'Levende hel' in Aleppo maar het Westen grijpt niet in

Waarom komt Rusland weg met de 'oorlogsmisdaden' in Syrië? 'Moskou blaakt van zelfvertrouwen.'

Tom Vennink
Het Kindi ziekenhuis in Aleppo. Sinds 2013 was het in handen van rebellen. Beeld afp
Het Kindi ziekenhuis in Aleppo. Sinds 2013 was het in handen van rebellen.Beeld afp

Het is vijf dagen geleden dat John Kerry de telefoon pakte en Moskou opbelde met een dreigement: nog meer bombardementen op Aleppo en het is afgelopen met onze gesprekken over Syrië. Zaterdag verwoestten nieuwe luchtaanvallen een ziekenhuis in Aleppo. Wie hing er zondag gewoon weer aan de lijn bij de Russische minister van Buitenlandse Zaken om over Syrië te praten? John Kerry.

De Russische en Syrische luchtaanvallen op rebellengebied in Oost-Aleppo zijn niet gestopt sinds het dreigement van de Amerikaanse minister. Ze worden heviger. Moskous enige vliegdekschip is onderweg naar de regio en dit weekend arriveerden nieuwe Su-24 en Su-34 gevechtsjagers op de Russische basis in Syrië.

Rusland vertrouwt op zijn oude tactiek uit de oorlog in Tsjetsjenië. Zoek de beelden terug van de Tsjetsjeense hoofdstad Grozny in voorjaar 2000 en je ziet een stad zonder huizen. Oost-Aleppo begint er steeds meer op te lijken. Meer dan driehonderd mensen zijn er de afgelopen tien dagen omgekomen.

Wie de overgebleven 250 duizend inwoners gaat redden? Westerse landen spreken wel van oorlogsmisdaden, 'een levende hel' en 'de apocalyps', maar niemand grijpt in. Het machtigste land ter wereld trekt een rode lijn, maar krabbelt terug als Rusland die oversteekt.

Sleutelrol

Dreigementen uiten tegen Rusland is makkelijk, maar wie durft ze na te komen in Syrië, en op het MH17-dossier? Vraag het aan vijf deskundigen binnen en buiten Rusland en er komt vijf keer hetzelfde antwoord: op dit moment niemand.

In Syrië hebben de Russen de sleutelrol naar zich toe getrokken sinds ze precies een jaar geleden met bombardementen begonnen. Het hoofddoel is behaald: de Syrische regering van Assad, de belangrijke bondgenoot in het Midden-Oosten, is overeind gehouden. Een jaar geleden wankelde het regeringsleger, nu voert Assad het offensief, ook dankzij steun van strijders uit Iran, Libanon en Irak.

'De Russische autoriteiten blaken van zelfvertrouwen', zegt Nikolaj Kozjanov (Chatham House, Sint-Petersburg). 'Dankzij hun verworven posities zijn ze nu in staat om hun eigen visie door te duwen in Syrië.'

Frustratie

Landen die protesteren tegen die visie, zoals de VS, maken geen indruk op het Kremlin. Hun onderhandelingspositie is veel zwakker, volgens Ulrich Speck (onafhankelijk analist, Brussel). 'Rusland is de enige partij die bereid is om alle middelen in te zetten in Syrië, diplomatiek en militair.'

Het Witte Huis is dat niet. Een opgenomen gesprek tussen John Kerry en Syriërs in New York legde dit weekend bloot hoe de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken beperkt wordt in zijn mogelijkheden. 'Ik denk dat er drie, vier mensen in de regering zijn die het gebruik van geweld bepleitten, en ik verloor de discussie', zegt Kerry in het gesprek dat werd gepubliceerd door The New York Times.

Kerry moet zich houden aan het beleid van president Obama. Die wil het Witte Huis verlaten zonder dat het land opnieuw verstrengeld is in een oorlog in het Midden-Oosten. Tot diepe ergernis van Kerry, zo vertelde hij de Syriërs. 'We proberen diplomatiek te bedrijven en ik begrijp dat het frustrerend is. Er is niemand meer gefrustreerd dan wij zijn.'

'In Rusland weten ze dat de VS niet weg kunnen lopen bij het diplomatieke proces', zegt Joerg Forbrig (German Marshall Fund, Berlijn). Het zou de Amerikanen in Syrië nog machtelozer maken dan ze nu al zijn, denkt hij. En stel dat de volgende president toch wil praten. 'Dan moet Washington bij Moskou om onderhandelingen gaan vragen. Dat is nog veel erger.'

Russische publieke opinie

En de Russische bevolking dan, kan die leven met de horrorbeelden uit Aleppo? In tegenstelling tot zijn ambtsgenoot Kerry hoeft Sergej Lavrov zich nauwelijks zorgen te maken over binnenlands protest. De publieke opinie is 'behoorlijk goed onder controle van de propagandamachine', zegt Nikolaj Kozjanov.

Op de Russische tv is oorlog in Syrië een luchtbeeld van een bommenwerper die een bom gooit. Het is een oorlog zonder mensen. Russen leven nauwelijks mee met de slachtoffers, want: welke slachtoffers bedoel je? Die terroristen soms?

De prijs voor de oorlog - volgens de autoriteiten twee neergeschoten helikopters, 20 dode soldaten en 425 miljoen euro - komt nauwelijks aan bod.

Op dezelfde manier controleren de media ook het onderzoek naar de aanslag op MH17, het tweede internationale dossier waarop Rusland wordt aangevallen. MH17 staat op de Russische tv niet voor een aanval op 298 mensen, maar voor een informatieaanval op Rusland. Met Oekraïeners als eigenlijke daders.

Weinig indruk

'Ze moeten stoppen met het verspreiden van allerlei onzin over de kwaliteit van het onderzoek', waarschuwde premier Rutte dit weekend. Dat is de boodschap die de Nederlandse ambassadeur in Moskou vandaag moet overbrengen op het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook die woorden zullen weinig indruk maken op het Kremlin.

Nederland zit met hetzelfde probleem als de VS in Syrië, zegt Stefan Meister (German Council on Foreign Relations, Berlijn) met het oog op een eventuele weigering van Rusland om verdachten van de aanslag op MH17 uit te leveren. Meister: 'Niemand in de EU is bereid om de spanningen met Rusland te laten escaleren, ook al weet iedereen van Ruslands smerige rol in Oekraïne, Syrië en de desinformatiecampagnes.'

Is het resultaat dat Rusland zijn gang kan gaan? Voorlopig wel, denkt Dmitri Trenin (Carnegie Center, Moskou). 'De banden tussen het Westen en Rusland zullen verslechteren. En de oorlog in Syrië zal verder aanwakkeren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden