Leuker, luchtiger en vlotter

Het zijn harde tijden voor Privé, Weekend en Story. Roddelen is niet langer voorbehouden aan 'de bladen'. Ook de serieuze media doen mee....

'Charles is weer een vrij man. Na vijftien jaar komt er een einde aan een huwelijk dat in 1981 als een sprookje begon, maar de laatste jaren in een griezelverhaal was veranderd.'

De tekst komt niet uit Weekend, ook niet uit de Pagina Privé van dagblad De Telegraaf, maar was dit jaar in de Volkskrant te lezen. Op de voorpagina.

Het is nog net geen roddel, maar toch. 'Ik vraag me sterk af of dat tien jaar geleden had gekund', zegt Eric Ariëns, bladmanager van Story. 'De samenleving vergossipt, absoluut.'

Waren roddel en society-verslaggeving vijf jaar geleden nog voorbehouden aan 'de bladen', tegenwoordig duikt het fenomeen in elk medium op. Panorama, Viva en Yes, maar ook de als serieus bekendstaande media roddelen vrolijk mee.

Zo was ook op Elsevier de scheiding van Charles en Diana covernieuws, houdt de Volkskrant wekelijks bij hoe bekende Nederlanders hun geld uitgeven, blikt Katja Schuurman ondeugend in de camera van HP/De Tijd en heeft het gerespecteerde NRC Handelsblad een wekelijkse 'serieuze' roddelrubriek, die de redactie overigens minzaam afdoet als 'een geintje'.

'Elk tijdschrift móet aan gossip doen', vindt Rob van Vuure, hoofdredacteur van Panorama. 'In ieder geval meer dan vijf jaar geleden, anders begrijp je als bladenmaker de tijdgeest niet. De mensen lusten er tegenwoordig wel pap van.'

Panorama ontbreekt dan ook niet in het lijstje van media die meer zijn gaan roddelen. Onder Van Vuures leiding legt het blad meer aandacht aan de dag voor onderwerpen als vriendjespolitiek, faillissementen, scheidingen (alimentatie), carrière maken en geld. Meer dan vroeger.

Roddelen is uit de taboesfeer getreden, signaleert Liesbet van Zoonen, hoofddocent van de vakgroep communicatiewetenschap van de Universiteit van Amsterdam. 'Niet dat het gros van de samenleving ooit moeite had met met gossip. Het probleem werd vooral gedefinieerd door een hele kleine intellectuele voorhoede, de makers van kranten als de Volkskrant voorop. Zij vonden roddel verwerpelijk, vooral door de journalistieke praktijken die deze bladen erop nahielden.'

'Die chique houding is ingehaald door de praktijk: iedereen kijkt nu naar RTL 4. Om lezers te blijven trekken moet het allemaal leuker, luchtiger en vlotter, dát begint door te dringen.'

'Vroeger noemden we dat vertrossing', verduidelijkt Hummie van de Tonnekreek, hoofdredactrice van Weekend. Het begrip is volgens haar actueler dan ooit. 'Een lammetje op de voorpagina doet tegenwoordig wonderen. Nieuwsmakers hopen dat de lezers dan vervolgens ook het moeilijkere nieuws meepakken.'

Wat niet wil zeggen dat zij zich zonder morren aansluit bij Van Vuures pleidooi voor meer gossip als knieval voor de tijdgeest. Want zelfs het moeilijke nieuws ligt al onder vuur, signaleert Van de Tonnekreek. 'De pers maakte van de affaire-Bolkestein een sappige dorpsroddel - het werd enorm op de man gespeeld. De politieke importantie van de kwestie is nauwelijks aan bod gekomen. Daardoor is Bolkestein er ook zo gemakkelijk mee weggekomen. Het publiek vatte het op als een roddel. Hetzelfde geldt voor de juridisch ingewikkelde zaak rond de Belgische onderzoeksrechter Connerotte, door de media teruggebracht tot een bord spaghetti. Dat is voor mij te gemakkelijk.'

Van de Tonnekreek vindt dat de kranten hun geloofwaardigheid hiermee op het spel zetten. 'Van een serieuze krant verwacht ik redelijke, objectieve en behoorlijke informatie. Ik lees dat medium om er wijzer van te worden. Roddelen hoort daar per definitie niet bij. Je kunt niet op een geloofwaardige manier roddelen. Als kranten dat wél gaan doen, weet ik niet meer hoe serieus ik het andere nieuws moet nemen.'

Roddelen kan daarom alleen in een roddelblad, vindt zij. 'Als je een roddelblad leest, wéét je dat je roddel leest. Het hoeft niet waar te zijn. Niet dat per definitie alles wat we plaatsen onwaar is, maar in roddel zit een ontsnappingsclausule - je kunt altijd afhaken, je hoeft het niet te geloven. Een krant als de Volkskrant heeft die vrijheid niet. De relatie met de lezer is heel anders.'

Panorama-hoofdredacteur Van Vuure noemt de groei van het aantal televisiezenders een van de belangrijkste redenen voor de toegenomen aandacht voor human interest in de media. 'In Hilversum worden steeds meer bekende Nederlanders gecreëerd die allemaal op een mooi eiland willen trouwen, zwanger worden en weer gaan scheiden. Zo draagt Sport 7 bij aan het ontstaan van een nieuwe categorie: de bekende sporter.'

Het publiek heeft volgens Van Vuure weer andere motieven om zich in gossip te verdiepen. 'Er is een verburgerlijking van de samenleving aan de gang. Benepenheid is in, dichtbij is prettig. Prettiger dan oorlogen veraf of de Europese Gemeenschap. We bakken weer appeltaarten, verbouwen weer groenten in eigen tuin: Hóllands is in. En daar hoort roddelen over onze Hollandse jongens ook bij.'

Toch denkt Van Vuure niet dat de vergossiping van de samenleving oneindig zal voortduren. Hij voorspelt op termijn een massale mediavermoeidheid. 'Dat zie je ook aan de waardering voor televisie. Tien jaar geleden was het nog bijzonder als je daarop te zien was. Tegenwoordig zegt men: ''goh leuk, ik ook.''

De roddelbladen zijn niet van plan dat moment af te wachten. Zij willen lezers die zich tot de steeds meer roddelende traditionele media hebben gewend, blijven interesseren. Zo voert Story sinds een paar weken een reclamecampagne die het blad als harder dan ooit karakteriseert. Hoewel de tekst 'Story, Sterrenslacht' de posters niet haalde, rekent de slogan 'Een op de drie huwelijken eindigt op onze voorpagina' toch duidelijk af met het lieve imago van het blad.

Ook Weekend bereidt een offensief voor. Weekend gaat meer roddelen over beroemdheden uit de politiek en sportwereld. 'Als de kranten steeds meer aandacht geven aan onderwerpen die vroeger louter aan de roddelbladen waren voorbehouden, ga ik me meer op hún terrein begeven', zegt Hummie van de Tonnekreek strijdvaardig. Wat niet wil zeggen dat ze nooit heimwee heeft naar vroeger. 'Toen we nog in de taboesfeer zaten, was alles beter.'

Ze zegt het niet hardop, maar je ziet het haar denken: 'Beter, voor alle partijen.'

Japke-Doutzen Bouma

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden