Leven in wereld van maids en manga’s

Jongvolwassenen en jongeren in Japan hullen zich in hun vrije tijd in kleren afkomstig uit een fantasiewereld. Om even ‘echt anders’ te zijn....

Door Joan Veldkamp

Otome Road in de wijk Ikebukuro is een bedevaartsoord voor vrouwelijke fans van mangastrips. Op een zondagmiddag verdringen deze otaku female geeks, zoals ze worden genoemd, zich voor de etalages met kostuums, plastic tekenfilmfiguren en de laatste strips en videospelletjes. De klanten Mami (13) en haar zusje Yuika (7) dragen beiden een zwart-witte variant op de Victoriaanse jurk, die eind 19de eeuw mode was in Europa. Compleet met kapjes en gehakte laarsjes.

Hun moeder ziet het met lede ogen aan. ‘Ik hou er niet van, maar ze wilden per se zo de stad in.’ Mami merkt nauwelijks wat er om haar heen gebeurt en is heel verlegen. Op de vraag waaróm ze zich verkleedt, antwoordt ze na lang nadenken: ‘Omdat ik af en toe echt anders wil zijn dan de rest.’

Even verderop slaat Suzuka (21) een nieuwe voorraad mangastrips in. Ze heeft een combat-broek, een stoer jack en een hemdje aan en is behangen met zilveren kettingen. In haar linkeroog draagt ze een felblauwe- en in haar rechteroog een groen-oranje lens, waarmee ze een soort kruising is tussen de excentrieke zanger Marilyn Mason en de animatieheldin Lara Croft.

‘Toen ik nog gewoon was, voelde ik me onbeduidend en was ik heel verlegen’, zegt Suzuka, die op basis van tijdelijke contracten werkt in de beveiliging. ‘Maar sinds ik in mijn vrije tijd een ander imago heb, kan ik me beter uitdrukken, ben ik zelfverzekerder en geniet ik meer van het leven.’

Op het eerste gezicht lijkt er niet veel ruimte te zijn voor fantasie in Tokio, waar de zakelijkheid regeert, de prestatiedruk enorm is en het gros van de mensen een jachtig, kleurloos bestaan lijdt. Maar veel jongeren slagen er toch in een eigen droomwereld te creëren, waarin werkelijkheid en fictie door elkaar lopen en ze zich, even, kunnen onderscheiden van de massa.

In de weekends kruipen ze letterlijk in de huid van hun favoriete animatiefiguur of idool en gaan ze verkleed de straten op in de wijken Harajuku, Akihabara en Ikebukuro. Het opmerkelijke is dat de meeste jongeren in deze subculturen geen vaste baan hebben maar alleen op tijdelijke basis werken. Deze ‘jobhoppers’ worden freeters genoemd in Japan.

Inmiddels is eenderde van de Japanse werknemers freeter of parttimer. Er wordt slecht voor ze gezorgd: ze verdienen veel minder dan collega’s met een vaste aanstelling, kunnen zich moeilijker verzekeren en hun status is nihil. Het ‘anders willen zijn’ van een deel van deze jongeren is vaak ook een daad van verzet tegen een maatschappij die op grote schaal gebruik van hen maakt maar tegelijkertijd op ze neerkijkt.

De ‘Harajuku-girls’ rondom het metrostation Meiji-Jingumae sparen kosten noch moeite om op te vallen en zijn inmiddels wereldberoemd geworden met hun uitbundige uitdossingen. Geduldig poseren ze elk weekend voor horden toeristen die mooie plaatjes willen maken van deze goedbedoelde freakshow. Zelfs als het sneeuwt.

Maar in de wijken Akihabara en Ikebukuro reikt de droomwereld verder dan alleen uiterlijk vertoon en kan men geheel opgaan in een fantasiespel in speciale cafés. Die zijn razend populair bij de klanten én het bedienend personeel.

Veel vrouwen die naar Otome Road komen, zijn vooral fan van mangastrips met mooie jongens en homo-erotische verhalen. Ze worden Fujoshi genoemd en houden vaak meer van de karakters uit de strips dan van echte mannen.

Het café 80+1 voedt die fantasieën: in de bediening werken uitsluitend vrouwen die er uitzien als aantrekkelijke jongens. Ze hebben kort haar en dragen zwarte broeken, giletjes en dassen. Ze lijken zo uit een manga te zijn gestapt.

‘Ik hou van de zachtheid en de gevoeligheid die ze uitstralen. Zo zou ik het bij een man ook graag zien’, zegt een bezoekster uit Shizuoka. Ze gaat op de foto met een van de ‘jongens’, en krijgt een gesigneerd exemplaar mee naar huis met de tekst Sachiko loves Keade’.

‘Butler’ Keada (23), een parttimer, gaat helemaal op in haar werk. ‘We hebben dezelfde passie als onze klanten. Hier kunnen ze zichzelf zijn en praten over hun favoriete mangakarakters. Ik heb zelf meer interesses dan animatie en ik wil ooit een echte relatie met een man. Maar sommige klanten vinden de fantasiewereld interessanter dan de werkelijkheid.’

Enkele kilometers verder ligt Akihabara. Ooit was dit hét elektronicaparadijs van Tokio maar nu heeft zich er ook een subcultuur ontwikkeld van animatiewinkels en zogenoemde maidcafés, en is de wijk een fantasy island voor jongeren én volwassenen geworden.

De scheidslijn tussen perversiteit en onschuldige speelsheid is hier flinterdun. Naast gewone manga’s zijn er pornografische dvd’s in overvloed, waarin animatiefiguren de hoofdrol spelen. Poppen voor volwassenen heten hier niet Barbie en Ken maar Bunny Girl Yuki Nagato, Nurse Mikura Asahina (beiden 45 euro) of Raoh (28 euro). Raoh heeft een getinte huidskleur en armen zo dik als boomstammen.

Voor de echte liefhebbers zijn er speciale modellen, zoals de schaars geklede Eva (bijna 600 euro). Maar hét favoriete karakter in de wijk is de Maid, gebaseerd op de ‘ouderwetse’ huishoudster, maar dan in een lolita-achtige uitvoering, met sexy kniekousen en een kort rokje.

Op de vijfde verdieping van het warenhuis Don Quichotte wemelt het van de jonge vrouwen die een geschikt kostuum zoeken. Als Makiko en Kiichi (beiden 23 en freeter) hun favoriete outfit hebben afgerekend, wachten ze bij de ingang van het drukke Home Café, waar alleen lieftallige Maids in de bediening staan.

Fotograferen is hier ten strengste verboden. Wél kan men, tegen betaling, een pasfoto laten maken met de favoriete serveerster. ‘De maid stamt uit het oude Engeland en heeft nooit bestaan in Japan. Veel Japanners zijn gefascineerd door het oude Europa en associëren het met stijl en klasse’, legt Kiichi uit. ‘De maid spreekt tot de verbeelding en wekt fantasieën op bij mannen. Ook bij mij.’

Zijn vriendin Makiko daarentegen, wordt er niet warm of koud van. ‘Ik heb er niets mee en vind het maidkostuum ook niet mooi. Maar ik heb het gekocht voor Kiichi want hij is morgen jarig.’

Er zitten ook vier stoere kerels te wachten. Wat trekt ze zo aan? ‘Een Maid ziet er onschuldig en schattig uit en geeft me het gevoel dat ik haar moet beschermen,’ legt Tsuyasi uit. ‘Tegelijkertijd wil ik dat ze me goed verzorgt en lief voor me is.’

Zijn wensen komen uit; Maid Nemo schenkt thee in en roert de suiker en de melk erdoor. ‘Met liefde geef ik u deze drank, Sir’, zegt ze met een mierzoet, hoog stemmetje, terwijl haar handen een hartje vormen.

In Japan is het fantasiespel volledig geaccepteerd, maar veel Europeanen zullen het een tenenkrommende vertoning vinden. Wat bezielt een vrouw als Nemo om deze rol te vervullen? ‘Ik vind het fijn mensen blij te maken, en word er heel vrolijk van, als ik dit pakje aan heb’, zegt ze vol overtuiging.

Een paar blokken verderop zijn vier verdiepingen boven een mangawinkel bezet door Maidcafés met verschillende karakters. Zo is er een Japans theehuis, waar de klanten worden behaagd door een ‘butler’, een ‘matroosje’, een ‘bunnygirl’ en een ‘geisha’, en ligt daaronder een ‘Konditorei’. Alle cafés zijn stampvol.

Ook hier beperkt de verkleedpartij zich niet tot het bedienend personeel. Een bezoeker met geelroze geverfd haar, zwart gelakte nagels en een wonderlijk gewaad, lijkt te zijn weggelopen uit Starwars. Een groter contrast met het groepje kantoorklerken, dat voor de deur besmuikt lachend overlegt over wel- of niet naar binnen gaan, is nauwelijks denkbaar.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden