Column

Leve de factcheckrubrieken in de kranten

Nederlandse tieners zijn 'zitkampioen'. Ik verheug me op de factcheck.

Tieners zitten uren in schoolbanken. Met een beetje geluk buigen ze zich thuis over hun huiswerk. Beeld anp
Tieners zitten uren in schoolbanken. Met een beetje geluk buigen ze zich thuis over hun huiswerk.Beeld anp

Zomertijd, dat is ook: uitverkoop van het nieuws. De nieuwtjes liggen voor een rotprijsje in de schappen. Het is permanent Sale. Er zit alleen geen garantie meer op de feiten. Hooguit tot aan de deur, maar zodra je op straat staat, kan alles anders zijn.

Leve de factcheckrubrieken in de kranten. Klopt dit wel? Nee dus. Althans: het zijn vaak de fijnste afleveringen waarin beweringen geheel onderuit worden gehaald. Zo filteren media de halffabrikaten van de nieuwsindustrie - na afloop. Het bijproduct is een groeiend besef van relativiteit.

Zo verheug ik mij op de factcheck van wat typische zomernieuwtjes. Nederlandse jongeren zijn 'zitkampioen', schopte de 'Leefstijlmonitor' de krantenlezer uit zijn luie stoel. De Nederlander vertoont dagelijks zo'n 9 uur 'sedentair gedrag' (dat zeggen wetenschappers als ze even gaan zitten), tieners 10,5 uur.

Er werd alarm geroepen, maar mij klonk het nogal logisch in de oren. Tieners zitten uren in schoolbanken. Met een beetje geluk buigen ze zich thuis over hun huiswerk. Daarna wat vlogs op YouTube en weer een dag voorbij.

Is dat erg? Geen idee. Zelfs het RIVM weet niet of jongeren meer zitten dan vroeger, want toen zitten nog niet het nieuwe roken was, werd het niet gemeten.

De Telegraaf laat deze dagen tieners vloggen over de Vierdaagse. Ook al weinig sedentair.

Verwarrend is ook de huidige Pokémonrage. Jongeren zouden ineens met hun smartphone straten en cafés afstruinen, op zoek naar Pokémonfiguurtjes die met augmented reality op hun smartphone te zien zijn. Of het waar is, weet ik alweer niet. Op straat is de trend mij nog ontgaan. Maar als het wel waar is, zitten die jongeren dus niet 10,5 uur op hun luie reet.

Nog zoiets. Het Van Gogh Museum toont het pistool waarmee Vincent van Gogh zelfmoord pleegde. 'Hoogstwaarschijnlijk het echte wapen.'

Wacht even: hadden niet twee Amerikaanse biografen in 2011 beweerd dat Van Gogh niet de hand aan zichzelf had geslagen, maar zou zijn vermoord (door tieners)? De auteurs werden na hun wereldprimeur in The New York Times in menig praatprogramma serieus genomen. Dat er geen hout van hun bewering klopte, werd veel later pas duidelijk, maar toen hadden ze hun boek al ruim verkocht.

Het zelfmoordwapen van Van Gogh bleek deel van een publicitaire tweetrapsraket. Exact om 10.30 uur 'mocht het nieuws naar buiten' dat de getormenteerde kunstenaar in zijn donkerste dagen toch zijn hele oor had afgesneden en niet alleen zijn oorlel. De nieuwste feiten waren allemaal te zien op een tentoonstelling in het Van Gogh die precies op de dag van het 'nieuws' werd geopend. Bij de opening is geknal gehoord. Vuurwerk? Nee, champagnekurken op de afdeling pr & marketing.

Op weg naar mijn sta-bureau stuitte ik op een waarschuwingsbord met rode knipperlichten. Ik las: 'Wacht tot het feit gepasseerd is, er kan nóg een feit komen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden