Leuk roepen om luilekkerland

DE VVD heeft iets geleerd van dit jaar, zegt campagneleider Hans van Baalen in Elsevier: 'Een groot deel van de bevolking was ontevreden en durfde te zeggen waar het op stond.' Dat kwam alleen niet de VVD ten goede, maar de LPF....

Temeer omdat de uitslag van die vorige verkiezingen iederéén nog bezighoudt. 'Iemand verkondigde wat slogans en hij werd door een deel van de natie voor een profeet aangezien', schrijft Milo Anstadt in een essay in De Groene Amsterdammer. 'Bij een groot deel van het publiek is de voorstelling ontstaan van Nederland als een aards paradijs, gebouwd voor ongebreidelde genietingen. Het individu begon zichzelf principieel als drager van rechten te beschouwen. Als hem iets verhinderde aan dat luilekkerland deel te nemen, dan had de gemeenschap de plicht die belemmeringen voor hem op te heffen. Bleven zijn verlangens onvervuld, dan was dat de tekortkoming van de machthebbers die hun taak slecht vervulden. (. . .) Wij worden heel zenuwachtig als het systeem niet optimaal werkt. Maar paradoxaal genoeg neigen we er tegelijk toe dat ingewikkelde apparaat te willen afslanken, want het zint ons ook niet dat de hoge kosten ervan op ons worden verhaald.'

De toekomst van de PvdA ligt dan ook bij het marktdenken, schrijft Flip Vuijsje in Vrij Nederland. De partij moet de winst van rechts hebben en dat kan door niet langer 'dingen altijd collectief te regelen tenzij iets aan de markt kan worden overgelaten, maar omgekeerd: altijd kiezen voor de markt, tenzij er goede redenen zijn om dat niet te doen'. Van Baalen: 'Economie is het belangrijkste thema. Zo simpel is het.'

Maar de populistische orkaan raast wel door, schrijft HP/De Tijd in ook al een terugblik. 'Te zeggen dat we in een verwarrende tijd leven, is een understatement.' Veelzeggend voorbeeld: 'Een populist die niets te zeggen heeft, is nu voorpaginanieuws.' En Wouter Bos 'passeert Hilbrand Nawijn rechts', door te zeggen dat migranten in hun eigen land maar Nederlands moeten leren (in VN zegt hij deze week: 'Het lijkt me niet de taak van de overheid om allochtonen te leren fietsen en naaien'). Bovendien roept nu iedereen dat er echt iets aan de wachtlijsten moet gebeuren. 'Sowieso lijkt roepen een voorwaarde om door te dringen tot de kiezer. Wie leuk terugroept tegen Jan Mulder kan er zo tig zetels bij krijgen.'

Populistische bewegingen zijn vluchtig, en hoe lang 'de orkaan' hier zal blijven woeden, zal afhangen van het onderliggende crisisbesef. 'En dat is verbonden met de niet verdwenen immigratieproblematiek. En dan is er nog de economische ontwikkeling. Bij toenemende immigratie zullen de voorwaarden zijn geschapen voor nog veel meer politieke turbulentie. Dan begint de chaos pas echt.'

Want het volk leeft in de waan dat alle problemen oplosbaar zijn, schrijft De Groene. 'Het wenst te leven zonder criminaliteit, wachtlijsten, files, een grotere EU en allochtone snoeshanen om zich heen.' Zolang dat niet lukt, is men ontevreden. 'De onvrede bij mensen is nog lang niet weggenomen', zegt Michiel Smit van Leefbaar Rotterdam en Conservatieven.nl in HP. 'Dat zal zich opnieuw kanaliseren, nu, dan wel bij volgende verkiezingen.' De Groene: 'Misschien heeft het dan zin erop te wijzen dat een aantal basiswensen voor een vrije samenleving collectief bewustzijn, inzet en offers vereisen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden