Leve het anglicisme, leve de mindfuck!

Bengelbewaarder en meestercursus - woorden die u zou moeten gebruiken in plaats van babysitter en masterclass. Want volgens onder andere de Stichting Nederlands zijn zulke Engelse woorden onnodig en een verarming van de Nederlandse woordenschat. Integendeel! Anglicismen zijn juist een aanwinst voor het Nederlands en bedreigen onze mooie taal op geen enkele manier. Om een positief geluid te laten horen introduceerden wij de verkiezing van Anglicisme van het Jaar 2013. Anglicismen zijn awesome!


Pure taal bestaat niet: het Nederlands bestaat voor 75 procent uit leenwoorden (volgens taalkundige Nicoline van der Sijs). Veel van die woorden herkennen we niet meer als leenwoord, maar ze zijn het wel: oer-Hollandse woorden als kat (Latijn), bestek (Duits) en krant (Frans). We passen woorden aan onze taal aan. Dat doen we bij Engels soms ook; zo wordt 'pinpointen' op z'n Nederlands uitgesproken en vervoegd. Spelling kan ook worden aangepast: contact werd kontakt, photo werd foto. Als je dan toch minder Engels wil zien, pas dan woorden aan in plaats van vergezochte alternatieven te verzinnen!


Wie tegen anglicismen is, denkt dat taal verloedert. Maar dat idee getuigt van weinig historisch besef: taal verandert altijd. De taal van jouw grootouders is anders dan die van jou: jouw taal is dus ook 'verloederd'. Om over de taal van Couperus of Vondel maar niet te beginnen. Het moment dat de purist kiest, is willekeurig: 'Het Nederlands dat ik gebruik is het juiste.' Maar dat is een onhoudbare positie.


Onbewust zijn veel mensen bang voor verandering, en die angst vertaalt zich naar taal. Maar taalkundig gezien is er niks om bang voor te zijn. Een taal wordt pas bedreigd als ze zo weinig gesproken wordt dat kinderen de regels niet meer kunnen leren. Dat is in Nederland niet im Frage: er zijn met twintig miljoen sprekers meer Nederlandstaligen dan ooit. Ja, Engels rukt op als taal van internet en in het straatbeeld. In die context zien we een moderne variant van de oeroude VOC-mentaliteit: de klant is koning, dus we gebruiken Engels. Eigenlijk is het gebruiken van Engels dus het meest Nederlandse wat je kunt doen!


Wat potentieel gevaarlijk is, is de opmars van Engels in het onderwijs. Maar wat is een constructief alternatief daarvoor? Alleen Nederlands is geen optie: dat verzwakt onze economische positie. Misschien kunnen we meer wetenschappelijke literatuur gaan vertalen. Dat kost een sloot geld, maar dan zijn mensen wel meer met Nederlands bezig.


De kritiek op vreemde woorden heeft ook een sociale kant. Want waarom gebruiken we een nieuw woord als er al een woord is? Omdat het hip is, zo simpel is het. In de 19de eeuw was Frans modern, nu is het Engels. Die taal heeft prestige en in een sociaal construct als taal is dat überbelangrijk. Je kunt je natuurlijk ergeren aan de popi manager die graag de targets wil 'pinpointen' om een stukje awareness naar de crowd te 'directen'. Maar wat je dan eigenlijk irritant vindt is de manager zelf en waar hij voor staat.


Geen zorgen dus, uw taal wordt niet bedreigd! Schudt de angst af en probeer de nieuwe Engelse woorden als een verrijking te zien. Neem 'mindfuck': geen ander woord drukt zo kernachtig uit hoe cognitieve dissonantie voelt. Natuurlijk mag je bepaalde taal mooi of lelijk vinden. Wij vinden Nederlands een schitterende taal en zijn er trots op (wat dat ook betekent). Maar wij accepteren dit simpele idee: wij praten anders dan onze ouders, en onze kinderen praten anders dan wij. Taal verandert - dat is hoe ze rolt.


Sterre Leufkens en Marten van der Meulen hebben als Milfje Meulskens een taalblog: milfje.blogspot.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden