil staat daarin niet alleen. In Italië opereert de Vijfsterrenbeweging van Beppe Grillo volgens het zelfde principe. Met vallen en opstaan, dat wel. Want als je alleen maar opereert als luidspreker van je achterban is het onmogelijk om belangen tegen elkaar af te wegen, compromissen te sluiten en bestuurlijke verantwoordelijkheid te dragen. En dat laatste is wel de ambitie van de Vijfsterrenbeweging die gekozen burgemeesters in diverse grote steden heeft.

Stel dat alle partijen in het parlement zouden opereren als GeenPeil. Dan zouden de volksvertegenwoordigers als advocaten van vijandige belangen tegenover elkaar blijven staan en zou er nooit een beleid 'van het juiste midden' kunnen worden vastgesteld. Het is de kunst van de politicus om problemen en verschillen van opvatting zodanig te herformuleren dat de oplossing voor alle betrokken acceptabel wordt.

Dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het negeren van de uitslag van referenda als die over de Europese Grondwet en het Associatieverdrag wijst erop dat de gekozenen zich weinig aan de boodschap van de kiezers gelegen laten liggen. Experimenten met nieuwe vormen van volksraadpleging zijn daarom de moeite van het proberen waard. Stemkastjes, burgerfora en referenda kunnen een nuttige aanvulling zijn van de parlementaire democratie, maar maken het beroep van politicus niet overbodig. Die moet een eigen visie hebben op het welzijn van de natie en de ruimte hebben naar eigen geweten zijn afweging te maken. De kiezer rekent hem daar minimaal elke vier jaar op af.

Meer over

Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.