Leven in de schaduw van een ramp

Roman Een psychiater gaat van Londen naar het getraumatiseerde Sierra Leone. Dat zet zijn leven op z'n kop, inFantoomliefde van Aminatta Forna.

Gekooid in eigen leven, zo voelt psychiater Adrian Lockheart zich. Hij drijft een praktijk in Londen en heeft een vrouw en een dochter, maar de zekerheden van zijn bestaan benauwen hem steeds meer. Adrian grijpt de kans aan om een tijdje naar Sierra Leone te gaan, waar hij in het ziekenhuis van de hoofdstad Freetown kan werken.


Tussen 1991 en 2002 werd het Afrikaanse land geteisterd door een burgeroorlog. Een groot deel van de bevolking lijdt aan posttraumatische stressverschijnselen door de onvoorstelbare wreedheden die toen hebben plaatsgevonden, maar psychotherapie is er iets van een andere planeet.


Adrian leert de oude Elias Cole kennen, die hem op zijn sterfbed zijn levensverhaal vertelt. Dat verhaal, waarin als rode draad Cole's liefde voor de mooie Saffia loopt, omvat een groot deel van de recente geschiedenis van het land. Saffia was de weduwe was Cole's vriend Julius, die onder geheimzinnige omstandigheden in de gevangenis is gestorven, en na Julius' dood heeft Cole Saffia gehuwd. Als Elias verliefd wordt op Mamakay, een klarinettiste, en zij hem over haar verleden vertelt, vallen de ontbrekende stukjes van de puzzel die Cole's verhaal vormt voor Adrian op hun plaats.


Adrian hoopte in Sierra Leone niet zozeer het geluk te vinden, maar 'te veranderen wie hij [is]'. Zijn gepassioneerde relatie met Mamakay verandert echter heel zijn leven dramatisch: hij snijdt er niet alleen de weg terug naar zijn vertrouwde leventje in Engeland mee af, het kost hem ook zijn vriendschap met Kai, de enige vriend die hij heeft gemaakt in Freetown. Kai is chirurg, en ook bij hem heeft de oorlog een krater in zijn geest geslagen.


Hij kijkt echter met gemengde gevoelens naar de vele westerse hulpverleners die naar zijn land komen, 'met ridderlijke, nobele motieven (...) bijna geil van hulpvaardigheid'. Maar Adrian is anders, en met hem ontstaat een verstandhouding die weinig woorden behoeft. Tot Mamakay een wig tussen hen drijft.


Aminatta Forna (1964) is dochter van een Sierra Leoonse vader en een Schotse moeder, en groeide op in Sierra Leone en Schotland. Haar vader, een politicus, werd in Sierra Leone beschuldigd van verraad en in 1975 opgehangen. Met Fantoomliefde, haar tweede roman, heeft Forna een staaltje grootse vertelkunst afgeleverd.


Haar keuze voor twee mannelijke hoofdpersonen pakt bijzonder overtuigend uit: Adrian en Kai, in veel opzichten elkaars spiegelbeeld, zijn prachtig neergezet in al hun beschadigdheid. En zonder zich uit te putten in al te weelderige couleur locale, schildert Forna een indringend beeld van een land dat leeft 'in de schaduw van een ramp', een ramp die zo'n vijftigduizend levens kostte en ontelbare anderen fysiek en mentaal verminkte.


Wie last heeft van enige terughoudendheid ten aanzien van dikke boeken, krijgt met Fantoomliefde in ieder geval ongenadig ongelijk.


Aminatta Forna: Fantoomliefde.


Uit het Engels vertaald door Aleid van Eekelen-Benders en Marijke Versluys.


Ailantus; 576 pagina's; € 24,95.


ISBN 978 90 468 1194 8.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden