NieuwsColin Powell (1937-2021)

Leugen over Iraakse wapens heeft Colin Powell kapot gemaakt

Colin Powell in 2012. Beeld Stephen Voss/Redux
Colin Powell in 2012.Beeld Stephen Voss/Redux

Colin Powell, een van de bekendste Amerikaanse politici, is maandag op 84-jarige leeftijd overleden aan complicaties na een coronabesmetting. Vooral zijn aandeel in de Irak-oorlog is niet meer uit de geschiedenis weg te denken.

Toen Barack Obama nog gewoon docent was, dacht iedereen dat de eerste zwarte Amerikaanse president Colin Powell zou heten. De maandag op 84-jarige leeftijd overleden Colin Powell was de eerste Nationale-Veiligheidsadviseur, de eerste minister van Buitenlandse Zaken én de hoogste militaire leider van Afro-Amerikaanse komaf. Een leven lang stond hij aan de wieg van talloze historische gebeurtenissen. Maar hoe langer Powell proefde van de macht, hoe meer fouten hij maakte.

Het zal uiteindelijk de Irak-oorlog zijn die zijn kansen op een presidentschap verwoest. De oorlog, vaak als zinloos bestempeld, heeft desastreuze gevolgen voor de verhoudingen in het Midden-Oosten, leidt tot honderdduizenden voornamelijk Iraakse doden, en verandert het buitenlands beleid van de Verenigde Staten voorgoed. Powells aandeel daarin is niet uit de geschiedenis weg te denken.

Bloedkanker

De familie van Colin Powell maakt maandag bekend dat hij is overleden aan de gevolgen van corona. Hij was gevaccineerd tegen het coronavirus, liep het desondanks op en overleed aan complicaties. Mogelijk had hij een kwetsbaar immuunsysteem als gevolg van bloedkanker, waarvoor hij de afgelopen jaren werd behandeld.

Powell is in 1937 geboren in een Jamaicaans gezin in Harlem, New York City. Hij studeert geologie, is naar eigen zeggen een ‘middelmatig’ student, en volgt een militair programma voor universitair studenten. Op zijn 21ste wordt hij naar Vietnam gestuurd als tweede luitenant van het Amerikaanse leger, en keert er terug voor een tweede missie. Hij raakt gewond in een helikoptercrash bij de grens met Laos. Later wordt hij uitgezonden naar West-Duitsland en Zuid-Korea. Hij dient 35 jaar in het leger.

Powell bouwt als militair een uitstekende reputatie op in politieke kringen. Hij is loyaal, geeft strategische adviezen zonder zijn ‘meerderen’ te vertellen wat ze moeten doen. In 1991, als de Amerikanen Irak binnenvallen tijdens de Eerste Golfoorlog, is hij de hoogste militair. Met een grote troepenmacht weten de Amerikanen het Iraakse leger uit Koeweit te verjagen. De invasie is een voorbeeld van de zogenaamde Powell-doctrine: iedere operatie moet met een duidelijk doel, de steun van het volk én met een overweldigende troepenmacht worden uitgevoerd. Kort, maar krachtig dus.

Regering-Bush

‘Generaal Powell is een Amerikaanse held, een Amerikaans voorbeeld, en een geweldig Amerikaans verhaal’, zegt oud-president George W. Bush eind 2000, als hij zijn keuze voor Colin Powell als minister van Buitenlandse Zaken bekendmaakt. ‘Het is een bijzondere dag als een jongen uit de South Bronx terechtkomt in een functie die als eerste werd vervuld door Thomas Jefferson.’

Aan dat geweldige Amerikaanse verhaal komt op 5 februari 2003 een pijnlijk einde tijdens een van de meest historische vergaderingen van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Colin Powell zwaait daar die dag met een buisje talkpoeder dat hij tussen wijsvinger en duim houdt, om het publiek ervan te overtuigen dat Irak beschikt over massavernietigingswapens, en dat een oorlog met Irak daarom gerechtvaardigd is. Zijn toespraak duurt meer dan zeventig minuten.

‘Saddam Hussein en zijn regime zullen niet stoppen’, zegt hij, ‘totdat iets hem stopt’. Het bewijs dat Powell voor de massavernietigingswapens zegt te hebben, is nooit gevonden. Uiteindelijk blijkt vooral deze achteraf foutieve informatie van Powell in ieders geheugen gegrift. Het is een smet, waar hij nooit meer vanaf komt.

Waarschuwingen

Later wordt duidelijk dat Powell zijn collega’s in de regering, inclusief president Bush, juist had gewaarschuwd voor de monumentale problemen die konden ontstaan door het binnenvallen en bezetten van Irak. ‘You break it, you own it’ , zou hij tegen de president hebben gezegd. Toch stemt Powell ermee in om internationale steun te vragen voor de oorlog.

Tijdens een interview twee jaar later, in 2005, zegt hij dat er mensen waren ‘in de inlichtingengemeenschap’ die wisten dat sommige feiten die hij die dag presenteerde niet juist waren, maar dat niet met hem hadden gedeeld. ‘Dat maakte me kapot’, zegt hij. Powell blijft desondanks achter de invasie staan: ‘Er zijn mensen die zeggen: ‘Je had die niet moeten steunen, je had ontslag moeten nemen.’ Maar ik ben blij dat Saddam Hussein er niet meer is.’

Terwijl de Republikeinse Partij de laatste jaren verder naar rechts verschuift, wordt Colin Powell steeds linkser, en raakt steeds verder geïsoleerd binnen zijn partij. Zonder zijn lidmaatschap op te zeggen steunt hij Barack Obama bij de presidentsverkiezingen van 2008, wat de jonge kandidaat een enorme steun in de rug geeft – Powell is nu eenmaal een van de meest prominente en gerespecteerde zwarte Amerikanen.

Veel Republikeinen hebben moeite met Powells steun voor Obama, temeer omdat Obama’s tegenkandidaat, John McCain, een goede vriend is van Powell. Zijn antwoord daarop is kort: ‘Ik denk dat het tijd is voor een generatiewisseling.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden