Letters die worstelen met tegenwind

Nadat Inez van Dullemen in 2010 haar schrijverschap voltooid dacht te hebben, begon het toch weer te kriebelen. In Twee zusters vertelt ze een pijnlijk verhaal dat haar al dertig jaar bezighoudt.

Laat de dingen maar spreken. Met een carrière achter zich die in 1949 begon, hoef je Inez van Dullemen (1925) niet te vertellen hoe je complexe materie kunt oproepen zonder de lezer aan het handje te nemen. In haar novelle Twee zusters bezoekt de Amerikaanse Holly het vervallen huis van haar jeugd, dat de familie lang geleden inderhaast heeft verlaten. 'Ze loopt langs de stoffige verwarmingsketel, Ideal geheten, ommanteld met beton als een ingemetselde barbaarse god met allerhande instrumentaria, elektrische meters en kronkelende snoeren op zijn kop. Vroeger zag je een oranje lichtje achter zijn traliemond, maar dat is verdwenen.'


Wat is daar gebeurd? Met die vraag keek Van Dullemen zelf om zich heen, toen ze in de jaren tachtig enige tijd in het Amerikaanse huis verbleef dat inderhaast door een hele familie was verlaten, op de dag dat een van de dochters zelfmoord had gepleegd. De schrijfster maakte aantekeningen, van plan om daar bij thuiskomst iets mee te doen. Maar daar kwam wat tussen - andere romans, en reisverhalen. Toen ze een paar jaar geleden voor haar memoires Vogelvlucht (waarvan ze dacht dat het haar laatste boek zou worden) haar bureauladen leegde, doken de aantekeningen uit Amerika weer op. En toen begon het weer te kriebelen.


Het is een pijnlijk verhaal geworden over incest. De vader heeft de ontluikende Heather misbruikt, waarna het meisje schizofreen is geworden, en uiteindelijk naar een kliniek moest. Haar bijna even oude zusje Holly komt er veel later achter welk drama zich in het ouderlijk huis heeft afgespeeld. Beheerst wisselt Van Dullemen de stemmen van de zussen af, slechts eenmaal onderbroken door de moeder (die de incest van haar man ontkent, en denkt dat de patiënte Holly dit verzint).


Zonder pathetiek herinnert Holly zich de spelletjes die ze met haar fantasierijke zus speelde, en dat ze nog hebben gelachen om haar handschrift, met achterover hellende letters: 'Ze worstelen met tegenwind.' Even later is Holly ijskoud. 'Ik ben hopeloos.'


Het zware thema krijgt iets toverachtigs door de magische band tussen de zussen (ook over de dood heen), en door Heathers verzuchting dat ze hele gesprekken met de maan kon voeren, want die staat immers overal BUITEN. Toverachtig ja, maar feeëriek kan het niet meer worden, daarvoor is er te veel stuk. De Ideal-ketel heeft geen lichtje meer.


Inez van Dullemen: Twee zusters.

De Bezige Bij; 107 pagina's; € 18,90.


ISBN 978 90 2346 989 6.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden