Leuk natuurgebiedje op gifbelt verdwijnt

Het is een aanblik die niet vaak is te zien: een vos die rustig zit te zonnen. Aan de rand van een weiland staart hij naar de paarden in de verte....

Over een week wordt een voorzichtig begin gemaakt met de afbraak van dit merkwaardige stukje wildernis ten noorden van Amsterdam, waar twintig jaar lang de waarschuwingsborden 'Verboden toegang, chemisch afval' bezoekers weerden.

In 1980 werd de Volgermeerpolder voorpaginanieuws na de ontdekking dat de stortplaats ernstig was verontreinigd. Dioxines, pcb's, benzenen, de vraag was bijna wat er niet lag op de vierkante kilometer aan de rand van het schilderachtige Broek in Waterland. Kort daarna werd de vuilnisbelt gesloten.

Er leek maar één oplossing mogelijk: afdamming van het hele gebied. Maar dat was zo duur dat geen ambtenaar zich daar aan waagde. Zo kon er zomaar een aardig natuurgebiedje groeien op de vier meter dikke vuilnislaag.

Onlangs beslisten de gemeente Amsterdam, eigenaar van de grond, en het ministerie van VROM dat de bosschages toch zullen verdwijnen. De Volgermeerpolder wordt getransformeerd tot veenweide - zoals de rest van de natuur in Waterland.

Als gevolg van deze 220 miljoen kostende ingreep - qua oppervlakte de grootste sanering van Nederland - moet een aantal dieren definitief verhuizen. Buizerds hebben beschutting nodig, iets wat hun in de nieuwe Volgermeerpolder nauwelijks wordt geboden.

Ook het merendeel van de vossen wordt gedwongen te verkassen. Niet dat de buurt er rouwig om is: er zijn al heel wat kippen en konijnen gesneuveld. Beheerder P. Stolk zegt in de loop der jaren dertig vossen te hebben afgeschoten. 'Alle weidevogels zijn hier door die rotbeesten verdwenen.'

Over de vuilnisbelt zal een laag zand van ruim een meter worden gestort. Daar is 1,8 miljoen kubieke meter grond voor nodig, goed voor een rij vrachtwagens van Amsterdam tot Parijs.

Deze wijze van saneren heeft de voorkeur van de meeste experts - er zijn dissidenten - omdat er volgens hen in de afgelopen decennia geen giftige stoffen via het grondwater zijn weggelekt. Tot in lengte van dagen zal met meetapparatuur de rand van het gebied onder toezicht worden gehouden.

Stolk moet het allemaal nog maar zien gebeuren. Hij is gestopt met de knipselmappen, zoveel plannen heeft hij in de loop der jaren aangekondigd zien worden. 'Ik heb zelfs de koningin hier rondgeleid. Ze kwam met de toenmalige milieuminister Winsemius in een busje zonder pers. Nú gaat er wat gebeuren, dacht ik.' Hij haalt zijn schouders op.

De beheerder werd zowat in de Volgermeerpolder geboren, in de tijd dat het nog een veenderij was. De afgestoken turf, de brandstof die later door de steenkool antraciet werd verdrongen, werd per boot afgevoerd. In de ontstane gaten begon de gemeente Amsterdam in 1927 mondjesmaat huisvuil te storten.

Na de Tweede Wereldoorlog werd er een diesel elektrische kraan gebouwd die zwaardere ladingen kon lossen. De veenpolder veranderde langzaam in een vuilterp. In de jaren zestig lieten bedrijven er illegaal bergen chemisch afval naartoe brengen. Voor het opruimen van deze troep hoefden ze achteraf niet op te draaien, besliste de Hoge Raad in 1994 in een geruchtmakend arrest.

Die edele taak is dus aan het rijk en de gemeente, die vorig jaar een convenant sloten over de financiering. Binnenkort worden enkele proefvakken gemaakt om de nieuwe laag met zand, bentoniet (een dichte kleilaag) en antiworteldoek te testen. In het najaar worden de meeste bomen gekapt. Medio volgend jaar wordt het eerste zand gestort.

In 2008 moet er kunnen worden gewandeld en gefietst. De Volgermeerpolder ziet er dan weer uit als in het begin van de twintigste eeuw - alleen een vuil- en zandlaag hoger.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden