Letten twijfelen over euro

Sinds woensdag heeft ook Letland de euro. Politici juichen de sterkere band met het Westen toe, maar tweederde van de Letten ziet de munt niet zitten.

WARSCHAU - Het nieuwe jaar was amper op gang geschoten toen de Letse premier Valdis Dombrovskis dinsdagnacht glunderend zijn eerste euro's uit de muur haalde. Enkele minuten eerder was Letland als achttiende land toegetreden tot de eurozone.


De plaats van de transactie was niet toevallig gekozen. De automaat waar Dombrovskis zijn lats voor euro's verruilde, bevindt zich op het voormalige hoofdkwartier van de Parex-bank. Haar faillissement luidde in 2008 een ingrijpende crisis in. In een jaar tijd kromp de economie met een kwart.


Dat Letland amper vijf jaar later lid is van de eurozone is voor een groot deel aan diezelfde Dombrovskis te danken. Zelfs toen de economie als een pudding in elkaar zakte, hield de 42-jarige fysicus zijn land op koers voor de muntwisseling. Met draconische besparingen werd het begrotingstekort in de hand gehouden. Ondanks de sociale ineenstorting weigerde Dombrovskis de lats los te koppelen van de euro.


Vandaag plukt zijn land daar de vruchten van. Sinds enkele jaren heeft Letland de snelst groeiende economie van de Europese Unie.


Dombrovskis, een conservatieve liberaal, werd er populair door, maar, ironisch genoeg, niet de euro. Zoals in andere landen die de voorbije jaren lid werden van de eurozone bestaat ook in Letland veel onrust over de komst van de nieuwe munt - de zesde muntwisseling in een eeuw tijd. Dombrovskis mocht van geluk spreken dat hij er geen referendum over hoefde te organiseren. Amper eenderde van de twee miljoen Letten staat achter de toetreding tot de eurozone.


Vooral voor prijsstijgingen wordt gevreesd. Veel Letten herinneren zich de hyperinflatie van het begin van de jaren negentig. Ook de gedachte dat ze misschien zullen moeten opdraaien voor landen die minder bespaard hebben dan zij, valt slecht. Door de crisis gingen de lonen in Letland met eenderde naar beneden.


Volgens de meeste economen berust het verzet tegen de muntwisseling op een misverstand. Zij wijzen erop dat de komst van de euro de economie een half procent extra groei per jaar kan opleveren, vooral dankzij goedkopere buitenlandse leningen en een vereenvoudigde handel met de rest van de Europese Unie.


Maar de belangrijkste winst ligt op het politieke terrein. De komst van de euro moet Letland verankeren in het Westen, een niet te onderschatten argument in een land dat meer dan de andere Baltische staten nog altijd de hete adem in de nek voelt van de Russische buur.


Bijna eenderde van de Letse bevolking spreekt Russisch en dat deel zit niet stil. Bij de laatste parlementsverkiezingen haalde een met de etnische Russen verbonden partij de meeste stemmen. Alleen door een grote coalitie van de Letse partijen kon ze buiten de regering worden gehouden.


Dat ligt gevoelig in een land dat eeuwenlang door Rusland werd gedomineerd en pas na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie zijn onafhankelijkheid herwon. De toetreding tot de NAVO en de Europese Unie, in 2004, heeft het onveiligheidsgevoel nooit helemaal kunnen wegnemen.


Het verklaart waarom de introductie van de euro op weinig politieke tegenstand stuitte. Zelfs de nationalisten maakten er nauwelijks een probleem van. Het meeste verzet kwam niet toevallig van de Russische minderheid, die in de verdere toenadering tot de Europese Unie een afwijzing van Rusland ziet.


Lang zal Dombrovskis niet van zijn succes kunnen genieten. Ergens in de komende weken neemt hij ontslag als premier naar aanleiding van de ineenstorting van een supermarkt in Riga, elf dagen geleden. Bij de grootste ramp sinds het uiteenvallen van de Sovjet-Unie kwamen in november vorig jaar 54 Letten om.


Lof van Brussel


Terwijl in Letland de euro eerder koeltjes werd onthaald, waren in Brussel alleen positieve geluiden te horen. Zowel voorzitter Barroso van de Europese Commissie als zijn plaatsvervanger Olli Rehn stak zijn tevredenheid over de Letse toetreding niet onder stoelen of banken. Na het slechte nieuws van de afgelopen jaren is het mooi meegenomen dat er nog landen zijn die de euro willen adopteren. Bovendien haalt de eurozone met de toetreding van Letland een lidstaat binnen die de andere landen ten voorbeeld kan worden gesteld. Na de economische ineenstorting van zes jaar geleden klom het land grotendeels op eigen kracht uit het diepe dal. Het kan de beste groeicijfers van de Europese Unie voorleggen en met een begrotingstekort van minder dan 2 procent kunnen veel lidstaten Letland benijden. Ook de inflatie en de overheidsschuld zitten onder de Europese norm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden