Column

Leve de Wikipediaan - sympathieke online betweter

Margriet Oostveen in Utrecht

Nu nog wat vrouwen en online omgangsvormen.

Beeld epa

De internationale vergadering van sympathieke betweters ontving woensdag de Erasmusprijs uit handen van de koning: Wikipedia heeft 'de verspreiding van kennis bevorderd door een allesomvattende, voor ieder toegankelijke encyclopedie op te zetten'. Wie is de Wikipediaan achter al die artikelen? Zaterdag kwamen de Nederlandse in Utrecht bijeen. Tevoren had ik Sandra Rientjes, directeur van Wikimedia Nederland, gebeld om te zeggen dat ik de Wikipediaan kwam portretteren. Meestal krijg je dan een antwoord waarin woorden als 'gecompliceerd beeld' of 'niet generaliseren' voorkomen, maar Sandra was verfrissend helder: 'O leuk! Ik kan je alvast zeggen dat tachtig procent man is, vaak hoogopgeleid. Bovengemiddeld veel Wikipedianen hebben iets in het autismespectrum: houd je daar een beetje rekening mee?'

Directeur van Wikimedia Nederland Sandra Rientjes. Beeld Sebastiaan ter Burg

Een Wikipediaan is iemand die vrijwillig Wikipedia-artikelen schrijft, aanvult of verbetert. Iedereen kan dat doen en Wikimedia Nederland ondersteunt vanuit een Utrechts kantoortje de circa 1.200 Nederlandse Wikipedianen. Daarvoor krijgen ze per jaar ongeveer vier ton van de Wikipedia Foundation in San Francisco, waar Sandra Rientjes nog nooit is geweest: 'Ze komen altijd hierheen, de boeken controleren.' Daar staat dan bijvoorbeeld de aanschaf van 'een heel mooi boek over glas in lood' in, voor iemand die een artikel wil bijwerken. Of een jeugdherberg voor 150 softwareschrijvers ('Ze rollen vanuit hun bed achter de laptop en terug, dus we hebben ze ook even op een rondvaatboot gezet.')

Sandra Rientjes lijkt opmerkelijk open ('Natuurlijk ben ik open! Dat is het hele punt van Wikipedia!'). Ze is zelfs zo open, dat ze een stevige voordracht houdt over de slechte werksfeer onder Wikipedianen. Van de 1.200 Wikipedianen stuurden er 451 Sandra's enquête terug en de werksfeer werd gekenschetst als 'ruzieachtig, argwanend en constructief'. Pront in het programmaboekje: 'De resultaten waren niet onverwacht, maar toch schrijnend.'

Maar Wikipedianen die online met een kwaaie kop achter het toetsenbord zitten, praten in het echt juist aardig en hartveroverend open over 'overreageren' of 'intern gedoe in mezelf' als er weer eens onenigheid over de feiten uitbreekt. Een 'bewerkingsoorlog', noemen Wikipedianen dat.

Fragment uit 'bewerkingsoorlog' over buurtschap 'Blauwe Keet'.

Niet alle pagina's zijn trouwens voor iedereen toegankelijk: artikelen waaraan te vaak onjuiste informatie is toegevoegd door raddraaiers, zoals die van Mark Rutte, krijgen een slotje. Daar kunnen alleen moderatoren bij: ervaren Wikipedianen die jaarlijks onderling worden herkozen, zoals André Engels (47) en Sjoerd de Bruin (20). Sjoerd volgt een MBO-opleiding tot webapplicatieontwerper. André is software-ingenieur en promoveerde als wiskundige in de theoretische informatica. Ook is hij vermoedelijk de langst zittende Wikipediaan in Nederland, want André nam in maart 2001, twee maanden na de oprichting van de Engelstalige Wikipedia, het lemma 'History of the Netherlands' onder handen. Sjoerd is sinds zijn vijftiende Wikipediaan, toen hij als fan van rockband Muse allerlei artikelen bijdroeg over Muse, die steeds werden verwijderd als 'niet relevant'. Toen wilde hij weten hoe het wel moest.

André is ook meermalen gekozen tot arbiter. De arbiters oordelen als de moderatoren er samen niet meer uitkomen. Maar André is zelfs als arbiter wel eens ontploft en opgestapt, toen hij geen gelijk kreeg. André heeft Asperger en dat maakt zijn persoonlijke betrokkenheid bij Wikipedia soms te groot. 'Toen ik als arbiter opstapte leek het wel alsof ik met mijn vriendin had gebroken.'

Wikipedianen André Engels (links) en Sjoerd de Bruin.

Toch hebben we aan hun soms wat al te hardnekkige neiging tot precisie en ordening dus wel een complete encyclopedie te danken, zeg ik. En is het geen klein wonder dat alle bewerkingsoorlogen tot op heden geweldloos werden opgelost? De mannen lachen verlegen.

André heeft nu duizenden artikelen bewerkt en geschreven, zoals een indrukwekkende hoeveelheid over Angelaskische koningen, zijn hobby. Zoveel mannen hebben hun weerslag op de onderwerpen die Wikipedia behandelt, zei Sandra al. Om daar de aandacht op te vestigen deelt een jonge vrouw luidkeels koekjes uit namens de 'GENDERGAP WORKING GROUP'. En Sandra wil trainingen geven voor betere online omgangsvormen, zodat vrouwen en Vlamingen wat minder worden afgeschrikt.

Maar klik ook eens op de button 'overleg' boven een Wikipedia-artikel: daar is zoveel prachtig Wikipediaans drama achter alle feiten te vinden. Zo verschijnt onder een ogenschijnlijk onschuldig stuk over buurtschap 'Blauwe Keet' een potentiële roman aan gefnuikte goede bedoelingen. 'Het ligt in Noord-Holland', lacht Sandra: 'Daarover zijn ze het nog redelijk eens.'

Beeld anp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.