Leve de vrijwilliger! is oprechte, lieve en ontroerende ode aan 4,5 miljoen Nederlanders

haro kraak

Michiel van Erps nieuwe documentaire is een oprechte, lieve en zelfs ontroerende ode aan de vrijwilliger.

De meeste journalisten blijven ver van fenomenen als de Nationale Vrijwilligersdag, wat het donderdag was. Een paar keer per week is er wel zo'n 'dag van'. Volgende week: wereldlichtjesdag en de internationale dag van de aap. Een week later: wereldorgasmedag. Genoteerd? Goed zo.

Een 'dag van' is niets meer dan een 'actueel haakje', in journalistiek jargon, om een onderwerp te belichten. Het is te hopen dat kijkers niet met ditzelfde cynisme de tv-gids bekeken, want dan zou het kunnen dat ze donderdag de documentaire Leve de vrijwilliger! (BNNVARA) hebben overgeslagen. En dat zou zonde zijn.

De wat gezapige titel bleek juist een perfecte samenvatting van deze oprechte, lieve en zelfs ontroerende ode aan een groep mensen die in dit verscheurde land alle gaten en kieren dichtstoppen. Zonder vrijwilligers, het zijn er maar liefst 4,5 miljoen in Nederland, zouden tal van instituties ineenstorten.

In Jinek vertelde regisseur Michiel van Erp woensdag dat het hem een paar jaar geleden opviel hoeveel vrijwilligers er werkten op de gesloten afdeling waar zijn dementerende vader was opgenomen. Die mensen wilde Van Erp weleens volgen. En hij had nóg een beweegreden: 'Ik vind dit best wel een lelijke tijd, veel narigheid en cynisme.' Daar wilde hij wat tegenover zetten.

In die opzet is Van Erp geslaagd. Zijn documentaire was een lappendeken van verschillende types vrijwilligers: gidsen in een dierenpark, mensen die zwemmen met demente ouderen, opvangers van zwerfkatten, gastvrouwen in het geboortehotel, telefonisten van de kindertelefoon, vrijwilligers op sportclubs, mensen die een moestuin bijhouden met ex-verslaafden.

Sommige groepen werden maar heel kort belicht, een minuutje, andere langer. Zoals vaker had Van Erp een feilloos oog voor fascinerende personages. De grootste paradijsvogel was Cor, gids van Dierenpark Amersfoort, die in een geelrode polo en met een grijze kabouterbaard enorm enthousiast vertelde over dieren.

Over hoe kroeskoppelikanen hun prooi vangen: 'Ze gaan staan' - Cor spreidde zijn armen om de vleugels na te bootsen - 'een spanwijdte van wel drie meter, en dan zijn er andere dieren die in de schaduw gaan staan. Pang! Ik heb je. Jongen, de natuur is zo perfect geregeld!'

Indrukwekkend was het verhaal van Els, die terminaal zieken in hun laatste levensfase begeleidt. Hoe intiem die steun kan zijn bleek uit haar relatie met Yvonne, die alvleesklierkanker had. Els troostte Yvonne alsof ze al jaren goede vriendinnen waren. Uiteindelijk sprak Els op Yvonnes begrafenis. Ook gaf ze het hondje van Yvonne een nieuw baasje, Els' eigen dochter.

Els en de andere vrijwilligers leken al die moeite en goede zorg volstrekt vanzelfsprekend te vinden. Een schouderklopje hadden ze niet nodig. Ze vonden het vooral fijn om iets te doen wat hun leven betekenis geeft.

Na een uur kijken was er maar één conclusie mogelijk: weg met het cynisme, leve de vrijwilliger.

V's televisierecensententeam bestaat uit Julien Althuisius, Hanna Bervoets, Gidi Heesakkers, Frank Heinen en, deze week, Haro Kraak.

Meer over