Leuke mensen

Niets makkelijker dan Duitsers in de war te brengen. Je zegt gewoon dat je ze leuk vindt. ‘Duitsers zijn leuk’, hoorde ik mezelf laatst zeggen op een Berlijns huiskamerfeestje....

Merlijn Schoonenboom

In feite is het een betekenisloze opmerking; niet alle Duitsers zijn leuk, net zo min als Fransen of Nederlanders. Maar het neemt niet weg dat het juist in dit land een uitgebreid gesprekonderwerp kan zijn.

Op het feestje ging men dan ook graag in op de opmerking, en ik noemde mijn lijstje; gewoon de dingen die Nederlanders de laatste jaren zeggen, als ze naar Duitsland gaan. Dat ‘de Duitsers’ zo beleefd zijn. Dat Berlijn zo dynamisch is. Dat de musea zoveel beter zijn. Dat het land van belang is voor Europa. En dat de Aziatische eetcafés er zo goedkoop zijn.

Het hielp niet. Ten minste drie jonge Berlijners probeerde me te overreden dat ‘de Duitsers’ eigenlijk helemaal niet zo leuk waren. De zelfkritiek zit blijkbaar diep, ondanks het louterende WK 2006. Volgens sommigen komt dat omdat Duitsers nu eenmaal bovengemiddeld veel klagen. ‘We klagen, omdat we altijd alles beter willen’, zei een kennis.

Anderen zeggen: het ligt toch nog aan de oorlog. Toen op 9 november zowat alle regeringsleiders van de grote Europese landen Duitsland bejubelden bij de herdenking van de Muur, begon Angela Merkel in haar rede over een pogrom van de nazi’s – zeventig jaar geleden.

Een beetje koketterie is er overigens wel bij gekomen, bij al die zelfkritiek. Zelf klagen ze graag, maar onverdachte buitenstaanders worden inmiddels uitgenodigd om de loftrompet te blazen. Sterker, ‘Duitsers zijn leuk’ is een onderwerp dat al als een thema wordt ervaren.

Vorige week kwam een groot gezelschap van denkers, politici en bedrijfsdirecteuren samen in Berlijn om over ‘het Duitse zelfbeeld’ te discussiëren. Een van de sprekers was de conservatieve publicist Henryk M. Broder. De strekking van zijn lezing: de Duitsers zijn eigenlijk best wel leuk, leuker dan ze zelf denken. Hij noemde eigenschappen als tolerantie en goedmoedigheid. Succes verzekerd natuurlijk, voor publicist Broder, die zelf een Joods-Poolse achtergrond heeft. Duitsland is het enige volk dat je kunt provoceren door te zeggen dat ze best leuk zijn; de kans dat er daarna met de vinger kritisch wordt teruggewezen, is uiterst gering.

Op het huiskamerfeestje liep het anders. Er was iemand die iemand kende die in Nederland werkt. Een jonge Duitse vrouw, die in haar Nederlandse bedrijf een paar keer per week grapjes over de oorlog te horen kreeg. Mij werd dus gevraagd: ‘Als jullie ons zo leuk vinden, waarom dan die opmerkingen?’

Ik probeerde het uit te leggen: Nederlanders, die bedoelen dat allemaal niet zo, die maken graag grapjes, en zelfkritiek kennen ze pas sinds kort, ongeveer even lang als ze zeggen dat Duitsers leuk zijn. Maar eigenlijk wist ik het antwoord niet. Hoefde ook niet, het gezelschap vond het al snel prima. Want: ‘Nederlanders, díe zijn pas leuk.’ Ik merkte dat ik toen zelf wat in de war raakte.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden