Leven in een land vol terreur ZWITSERSE FOTOGRAAF BRENGT ALLEDAAGS BESTAAN IN ALGERIJE IN BEELD

ALGERIJE IS de afgelopen jaren veel in het nieuws geweest, maar het is moeilijk zich een goed beeld van het land te vormen....

EDIE PETERS

Af en toe nodigt de regering journalisten uit om te komen vastleggen hoe efficiënt zij de betrijding van het terrorisme heeft georganiseerd, maar meer dan een dergelijke zwaar geëscorteerde trip zit er niet in. Het is daarom een klein wonder dat een boek kon verschijnen dat vol staat met foto's van de Zwitserse fotograaf Michael von Graffenried. Hij heeft de afgelopen acht jaar Algerije tienmaal bezocht. Zijn foto's tonen niet alleen een samenleving vol contrasten, maar laten ook zien wat voor gevolgen de terreur heeft voor het alledaagse bestaan.

We zien foto's van controlerende soldaten, van een voetbalwedstrijd tussen twee vrouwenteams met alleen mannen in het zestigduizendkoppig publiek, van een hand met pistool van een agent in paniek, van een 63-jarige vrouw die in haar dorp jonge mannen bijbrengt hoe ze geweren moeten schoonmaken en gebruiken, meisjes in minirok in een hoteldiscotheek, zwarte handel in merkartikelen en af en toe een dodelijk slachtoffer van de terreur.

Vanouds is het maken van foto's in Algerije niet populair. De islam is een godsdienst die afbeeldingen niet op prijs stelt. Daar komt bij dat tijdens de onafhankelijkheidsoorlog veertig jaar geleden het Franse leger en de politie fotografie als middel van onderdrukking gebruikten. Vrouwen werden gedwongen hun sluier af te nemen om zich te laten portretteren voor identiteitsbewijzen. De terreur van de laatste jaren heeft de achterdocht jegens camera's alleen maar versterkt. Dat fotografen het dagelijks leven willen vastleggen is een ambitie die in Algerije niet wordt begrepen. Eigenlijk wordt alleen bij trouwpartijen, besnijdenissen en andere feestelijkheden gefotografeerd.

Von Graffenried beschikte over enkele 'geheime wapens', die het hem mogelijk maakte toch te werken: hij heeft donkere krullen en een donkere huid, hij heeft een aantal goede vrienden in Algerije die hem helpen, en hij gebruikt een oude Widelux panorama-camera, die eerder op een verrekijker dan op een camera lijkt. De sluiter is niet hoorbaar, alleen de lens snort licht van links naar rechts om een cirkel van 150 graden te maken. Om te voorkomen dat mensen de Widelux toch als een camera herkennen houdt Von Graffenried hem ook niet voor zijn ogen. Meestal gebruikt hij de camera stiekem vanuit een opening in zijn jas. Na veel oefenen slaagde hij er op deze manier toch redelijk goed in de beelden te maken die hij wilde maken.

De angst die op straat heerst, hielp hem ironisch genoeg ook. Als Algerijnen iemand met een camera zien, zeggen ze niets, want ze kennen de fotograaf niet evenmin als zijn plannen en het doel waarvoor de foto's worden gebruikt. Angst weerhoudt ze ervan vreemden aan te spreken. En dat komt de Zwitserse fotograaf ook goed uit, want zijn beheersing van de Arabische taal is zeker niet perfect. De wijze waarop hij werkte, heeft ertoe geleid dat Inside Algeria geen boek is geworden dat in compositorische zin de grenzen van de fotografie verlegt. In zijn voorwoord zegt hij: 'Ik geloof niet dat een enkele foto informatie biedt, maar een verzameling foto's wel. Door steeds weer terug te keren naar Algerije was ik in staat de stukjes van de puzzel aaneen te sluiten een een preciezer beeld te geven van dit land dat met zichzelf in oorlog is.'

Edie Peters

Michael von Graffenried: Inside Algeria.

Aperture, import Nilsson & Lamm; 158 pagina's; * 89,20.

ISBN 0 89381 840 2.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden