Interview

Leven in de islamitische heilstaat van IS: 'Er zijn ook Nederlandse vrouwen hier'

Hij maakt stiekem foto's en filmpjes van het dagelijkse leven in het kalifaat van IS. Niet alleen van de executies en de kruisigingen, maar ook van verkeersborden waarop staat dat vrouwen zich volledig moeten sluieren. Levensgevaarlijk werk, weet Abu Mohammed. 'Maar ik wil laten zien hoe IS ons kapot maakt.'

Een parade van IS in de straten van Raqqa, de hoofdstad van het kalifaat. Beeld ap

'Ik ben bezig met een filmpje dat we zo online gaan zetten. Waarvan? De executie van honderden gevangenen.'

Abu Mohammed zit achter de computer, ergens in de buurt van Raqqa, de hoofdstad van het kalifaat van IS (Islamitische Staat). Hij heeft meerdere schermen tegelijk open staan. In het ene chat hij met een Nederlandse journalist, in het andere bewerkt hij een video, zet het logo van zijn organisatie erbij en voorziet de beelden van een begeleidende tekst.

Die beelden zijn gruwelijk. Een onbekend aantal mannen (250 volgens Abu Mohammed) is in ondergoed de woestijn ingedreven. Daar zijn ze gedwongen in het zand te knielen en vervolgens zijn ze doodgeschoten. De camera glijdt over de eindeloze rij lijken die met hun neus in het zand ligt. Dode mannen in onderbroek.

Even later verschijnt de video op de website van een groepje jonge activisten dat zich 'Raqqa is being slaughtered silently' noemt. De 26-jarige Abu Mohammed is een van hen. Hij weet ook wel dat niemand zulke video's wil zien. Het zijn smerige beelden. De dood is te achteloos aanwezig. 'Maar juist daarom moet het', zegt hij. 'Mensen moeten weten wat hier gebeurt.'

(De video is hier te vinden op YouTube. Waarschuwing, de beelden kunnen als schokkend worden ervaren)

Executies en kruisigingen
Dankzij dergelijke activisten hebben wij in het Westen een beeld van wat zich in dat kalifaat van IS afspeelt: samen met 15 anderen maakt Abu Mohammed stiekem foto's en video's van het leven in de islamitische heilstaat, en zet dit online. Niet alleen van de executies en kruisigingen, maar ook van bijvoorbeeld verkeersborden waarop staat dat vrouwen zich volledig moeten sluieren. Daarnaast proberen zij de locatie van kantoren en trainingskampen van de jihadisten vrij te geven en zouden ze hebben geprobeerd om de Amerikaanse journalist James Foley te helpen door te vertellen waar zij dachten dat hij werd vastgehouden.

Islamitische Staat jaagt mannen in hun ondergoed door de woestijn. Hier leven zij nog. Op het filmpje dat Abu Mohammed op internet heeft gezet, liggen zij dood in het zand. Beeld screenshot

Het is levensgevaarlijk werk en IS maakt actief jacht op deze 'goddeloze verraders'. Daarom wil Abu Mohammed niet veel kwijt over de manier waarop zijn groep zich voor IS verbergt of hoe ze contact met elkaar onderhouden. 'We zijn constant in beweging. Slapen telkens op een andere plek. Als we een gebeurtenis filmen, doen we dat met meerdere mensen, maar we gaan onafhankelijk van elkaar op pad en maken ieder vanaf een andere plek opnames.'

Eindelijk rust
Anderhalf jaar geleden hoopte Abu Mohammed nog dat de komst van IS positief zou uitpakken. Het Syrische leger was uit Raqqa teruggedrongen en na jaren van geweld leken de goed georganiseerde islamisten eindelijk rust te brengen. 'In plaats daarvan onderdrukken zij ons ook', zegt hij bitter.

Eerst werden mannen die met het Syrische regime zouden hebben samengewerkt geëxecuteerd. Een paar weken later werden seculiere rebellen die kritiek hadden op ISIS, zoals Islamitische Staat toen nog heette, gearresteerd. Er volgden steeds strengere regels: vrouwen worden door de religieuze politie opgejaagd als hun zwarte sluier een heel klein beetje doorschijnend is. Winkels moeten een paar keer per dag dicht voor het gebed. Sigaretten zijn verboden. Bij dieven worden de handen afgehakt. Mensen krijgen zweepslagen. Vrouwen worden gestenigd. Tegenstanders zijn op dorpspleinen gekruisigd.

'Nu zijn er bijna elke vrijdag openbare executies', vertelt Abu Mohammed. 'Mensen worden gedwongen te kijken. Ook vrouwen en kinderen. De lichamen blijven drie dagen hangen, als waarschuwing. Hoofden worden op hekken gespietst.'

Er zijn inwoners die IS nog steeds als bevrijder zien. 'Zij geloven dat de organisatie 'de weg van de islam' bewandelt, en dat dat goed is. Maar de meesten zijn bang. Ze vluchten. Of blijven zoveel mogelijk binnen, in huis.'

Nederlandse vrouwen
Abu Mohammed ziet veel buitenlandse jihadisten in Raqqa. 'Arabieren, waaronder de laatste tijd veel leiders uit Irak, maar ook mensen uit Centraal-Azië, en Europeanen. Ook Nederlanders ja, en dan vooral veel Nederlandse vrouwen.'

Beeld ap

Wie is Abu Mohammed?

Wie is Abu Mohammed?

Het gesprek met Abu Mohammed (niet zijn echte naam) is gevoerd via Skype, waarbij de activist aangaf liefst via de chat te communiceren omdat hij het lastig vindt Engels te spreken.

Het contact is gelegd via de website van ‘Raqqa is being slaughtered silently’, een organisatie die zich verzet tegen Islamitische Staat. Het is onmogelijk om te controleren of Abu Mohammed tijdens het gesprek ook echt in Syrië zat.

Gevochten heeft Abu Mohammed nooit. ‘Niet met wapens. Ik ben sinds het begin van de opstand wel actief geweest in de media. Eerst om de wereld te laten zien wat Bashar zijn mensen aandeed. Nu om te laten zien hoe IS ons kapot maakt.’

Hij kan geen aantallen noemen, wil zelfs niet aangeven of hij met 'veel' rond de 10, 20 of 50 vrouwen bedoelt. 'Het zijn er gewoon veel. En ja, ik weet zeker dat ze Nederlands zijn: ik ken iemand die met een Nederlands meisje is getrouwd. Ik denk dat zij 16 of 17 jaar oud is, maar nee, ik weet niet hoe ze heet of waar ze precies vandaan komt.'

Sommige Europese vrouwen zijn de afgelopen maanden naar de hoofdstad van het kalifaat afgereisd, anderen zijn al veel langer in Syrië. 'Voordat Raqqa was veroverd, reisden ze aan het front met de jihadisten mee.' Wat iemand bezielt om een veilig leven achter te laten en naar deze waanzin af te reizen, begrijpt Abu Mohammed niet. 'Normale mensen vertrekken juist, maar zij komen voor de jihad, zeggen ze. Ik snap niet wat IS in hun hoofd heeft geplant. Zeker niet bij de vrouwen.'

Zelf heeft Abu Mohammed nooit overwogen om te vertrekken. Ook niet toen zijn collega Moataz Bellah dit voorjaar door IS werd gevonden en vermoord. 'Moet ik vluchten?', vraagt hij. 'Naar Turkije? En daar als arme sloeber op straat slapen terwijl mijn land wordt vernietigd? Nee, ik ga door met dit werk. Dat is te belangrijk.'

Amerikaanse luchtaanvallen
De informatie van de groepering zou waardevol kunnen zijn voor de Verenigde Staten, mocht Washington besluiten IS ook in Syrië vanuit de lucht aan te vallen. Abu Mohammed is echter sceptisch over de Amerikaanse plannen. 'Ze hebben hun eigen belangen. Als ze Syrië bombarderen, is dat niet om ons te helpen', zegt hij. 'Ze hebben ons ook niet verdedigd toen Bashar (al-Assad, de Syrische president - red.) ons vermoordde.'

Hij durft niet te speculeren over wat eventuele Amerikaanse luchtaanvallen op zouden kunnen leveren. 'Alles waarmee IS kan worden verslagen is welkom', zegt hij. Maar tegelijkertijd blijft de angst voor het Syrische regime. 'Het is zo gecompliceerd', verzucht de activist. Hij is moe. Wordt al jaren opgejaagd. Hij weigert op te geven, maar betwijfelt tegelijkertijd of de toekomst nog iets goeds zal brengen. 'De hoop is verzwakt', zegt hij. 'Er zijn maar weinig positieve scenario's.'

Beeld ap
Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.