Leve de buitencategorie

Op welke plank zet je als boekhandelaar de inventieve, dromerige Atlas-die-geen-atlas-is van Judith Schalansky? Arjan Peters weet raad: op alle planken.

Verwarring is mooi, zei Judith Schalansky vorige week, toen ik haar in een Haagse boekhandel interviewde. Ze maakte de inventieve Atlas van afgelegen eilanden, met tekst en tekeningen over vijftig eilanden 'waar ik nooit ben geweest en ook nooit zal komen'.


Het onlangs vertaalde boek ziet eruit als wat het is, een atlas. Maar door de exacte tekeningen en het zakelijke omslag weten veel boekhandelaren het niet te plaatsen. Tussen de reisboeken? Maar Schalansky is een verstokte thuisblijver. Bij de atlassen? Maar het zijn overgeleverde anekdotes en verhalen die we ook een cartografie van dromen kunnen noemen. Bij de fictie? Maar het lijkt niet op een roman, en alle beschreven eilanden, van Pingelap tot Deception, bestaan echt.


Er is maar één oplossing: de Atlas moet over alle afdelingen van de boekhandel worden verspreid. Dat zou Schalansky deugd doen. Ze houdt er niet van vastgepind te worden, zei ze, en wreef even over haar bolle buik. Zes maanden zwanger. Ze heeft een vriendin. 'Mijn aanstaande dochter is van een gay friend.' Inmiddels werkt Schalansky aan een nieuw boek. Wat dat wordt? 'Een catalogus.' Meer wilde ze daar niet over kwijt.


Het was een aangename avond, die me alerter maakte op de charme van de buitencategorie. Boeken die zich niet makkelijk laten classificeren. Of die daar uitdrukkelijk hun best voor doen. Acteur en stand-upcomedian B.J. Novak (1979) debuteerde met een verhalenbundel die Onverzameld werk heet. Dat is leuk. Het deed me denken aan Henk Romijn Meijer, die in 1975 zelfs nog iets origineler was. Al had Reve hem geholpen door zijn fletse naam Henk Meijer op te pimpen met Romijn, hij had nog nooit een herdruk gehad. Daarom noemde hij in 1975 zijn nieuwe verhalenbundel Tweede druk. Zo geschiedde. Van Tweede druk is bij mijn weten alleen een eerste druk verschenen.


Onverzameld werk ziet er goed uit, maar Novak is een gemakzuchtig schrijver. Ik citeer de tekst 'Als je van iets houdt': 'Als je van iets houdt, moet je het loslaten. Als je niet van iets houdt, moet je het zeker loslaten. Dus laat eigenlijk alles maar gewoon uit je handen vallen, het maakt toch niks uit.' Meer staat er niet op de pagina. Een slappe grap wordt echter geen wijsheid als je er veel wit omheen zet.


Gelukkig komen er ook Onverzamelde gedichten aan, een postume bundel van Chris J. van Geel, die zo goed naar dieren kon kijken. Een mol noemde hij 'een kleine bokshandschoen van bont/ die niets meer zien kan van de slagen'. In de drukproeven trof ik 'Diergaarde' aan, en zag verwoord wat ik zo vaak beleefde: 'Een leeg hok is het volst van kijken,/ je turen blijft je langer bij/ dan alle beesten die je zag.'


Uitgever Van Oorschot laat weten dat Van Geels Onverzamelde gedichten over een week verschijnt. Wat me brengt bij de stralendste buitencategorie: die met verlangde boeken die godlof ter perse zijn. Nog maar even wachten. Zij verkondigen dat het grote verheugen kan beginnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden