‘Leven van Afghanen steeds gevaarlijker’

Afghanen in Nederland steunen ISAF-missie ondanks het in hun ogen gebrekkige succes...

Van onze verslaggeefster Natalie Righton

AMSTERDAM Het merendeel van de Afghanen in Nederland vindt de ISAF-missie in Afghanistan niet succesvol. Sinds de val van de Taliban is de veiligheidssituatie in het land verslechterd en de armoede en werkloosheid toegenomen.

Dit zeggen diverse vertegenwoordigers van de Afghaanse gemeenschap in Nederland, zoals de Unie van Afghaanse Verenigingen in Nederland (UvAViN), de Vereniging voor Afghanen in Amsterdam (VAA) en de jongerenvereniging Stichting Ameel. De organisaties vertegenwoordigen zo’n 10 procent van de ruim 37 duizend Afghanen die in Nederland wonen.

De meeste Nederlandse Afghanen geven aan vrijwel dagelijks, of in ieder geval wekelijks, contact te hebben met familieleden en vrienden in het vaderland. Zij baseren hun mening ook op Afghaanse media die gretig via televisie en internet worden gevolgd.

Achtergebleven Afghanen klagen dat hun leven met de dag gevaarlijker wordt en dat ‘er niets te zien’ valt van de miljoenen hulpgelden die Nederland overmaakt, zeggen de Nederlandse Afghanen. Jaarlijks investeert Nederland 50 miljoen euro aan wederopbouw en humanitaire hulp in Afghanistan. ‘Ik gok dat het meeste verdwijnt in de zakken van corrupte overheidsdienaren’, zegt VAA-bestuurslid Ismael Khazemi (50).

Statistieken lijken het pessimistische beeld van de Nederlandse Afghanen over de veiligheids- en armoedesituatie in hun vaderland op het eerste gezicht te onderschrijven. In het eerste half jaar van 2008 is het aantal burgerdoden door gevechten in Afghanistan met 40 procent toegenomen ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar, blijkt uit cijfers van de VN.

Sinds de val van de Taliban werd 15 miljard dollar hulpgeld in Afghanistan gepompt, maar het land blijft tot de armste ter wereld behoren: 53 procent van de bevolking leeft onder de armoedegrens, de gemiddelde levensverwachting van een Afghaan is 43 jaar. Het werkloosheidspercentage is 40.

Ondanks het veronderstelde gebrek aan succes van de ISAF-missie, is het grootste deel van de Afghaanse gemeenschap in Nederland wel degelijk voorstander van de ISAF-militairen in hun land, zegt Hafizullah Hazem (46), voorzitter van UvAViN. Terugtrekking van de buitenlandse coalitietroepen is geen reële optie zolang het Afghaanse leger en de politie nog niet op volle sterkte zijn, vindt ook VAA-bestuurslid Khazemi.

Het is deze week twee jaar geleden dat Nederland als onderdeel van de ISAF-missie circa 1.400 soldaten naar de Afghaanse provincie Uruzgan stuurde om mee te helpen met het verbeteren van de veiligheidssituatie in Afghanistan en de opbouw van het land.

‘De veiligheidssituatie in Afghanistan was misschien nóg erger geweest als de ISAF er niet was geweest’, zegt een hoogopgeleide Afghaan die vanwege zijn werk in Nederland anoniem wil blijven.

‘Als Afghanistan ooit uit de problemen wil komen, hebben we de internationale gemeenschap nodig om druk uit te oefenen op politici’, zegt de UvAViN-voorzitter.

Het eerste grote probleem van Afghanistan waarbij de internationale gemeenschap kan helpen, is het grote aantal Talibanstrijders dat vanuit Pakistan aanslagen pleegt op Afghaanse bodem, vinden Hazem en Khazemi.

Het tribale grensgebied tussen Afghanistan en Pakistan heeft zich ontwikkeld tot een vrijhaven voor terroristen, stellen westerse consultants. Hier komen strijders op adem na gevechten met buitenlandse troepen en worden nieuwe jihadisten gerekruteerd en getraind. Pakistan, bij wie het tribale gebied officieel hoort, kan of wil de regio niet onder controle krijgen.

De Nederlandse Afghanen erkennen dat het vrijwel onmogelijk is om de poreuze 2.500 kilometer lange grens tussen de buurlanden te controleren. Maar extra troepen zouden wel helpen, zegt onder andere de Utrechter Naser Mardanyar (40). ‘Je hebt dan wel om de kilometer een controlepost en dus duizenden extra soldaten nodig.’ Momenteel zijn er 70 duizend buitenlandse troepen in Afghanistan.

Er is in ieder geval meer druk van de internationale gemeenschap nodig om Pakistan te bewegen om Talibanstrijders in de tribale gebied serieus aan te pakken, zeggen de Nederlandse Afghanen. Onder hen heerst grote argwaan over de zuivere motieven van Pakistan. ‘Ze krijgen miljoenen dollars van de VS voor terrorismebestrijding in het tribale gebied, en ondertussen krijgen ze ook miljoenen van Arabische landen om de Taliban juist te steunen. Pakistan eet van twee walletjes’, aldus Hazem.

Onderhandelen met de Taliban is onvermijdelijk om vrede te krijgen in Afghanistan, vinden Afghanen in Nederland bovendien. ‘Taliban zijn ook Afghanen, we kunnen ze niet negeren’, zegt een hooggeplaatste Nederlandse Afghaan die ook anoniem wil blijven.

De Taliban zullen in een nieuw Afghaans bestuur opgenomen moeten worden, zeggen de Afghanen van UvAVin en VAA . Nederlanders schrikken daar misschien van, maar Afghanen niet, zegt Hazem. ‘De Taliban zitten allang in het Afghaanse parlement: een aantal volksvertegenwoordigers werkte vroeger openlijk voor de Taliban. Die banden zijn niet zomaar weg.’

Opmerkelijk genoeg lijken Afghaanse jongeren in Nederland een fellere mening dan hun oudere landgenoten te hebben over de ISAF-militairen. ‘Ze kunnen zich beter terugtrekken’, zegt Mina Omarzai, een 23-jarige psychologiestudente uit Arnhem en oprichter van de Stichting Ameel.

Naast de verslechterde veiligheidssituatie sinds de komst van ISAF-militairen, merken de jongeren op dat Afghanen te weinig betrokken worden bij wederopbouw van hun land. ‘Het gevoel overheerst dat iemand anders de sleutel heeft van mijn huis en bepaalt wat er gebeurt’, aldus Omarzai.

Het vertrouwen van Afghaanse burgers in ISAF-militairen is laag, denken de jongeren van Ameel. Omarzai’s stem slaat over als ze vertelt over de aanslag waarbij de Nederlandse soldaat Timo Smeehuijzen (20) en negen Afghaanse kinderen in juni 2007 omkwamen. ‘Terwijl de kinderen lagen dood te bloeden op straat, werden omstanders door de militairen op afstand gehouden. Ze mochten er niet bij totdat Timo en de andere soldaten weg waren’, zegt Omarzai. ‘Als je dat doet, kun je toch nooit meer uitleggen aan Afghanen dat je er bent voor de burgers?’

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden